Tráng bánh ở làng Đầm.

Đổi thay của một làng nghề

Từ thành phố Phủ Lý xuôi theo Đường 491 uốn lượn bên dòng sông Châu hiền hoà chừng 5km là đến làng Đầm. Thời điểm này đang là vụ sản xuất chính nên ngay từ đầu làng có rất nhiều xe hàng ra vào tấp nập. Những tấm phên phơi đầy miến dong bày la liệt khắp ngoài ngõ và trong sân mỗi gia đình.

Mấy năm gần đây, nhờ đưa máy móc vào sản xuất, cộng với kinh nghiệm của người dân nên miến dong làng Đầm chất lượng và mẫu mã ngày càng đẹp hơn, được khách hàng ưa chuộng. Nhiều hợp đồng đặt hàng dài hạn được ký kết, càng khích lệ bà con hăng hái sản xuất.

Anh Phạm Văn Nam, chủ một cơ sở sản xuất lớn trong làng vừa mang những phên miến ra phơi, vừa vui vẻ nói: “Trước đây làm miến vất vả lắm, nhưng bây giờ khác rồi, nhiều người trong làng giàu lên nhờ miến”. Hiện mỗi ngày cơ sở của anh Nam thu lãi khoảng 100.000 đồng.

Nghề làm miến dong có mặt ở làng Đầm từ những năm 1980. Hồi đó, người trong làng đã cất công tìm hiểu và học nghề chế biến miến dong tại địa phương khác, sau đó đưa nghề về làng. Thời gian đầu, bà con gặp không ít khó khăn. Do thiếu kỹ thuật nên nhiều mẻ miến làm ra không tiêu thụ được vì chất lượng kém, hình thức không bắt mắt. Tình trạng sản xuất manh mún, thủ công khiến thu nhập thấp, không đủ trang trải cho cuộc sống hàng ngày. “Có ngày, gia đình tôi phải ăn miến trừ bữa vì không bán được, không có tiền mua gạo”, ông Nguyễn Văn Độ, người có thâm niên lâu năm trong nghề, tâm sự.

Giữ nghề truyền thống

Bằng quyết tâm sống với nghề, nhiều hộ dân làng Đầm đã khắc phục khó khăn, thay đổi phương thức sản xuất. Nghề làm miến dong làng Đầm dần khởi sắc.

Theo sự chỉ dẫn, chúng tôi đến thăm gia đình ông Phạm Văn Huân - “đại gia” miến dong của làng. Ông Huân cho biết, làm miến là nghề chính của gia đình, trước đây, mỗi tháng ông chỉ sản xuất 50-70kg nhưng nay mỗi ngày làm 4-5 tạ mà vẫn không đáp ứng đủ yêu cầu của khách. Theo ông Huân, để cho ra lò mẻ miến dong chất lượng cao phải qua nhiều công đoạn. Bắt đầu từ việc chọn bột, lọc bột, đánh và hàm bột thành hồ, rồi đưa bột vào máy cán, cho ra máy cắt thành sợi, cuối cùng là phơi.

Để chủ động nguồn nguyên liệu, người làng Đầm tích cực mở rộng diện tích trồng dong riềng. Đây là loại cây dễ trồng, năng suất cao. Ngoài ra, vào lúc cao điểm, nhu cầu tiêu thụ tăng, các gia đình làm nghề còn tìm đến những địa phương khác để thu gom nguyên liệu.

Nghề làm miến phát triển, kéo theo nhiều dịch vụ khác như chế biến, xay xát bột dong, kinh doanh sản phẩm... Nhiều hộ có nguồn vốn lớn đã đứng ra bao tiêu, thu mua sản phẩm, thúc đẩy nghề sản xuất miến dong phát triển.

Việc phát triển nghề miến dong đã đem lại kết quả đáng mừng. Số hộ nghèo giảm đáng kể, hộ giàu không ngừng tăng. Tuy nhiên, bên cạnh niềm phấn khởi khi đời sống kinh tế được cải thiện, thì một vấn đề khiến chính quyền và người dân phải đau đầu là ô nhiễm môi trường. Mỗi ngày, hàng ngàn tấn than được đốt, cùng với đó là lượng nước thải khá lớn xả trực tiếp ra môi trường. Trong khi đó, ý thức bảo vệ môi trường của người dân còn kém, rác thải vương vãi khắp nơi. Mặc dù chính quyền địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhưng đây là vấn đề nan giải, không thể giải quyết triệt để trong một sớm một chiều.

Có được thương hiệu cho sản phẩm miến làng Đầm luôn là ước nguyện của các hộ dân làm nghề. Muốn vậy, các cấp chính quyền cần tạo điều kiện giúp người dân phát triển kinh tế, nhất là đề ra giải pháp cụ thể để bảo vệ môi trường, đặc biệt là có chính sách hỗ trợ mở rộng quy mô làng nghề.

Nguyễn Văn Thưởng