Anh Nguyễn Kỳ Phong kiểm tra độ mặn tại đập Năm Kiệu.

Thức cho lúa ngủ

Men theo tuyến kênh Quản lộ Phụng Hiệp, chúng tôi đến xã Vĩnh Biên, nơi đội quân liên hợp của ngành nông nghiệp Bạc Liêu đang trấn giữ. Trước mắt chúng tôi là đập Năm Kiệu đang đầy ắp nước ngọt để tưới tiêu cho hàng ngàn hécta lúa đông xuân của huyện Ngã Năm cũng như các địa phương khác của tỉnh Bạc Liêu. Anh Nguyễn Kỳ Phong, Trạm trưởng Quản lý khai thác công trình thủy lợi Hồng Dân, Đội trưởng đội ngăn mặn cho biết, cả đội đang kiểm tra độ mặn trong các tuyến kênh nội đồng tại tam giác Tha Na Rộn.

Sau 30 phút chờ đợi, mọi người cũng về đến nơi, lưng áo đẫm mồ hôi, mặt đỏ gay vì nắng. Sau câu chào, anh Phong giới thiệu anh Nguyễn Minh Hiệu ở Chi cục Thủy lợi; anh Đỗ Hoàng Trọng, Phòng Nông nghiệp và PTNT Hồng Dân, anh Nguyễn Văn Nguyễn, Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Phước Long cùng lên đây canh nước mặn.

Lật từng trang nhật ký chi chít các thông số về độ mặn, anh Phong hồ hởi nói: “Bây giờ thì ổn rồi, sáng nay độ mặn tại ngã tư Ninh Quới và trong các kênh nội đồng đã dưới 1%o hết rồi. Mấy ngày trước cực lắm, phải đi kiểm tra liên tục, rồi phải nhắc nhở bà con đừng bơm nước”. Những ngày đầu khi nước mặn tràn vào nội đồng, đội quân 4 người này phải trực 24/24 giờ. Ngoài nhiệm vụ canh không cho người dân tự ý mở cửa đập, họ còn phải liên tục đi đo độ mặn tại các tuyến kênh, mỗi lần đo cách nhau 1 giờ, bất kể ngày đêm.

Nhìn đôi mắt thâm quầng của các anh, tôi biết họ đã đánh vật với nước mặn cả tuần nay không được ngủ. Vậy mà anh Phong vẫn nói vui: “Mình thức canh mặn cho cây lúa ngủ lấy sức để trổ bông mà, sau mùa lúa này mặc sức mà ngủ bù!”.

Vì vụ mùa bội thu

Nằm cách ngã tư Ninh Quới gần 6km dọc theo kênh Quản lộ Phụng Hiệp, kênh Năm Kiệu và Nàng Rền của Sóc Trăng là hai cửa ngõ quan trọng dẫn nước ngọt về tưới tiêu cho trà lúa đông xuân của huyện Ngã Năm (tỉnh Sóc Trăng), tam giác Tha Na Rộn (huyện Hồng Dân) và các xã Vĩnh Phú Đông, Vĩnh Thanh (huyện Phước Long), Vĩnh Bình, Minh Diệu (huyện Hòa Bình) của tỉnh Bạc Liêu.

Do kênh Nàng Rền (rộng trên 30m) không có hệ thống đập ngăn mặn nên khi nguồn nước xâm nhập từ hướng Cà Mau lên tới ngã tư Ninh Quới, cộng với triều cường biển Tây từ Kiên Giang xâm nhập qua tuyến kênh Ngan Dừa - Ninh Quới đã đẩy khối nước mặn lấn sâu vào nội đồng qua các tuyến kênh cấp 2, cấp 3. Tại kênh Năm Kiệu, dù có đập ngăn thời vụ nhưng do người dân mở cửa lấy nước ngọt, không phát hiện nước mặn xâm nhập nên tình hình khá gay go.

Chỉ đến khi đội quân này có mặt, người dân mới biết nước mặn đã tràn đồng. Để hạn chế và khắc phục tình trạng này, ngoài các biện pháp xả cống tiêu thoát nước mặn, tập trung máy bơm tại các đập thời vụ, ngành nông nghiệp Bạc Liêu đã phòng xa bằng cách giới nghiêm con đập, kết hợp với việc liên tục cập nhật độ mặn tại ngã tư Ninh Quới để kiểm soát tình hình. Như vậy, đội quân liên hợp còn phải kiểm soát độ mặn dọc theo kênh Quản lộ Phụng Hiệp dài trên 7km, từ Ninh Quới lên đến kênh Nàng Rền. Những tưởng sau khi tình hình xâm nhập mặn được khắc phục và kiểm soát, họ sẽ được nghỉ ngơi, nhưng khi bắt đầu điều tiết nước mặn phục vụ nuôi trồng thủy sản trở lại thì trạm quan trắc tại ngã tư Ninh Quới vẫn phải gánh trọng trách cảnh giới, theo dõi độ mặn, mực nước đề phòng xâm nhập mặn trở lại, bảo vệ trà lúa đông xuân đang trổ bông.

Dù nhiệm vụ khá nặng nhưng 4 cán bộ trong đội quân liên hợp đã đảm trách khá tốt phần việc của mình, thông báo chính xác diễn biến của tình hình xâm nhập mặn, từ đó giúp Ban chỉ đạo điều tiết đưa ra những giải pháp khắc phục kịp thời. Trong những đêm thức trắng canh nước mặn ấy, niềm vui duy nhất của họ là được nghe cây lúa của mình, vượt qua nước mặn để trổ bông, giúp nông dân có một vụ mùa bội thu.

Trúc Ly