Chế biến thực phẩm ngay trên nền xi-măng lênh láng nước bẩn ở chợ đầu mối nông sản Văn Quán.

KTNT - Mặc dù các ngành chức năng và nhiều cơ quan truyền thông đã vào cuộc trong nỗ lực nâng cao ý thức của doanh nghiệp, nhà sản xuất, người tiêu dùng về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) nhưng cứ dịp cuối năm, con số thống kê các vụ ngộ độc thực phẩm, số người tử vong vì ngộ độc của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) luôn khiến người ta giật mình. Cũng vì thực trạng ấy, nhiều chuyên gia cho rằng, sau rất nhiều nỗ lực, dường như công tác đảm bảo VSATTP của ta vẫn chỉ ở… điểm xuất phát!

Mất an toàn từ chợ…

Khắp địa bàn TP. Hà Nội, ghé vào bất cứ khu chợ nào người ta cũng có thể bắt gặp tình trạng mất VSATTP. Khủng khiếp nhất là các chợ đầu mối, địa điểm tập trung khối lượng lớn lương thực, thực phẩm, rau xanh, … Trong đự, các gian hàng chuyên kinh doanh hải sản, lúc nào cũng ngập ngụa nước và bốc mùi hôi thối nồng nặc. Dù chỉ đến khoảng 9 giờ sáng là các chợ đầu mối gần như đã vãn người nhưng mùi hôi, thối thì “ám” cả ngày. Bà Lương Thị Huệ, sống gần chợ đầu mối Nam Thăng Long than thở: “Người thân của tôi ai cũng bảo gia đình tôi may mắn vì sống gần chợ đầu mối, lúc nào cũng mua được rau rẻ, cá tươi. Cái lợi ấy đúng là không thể phủ nhận, nhưng gia đình tôi và bà con lối xóm còn rất khổ sở bởi “mặt trái” của việc sống gần chợ. Mỗi ngày, khi chợ tan, hàng chục chiếc xe chở rác đến thu gom dọn dẹp nhưng mùi hôi thối vẫn lưu cữu. Mùa rét còn đỡ, những ngày hè nóng bức, rau quả hỏng, nước thải từ các gian hàng bán cá, tôm bốc mùi rất khó chịu”.

Đến chợ đầu mối nông sản Văn Quán (Hà Đông), chúng tôi thực sự “choáng” khi đi qua các gian hàng bán cá, tôm. Mỗi cửa hàng chỉ có vài chiếc chậu nhôm cáu bẩn và một miếng gỗ nham nhở để làm thớt. Khi có khách mua, người bán dùng luôn mẩu gỗ làm thớt để sơ chế, sau đó rửa thức ăn qua một thau nước đục ngầu. Xung quanh, vảy cá, đầu tôm vứt bừa bãi, nước thải lênh láng khắp chợ. Điều đáng nói là cả người bán lẫn người mua đều không ai phiền lòng vì khung cảnh ấy.

Gần chợ đầu mối nông sản Văn Quán, chợ đầu mối Phùng Khoang còn “nổi tiếng” hơn bởi quy mô và mức độ mất VSATTP. ở góc chợ chuyên bán hải sản có một quán ăn lúc nào cũng tấp nập khách vào ra. Ngay dưới chân khách ngồi ăn, nước chế biến mực, tôm tanh nồng, bu đầy ruồi nhặng. Mặc cảnh ấy, khách vẫn hồn nhiên ăn uống.

Đến bếp ăn gia đình

Theo nhiều chuyên gia trong ngành y tế, điều đáng lo ngại nhất hiện nay là mặc dù các ban ngành liên quan đã tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt… nhưng ý thức của người dân về việc đảm bảo VSATTP còn rất hạn chế. Tình trạng mất VSATTP không chỉ diễn ra ở chợ, ngoài đường phố mà còn trong chính bếp ăn của nhiều gia đình. Cũng vì thế, trong số hàng ngàn ca bị ngộ độc thực phẩm mỗi năm, số người bị ngộ độc thực phẩm do ăn uống bừa bãi, chế biến sơ sài từ bếp ăn của gia đình chiếm tỷ lệ không nhỏ. Có thể bà nội trợ nào cũng biết mỗi gia đình nên có 2 chiếc thớt để chế biến thức ăn, một chiếc dùng để thái thức ăn tươi sống, một chiếc để thái thức ăn chín nhưng hầu hết chị em đều dùng một chiếc thớt cho việc chế biến cả hai loại thức ăn trên.

Cuộc sống hiện đại bận bịu, nhiều chị em thường xuyên mua các loại thức ăn chế biến sẵn ngoài đường phố như: thịt quay, xúc xích, nem chạo, … để đỡ vất vả chuẩn bị bữa ăn cho gia đình. Ai cũng biết, các loại thức ăn đường phố bám đầy bụi bẩn và các loại vi sinh vật, vi khuẩn có hại cho sức khỏe. Nhiều món có chứa phẩm màu và đường hóa học, không được phép sử dụng. Sự dễ dãi có phần lười biếng của các bà nội trợ vô tình rước họa về cho gia đình, khiến cho các cơ sở chế biến thực phẩm được dịp làm ăn qua loa, chỉ nghĩ đến lợi nhuận.

Ở khu vực thành thị, nhận thức của người dân còn hạn chế nên ở nhiều vùng nông thôn, tình trạng mất VSATTP ở mức phổ biến là điều dễ hiểu. TS. Phạm Duệ, Giám đốc Trung tâm chống độc (Bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội) cho biết, nhiều năm qua Trung tâm đã tiếp nhận hàng trăm ca ngộ độc thực phẩm với lý do rất… trời ơi đất hỡi. Nói như thế là bởi loại thức ăn mà người bị độc đã ăn từng được cảnh báo không nên sử dụng trên rất nhiều phương tiện thông tin đại chúng. Thêm vào đó, phương thức chế biến cẩu thả, dùng nguồn nước ô nhiễm,... của người dân, đặc biệt ở các vùng nông thôn càng khiến cho tỷ lệ người ngộ độc vì dùng và chế biến thực phẩm mất VSATTP không hề giảm mà ngày càng có dấu hiệu gia tăng. “Thú thực, khi tiếp nhận và xử lý những ca ngộ độc vì ăn cá nóc, rắn, … chúng tôi vừa thương lại vừa giận. Thương vì hầu hết những ca này nhập viện trong tình trạng nguy kịch, tỷ lệ tỷ vong lớn; giận vì họ đã vô tư bỏ ngoài tai mọi lời cảnh báo của cơ quan chức năng…”, ông Duệ chia sẻ.

Quỳnh Chi