Diện tích cây cao su trồng thử nghiệm ở thôn Me Thượng (Vô Điếm-Bắc Qang) sinh trưởng và phát triển tốt.

Bắc Quang hôm nay đã có những vườn ươm cao su cao ngang đầu người, hàng nối hàng thẳng tắp. Dù mới chỉ là bước khởi đầu nhưng điều đó cũng đủ khẳng định quyết sách táo bạo của lãnh đạo huyện trong việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng - vật nuôi, giúp dân xoá đói giảm nghèo và làm giàu.

Không chỉ có cam

Bây giờ về Bắc Quang, bên cạnh câu chuyện về những vườn cam thì chủ đề được người dân và chính quyền các địa phương bàn tán sôi nổi là dự án trồng cao su. Hầu hết mọi người mang trong mình niềm tin lớn, rồi đây “đặc sản” của Bắc Quang không chỉ có cam mà còn có dòng “vàng trắng” từ những rừng cao su, chắt ra từ lòng đất mẹ.

Ngay từ tháng 7/2008, cây cao su đã “bén duyên” với người dân thôn Me Thượng (xã Vô Điếm) thông qua sự giúp đỡ của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam. Những nông dân vốn chỉ quen với ruộng vườn, nương rẫy và làm ăn cá thể nay trở thành công nhân nông nghiệp, không những vẫn được canh tác trên chính mảnh đất của mình mà còn trở thành “người Nhà nước”, có lương, được đóng bảo hiểm xã hội. Đó là nhờ chính sách liên doanh với Công ty cổ phần Cao su Hà Giang để trồng cao su, vốn của bà con nông dân là đất. Việc trồng cao su ở Hà Giang phải chờ thời gian mới đánh giá hết được kết quả nhưng có cái lợi nhìn thấy trước mắt là tập quán canh tác, tư duy làm ăn của đồng bào nơi đây đã thay đổi rõ rệt, tính liên kết trong lao động, sản xuất cũng cao hơn.

Chị Ma Thị Hương ở thôn Thia (xã Vô Điếm) là một trong những hộ góp đất theo hình thức liên doanh với công ty. Không những thế, chị còn được nhận vào làm công nhân vườn ươm. Sau thời gian thử việc, chị được tham gia đóng bảo hiểm xã hội, hưởng lương 1,5 triệu đồng/tháng, số tiền ổn định mà trước đây nằm mơ chị cũng không có được. “Trước đây, gia đình mình chỉ biết dựa vào nương rẫy, vất vả lắm mà vẫn thiếu ăn. Từ ngày được làm công nhân trồng cao su, được nhận lương hàng tháng, cuộc sống đã được cải thiện”, chị Hương phấn khởi nói.

Anh Nông Văn Bình ở thôn Dương (xã Vô Điếm) hào hứng khoe với chúng tôi, gia đình anh đã chuyển gần 3ha đồi tạp để góp vốn với công ty. “Tham gia trồng cao su vừa có thu nhập ổn định lại được lao động ngay trên mảnh đất của gia đình, thế thì còn gì bằng”, anh Bình hồ hởi. Ngoài số lao động được tuyển theo chính sách góp vốn như chị Hương, anh Bình, Công ty cổ phần Cao su Hà Giang cũng chủ trương tuyển lao động tại chỗ (những trường hợp không có đất góp vốn), góp phần tạo việc làm cho người dân địa phương.

Ông Lý Đức Xuyền, Phó chủ tịch UBND xã Vô Điếm cho biết: “Theo quy hoạch, xã chúng tôi sẽ có gần 1.000ha đất để trồng cao su, dự kiến năm nay bàn giao cho công ty khoảng 500ha. Chúng tôi đang tích cực vận động nhân dân góp đất, nhận đền bù và bàn giao mặt bằng để dự án triển khai kịp tiến độ. Rồi đây, cao su sẽ sánh ngang với cam và nhiều cây trồng khác, giúp mảnh đất này thay da đổi thịt”.

Tương lai rộng mở

Qua những cuộc khảo sát, hầu hết các chuyên gia đều đánh giá, Vô Điếm xứng đáng trở thành vùng trọng điểm cây công nghiệp cao su của tỉnh Hà Giang. Một vùng đồi rộng lớn đang được khai hoang hiện ra trước mắt. Những cây cao su một năm tuổi đã cao ngang đầu người, vươn mình trong nắng sớm. Thay vì cách làm thủ công trước đây, những chiếc máy làm đất đã xuất hiện ở Vô Điếm. Để thuận lợi hơn cho việc chăm sóc, hệ thống đường sá cũng được xây dựng khang trang, ô tô có thể chạy bon bon thay vì phải cuốc bộ hay đánh vật với xe máy như trước đây.

Ông Hoàng Văn Vận, Bí thư Đảng uỷ xã hồ hởi khoe thành quả sau gần 1 năm triển khai trồng cao cu: “Đến nay, nhân dân trong xã đã đăng ký góp 313,4ha đất để trồng cao su; trong đó thôn Me Thượng 237,1ha; thôn Dung 76,6ha; hiện đã thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng cho 99 hộ với 252,7ha, trị giá 291 triệu đồng. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền, vận động còn hạn chế, dẫn đến một số hộ dân chưa hiểu rõ và chưa thật sự đồng tình, tự nguyện góp đất trồng cao su. Song với tinh thần quyết tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ và chính quyền, chắc chắn Vô Điếm sẽ chủ động, tích cực phối hợp với tổ công tác của huyện rà soát quy hoạch theo vùng để trồng cao su và bàn giao đất cho công ty khai hoang đảm bảo tiến độ”.

