GS. TS. Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường ĐH An Giang, thăm trang trại của ông Ba Hạo.

Khi còn trong quân ngũ, Ba Hạo từng chiến đấu ở vùng đất giàu tiềm năng này. Hòa bình lập lại, anh quyết định lập nghiệp tại đây. Anh mày mò chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ lúa sang dưa hấu, hiện nay là khoai lang với diện tích hơn 100ha. Tôi còn nhớ lần cùng các đồng nghiệp đến Nông trường Mỹ Lâm để nghiên cứu loại cây trồng thích hợp, trong đó có khoai lang. Chủ doanh nghiệp Ba Hạo đèo tôi bằng xe máy từ thị trấn Sóc Sơn, đi sâu 20km mới tới cánh đồng khoai lang Ba Hạo. Xe đi băng băng trên con đường ngoằn ngoèo, có khi phải vượt cầu vồng cao vút, khỏe tim như tôi mà nhiều lúc phải nhắm mắt vì sợ, chỉ có Ba Hạo vẫn hào hứng khoe: “Sang năm Nhà nước làm đường rộng hơn, ôtô đi vào thoải mái, lúc đó giáo sư đến với em dễ hơn nhiều”.

Ba Hạo cho biết, anh chủ yếu thuê lại đất trồng lúa của bà con. Giá thuê bằng sản lượng lúa, trung bình 7 tấn/ha, trả trước bằng tiền mặt, đến cuối vụ giá sẽ được điều chỉnh theo thị trường. Bà con ai cũng muốn cho Ba Hạo thuê đất, bởi số tiền trên đủ để họ thuê đất ở nơi khác rẻ hơn để tiếp tục trồng lúa.

Đến nơi, sự mạo hiểm của tôi đã được đền đáp. Trên cánh đồng có hơn 100 người đang miệt mài làm việc. Khắp các bờ đê bao là những “núi” khoai lang, thuyền đến ăn hàng dưới sông chen chúc như đi hội. Những giống khoai lang được trồng chủ yếu là khoai mật, khoai nghệ, khoai tím và bí đường xanh, được tuyển chọn từ 11 giống bản địa và nhập trực tiếp từ Nhật Bản. Giống cho năng suất cao nhất là 45 tấn/ha, thấp nhất 17 tấn/ha. Ước tính năm 2008, sản lượng đạt 4.000 tấn, với giá xuất khẩu 6.000 đồng/kg, Ba Hạo có trong tay 24 tỷ đồng.

Liên quan đến vấn đề tích tụ ruộng đất, Ba Hạo cho biết, anh chủ yếu thuê lại đất trồng lúa của bà con. Giá thuê bằng sản lượng lúa, trung bình 7 tấn/ha, trả trước bằng tiền mặt, đến cuối vụ giá sẽ được điều chỉnh theo thị trường. Bà con ai cũng muốn cho Ba Hạo thuê đất, bởi số tiền trên đủ để họ thuê đất ở nơi khác rẻ hơn để tiếp tục trồng lúa. Một số người thì làm thuê cho Ba Hạo với thu nhập 70.000 đồng/ngày công. Năm qua, Ba Hạo đã thuê 22.000-23.000 công, trị giá hơn 1,3 tỷ đồng.

Ba Hạo cũng đề cập đến việc luân canh khoai - lúa, bởi giá lúa đang cao, đất lại được bổ sung dinh dưỡng sau mỗi vụ thu hoạch nhờ chôn vùi toàn bộ dây và lá khoai. “Nếu thực hiện luân canh theo công thức trên, chúng ta sẽ giảm đáng kể sâu bệnh cho cả lúa lẫn khoai” – Ba Hạo khẳng định – “Theo tôi, đây là cách làm hay, thể hiện tính bền vững trong xu thế hội nhập, phát triển”. Hiện Ba Hạo đã có phòng thí nghiệm nhỏ, anh dự tính sẽ thành lập thêm 1 xưởng cơ khí và tiếp tục hoàn thiện website www.khoailangbahao.com.vn

Điều đáng nói của mô hình này không phải là năng suất, lợi nhuận cao hay cách làm khoa học, hiện đại mà là kinh nghiệm để có diện tích sản xuất rộng lớn. Cách tích tụ ruộng đất của Ba Hạo rất đáng được nghiên cứu để phát triển trong điều kiện thích hợp, nhất là khi công nghiệp chưa giải quyết tốt vấn đề lao động và việc làm cho nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp.

Những mô hình tích tụ ruộng đất nhằm phát triển nông nghiệp hàng hoá cần được tổng kết và phát huy để tạo việc làm, tăng thu nhập cho nông dân, xây dựng nông thôn mới giàu đẹp-văn minh.

Việt Nam có trên 4 triệu hecta trồng lúa, trong đó có 3,4 triệu hecta được đầu tư thủy lợi hoàn chỉnh. Nhưng mỗi năm có tới 700.000ha đất lúa bị mất do chuyển đổi mục đích sử dụng. Việc thu hồi đất ồ ạt, thiếu tôn trọng nông dân đã khiến 2,5 triệu dân, 950.000 lao động nông nghiệp lâm vào cảnh thiếu đất sản xuất, không có việc làm, đời sống khốn khó.

GS. TS. Nguyễn Văn Luật