Tại xã Kim Ngọc (Bắc Quang), nhân dân cũng đã đăng ký góp 187ha đất của 95 hộ. Hiện Công ty cổ phần Cao su Hà Giang đã mở đường phân lô, làm thực bì được 12ha, mở ra những tia hy vọng mới cho bà con.

Ông Ấu Đình Chiến.

Ông Ấu Đình Chiến, Phó bí thư, Chủ tịch UBND huyện Bắc Quang cho biết: “Đảng bộ và chính quyền huyện Bắc Quang quyết tâm triển khai đạt trên 400ha đất trồng cây cao su trong năm 2009. Để đạt được điều đó, chúng tôi đã thành lập tổ công tác của huyện nhằm giám sát chặt chẽ quá trình trồng và chăm sóc cao su. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật luôn sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc của bà con, nhất là trong khâu chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Ngoài ra, hệ thống hạ tầng cho vùng chuyên canh cao su cũng được chúng tôi quan tâm đầu tư, tạo tiền đề cho sự phát triển trong tương lai”.

Cùng với sự quyết tâm của cấp uỷ, chính quyền, Ban giám đốc Công ty cổ phần Cao su Hà Giang cũng tích cực, chủ động xây dựng các vườn ươm với trên 30, 5 vạn cây; tỷ lệ cây sống đạt trên 85%, cây sinh trưởng và phát triển tốt. Mở mới trên 17km đường dân sinh, 8 cầu cống, tạo thuận lợi cho việc đi lại và phát triển sản xuất. Đã ký kết hợp đồng lao động với 60 người, trong đó 30 công nhân được vào biên chế chính thức. Bên cạnh đó, Công ty còn sử dụng hàng trăm lao động mùa vụ với nhân dân địa phương để khai hoang đất; đất được bàn giao đến đâu, công ty tiến hành làm đường băng, phân lô và đào hố, trộn phân đến đó.

Với 552.000ha đất lâm nghiệp, trong đó có 282.622ha rừng sản xuất (phần lớn chưa được khai thác hiệu quả, giá trị từ kinh tế lâm nghiệp thấp), lãnh đạo tỉnh Hà Giang đề ra mục tiêu táo bạo, đến năm 2015 trồng 10.000ha cây cao su nhằm khai thác tiềm năng về đất đai và lao động. Sau những cuộc khảo sát, thăm dò, 3 huyện Vị Xuyên, Quang Bình, Bắc Quang đã được chọn để cao su bén rễ, đâm chồi. Những chính sách hỗ trợ người dân cũng được tỉnh ban hành kịp thời như: người dân trong vùng quy hoạch cao su được hỗ trợ 5 triệu đồng/ha đất trồng cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm để chuyển đổi sang trồng cao su; 3 triệu đồng/ha đối với đất trồng cây hằng năm; 2 triệu đồng với đất trồng cây lâm nghiệp và hỗ trợ di chuyển nhà 3 triệu đồng. Ngoài mức hỗ trợ này, người dân còn được tính giá trị đất tham gia góp cổ phần là 10 triệu đồng/ha trong một chu kỳ, được trở thành cổ đông và được ưu tiên tuyển dụng hợp đồng làm công nhân. Sau một chu kỳ nếu không tiếp tục tham gia thì đất đó vẫn thuộc về người dân.

Không những thế, để đảm bảo cho sự thành công của dự án ngay từ những ngày đầu, trong chuyến kiểm tra tình hình thực hiện chương trình trồng cao su tại hai huyện Quang Bình và Bắc Quang, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Viết Xuân đã giao trách nhiệm cho Ban quản lý huyện phải duy trì chế độ họp 1 tuần/lần với Ban quản lý trồng cây cao su của tỉnh, Công ty cổ phần Cao su Hà Giang, lãnh đạo xã và tổ công tác để bàn biện pháp giải quyết và tháo gỡ kịp thời những vướng mắc, quyết tâm thực hiện thắng lợi kế hoạch trồng cây cao su. Cả hệ thống chính trị, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cũng vào cuộc cùng nhân dân trồng cao su.

Trước khi chia tay, ông Chiến nói với tôi: “Hiện nay, vẫn có nhiều ý kiến băn khoăn về việc trồng cao su ở các tỉnh miền núi phía Bắc, trong đó có Hà Giang. Nhưng nếu chỉ tính trên năng suất, giá thành hiện tại thì cây cao su sẽ cho lợi nhuận đáng kể. Đấy là chưa kể cao su cũng góp phần nâng cao độ che phủ đất, chống xói mòn. Hà Giang nói chung, Bắc Quang nói riêng chưa có những cây trồng đột phá để giúp người dân đổi đời. Mọi sự thử nghiệm đều táo bạo nhưng tôi tin cao su sẽ phát triển bền vững ở Hà Giang. Chắc chắn không xa nữa, người dân trong vùng trồng cao su sẽ có cuộc sống tốt hơn, được hưởng lợi hệ thống hạ tầng hoàn thiện, thu nhập ổn định và quan trọng hơn là tư duy mới, cách làm mới sẽ hình thành. Và khi tư duy thay đổi thì con đường rút ngắn khoảng cách giàu – nghèo không còn là vấn đề nan giải”.

Nguyên Anh