Phơi sấy lúa ở An Giang.

Bỏ tiền triệu xây sân phơi

Khắp ấp Phú Lộc, xã Đông Phú (Châu Thành - Hậu Giang) ai cũng rành chuyện ông Nguyễn Văn Tư bỏ tiền triệu xây sân phơi, ông chính là người đầu tiên đầu tư xây sân phơi cho thuê ở Phú Lộc.

Ông kể: “Lúc trước khi thu hoạch lúa xong không có sân phơi dẫn đến lên mộng, nếu đi sấy khô thì mất công vận chuyển, hạt lúa đen hàng xáo chê, bán khó, lại mất giá”. Từ đó ông quyết định chi khoảng 60 triệu đồng mua 1 công đất (1.000m2) và bơm cát, lên bờ bao làm sân phơi. Sân làm xong, ngoài việc phục vụ phơi lúa cho gia đình, nhiều năm qua nhờ tiền cho thuê mướn sân, ông Tư nhanh chóng lấy lại vốn, cuộc sống gia đình khấm khá, giải quyết việc làm cho lao động trong nhà và người dân địa phương. Theo tính toán của ông Tư thì: “Nếu trời nắng, mỗi ngày tiền cho thuê sân ít nhất cũng được 150.000 - 200.000 đồng. Mỗi lao động nữ có thu nhập khoảng 50.000 đồng/người/ngày; thanh niên thu nhập cao hơn, 100.000 đồng/người/ngày”. Thậm chí ông còn cho cả thương lái thuê với giá 100.000 đồng/tấn.

Thấy được lợi ích kinh tế cao, nhiều người dân ở Đông Phú cũng hưởng ứng làm theo. Đến nay, xã đã có gần 70 sân phơi, trung bình 1 sân giải quyết việc làm cho 10 lao động. Anh Tám Chiến, thương lái ở Vĩnh Long cho biết: “Chúng tôi chủ yếu mua lúa ướt rồi chở về đây mướn bà con phơi. Nơi này tập trung rất nhiều sân phơi, thuận lợi trong việc tiêu thụ gạo”.

Không chỉ dừng lại ở phong trào, chị em phụ nữ ấp Láng Sen A, xã Hiệp Lợi, thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang) còn thành lập cả câu lại bộ (CLB) sân phơi. Chị Phạm Hồng Tiến, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã cho biết, trước đây, cũng ở ấp Láng Sen A này có CLB thu mua lúa gạo, lượng lúa mua về khá nhiều, nhưng thiếu sân phơi. Từ nhu cầu này, chị em trong Chi hội đã thống nhất thành lập CLB sân phơi và hiệu quả mang lại thật bất ngờ.

Chị Nguyễn Thị Phụng rất phấn khởi khi được tham gia CLB này. Gia đình chị đã đầu tư bơm cát, mua cước, đệm cao su làm sân phơi với sức phơi mỗi ngày lên đến 10 tấn. Giờ đây, ngoài việc tận dụng sân nhà phơi lúa để tiết kiệm chi phí, gia đình chị còn kiếm thêm thu nhập từ việc cho thuê. Chị Phụng còn được mệnh danh là tay xúc lúa rất cừ trong xóm. Vừa cho thuê sân, vừa nhận phơi nên mỗi ngày chị cũng thu nhập cả trăm ngàn đồng.

Trước đây, sân nhà của bà Trương Thị Năm chỉ trồng cây kiểng. Sau khi được chị em phụ nữ vận động, gia đình đã mạnh dạn thu dọn cây kiểng để đầu tư làm sân phơi. Mặc dù sân phơi nhà bà Năm chỉ chứa được 4 tấn lúa, nhưng với giá thuê sân trung bình 80.000 đồng/tấn, nếu gặp thời tiết thuận lợi thì mỗi ngày gia đình cũng thu được trên 300.000 đồng. Bà Năm không giấu được niềm vui, bộc bạch: “Nhà chỉ có 5 công ruộng, quanh đi, ngoảnh lại, thu nhập có được bao nhiêu đâu. Giờ có được sân phơi, có tiền chi tiêu hàng ngày nên cuộc sống cũng đỡ phần vất vả”.

Hiện, CLB sân phơi ấp Láng Sen A có 27 thành viên, 22 sân phơi (khoảng 4.200m2), có 25 ghe tải trọng từ 7 tấn trở lên, chuyên đi thu mua lúa. Chị Ngô Thị Xuân, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ ấp Láng Sen A, đồng thời là Chủ nhiệm Câu lạc bộ sân phơi lúa cho biết: “Tiện lợi ở đây là chị em có thể tận dụng những khoảnh sân trống, hay khu vườn tạp gần nhà để làm sân phơi, vừa phục vụ nhu cầu phơi lúa nhà, vừa làm dịch vụ cho thuê, giảm chi phí phơi hoặc sấy, tăng thu nhập. Ngoài ra, sân phơi còn là nơi để giải quyết lao động nhàn rỗi tại địa phương”.

Đắt cũng phải sấy

Bên cạnh dịch vụ thuê sân, một hoạt động khác cũng nhộn nhịp không kém là sấy lúa thuê.

Lâu nay nhiều nông dân vẫn cho rằng bỏ tiền làm máy sấy là “nuôi quân ba năm dụng một giờ”. Vì lò sấy chỉ phát huy hết tác dụng vào vụ hè thu, khi trời thường mưa liên miên. Hơn nữa, nếu sấy không đạt tiêu chuẩn (lò sấy do nông dân tự thiết kế, không đạt yêu cầu kỹ thuật hoặc chủ lò cố tình rút ngắn thời gian sấy), lúa thường kém chất lượng, không bảo quản được lâu. Trong khi đó, lúa bán ngay thời điểm thu hoạch rộ thì giá thường không cao. Đó là lý do tại sao nông dân hiện nay vẫn ngại đầu tư làm máy sấy hoặc mướn dịch vụ sấy. Nhưng đó là chuyện của những ngày thời tiết thuận lợi.

Về các địa phương có diện tích trồng lúa lớn ở ĐBSCL như An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp... vào thời điểm thu hoạch hè thu, nhìn cảnh nông dân xếp hàng chờ đến lượt sấy lúa mới thấy hết giá trị của lò sấy. Lão nông Ngô Văn Hùng ở ấp Kênh 4B, xã Tân Hiệp A (Tân Hiệp - Kiên Giang) có 2 lò sấy, công suất 12 tấn/mẻ/lò cho biết: “Vào những ngày mưa, lò của tôi chạy hết công suất mà vẫn không đáp ứng hết nhu cầu của bà con. Tôi phải tranh thủ ban đêm sấy lúa nhà, ban ngày giúp anh em, bà con chòm xóm để lấy lại vốn đầu tư”.

Nhiều nông dân còn bỏ tiền mua lò sấy mini (còn gọi là lò di động) về nhà tự sấy. ưu điểm của lò sấy này là rất cơ động, nông dân có thể mang lò ra tận ruộng để sấy chạy mộng trong những ngày trời mưa. Ông Phan Văn út ở huyện Tri Tôn (An Giang) vừa mua một lò sấy loại 4 tấn/mẻ phấn khởi khoe: “Nông dân có cái lò này là sướng lắm! Cứ đổ lúa vào lò sấy là yên chí đợi tới khô, rồi mở cửa xả cho lúa chạy ra bao, khỏi trộn, đảo gì ráo. Khỏe re”.

Hiện, Kiên Giang có khoảng 1.700 lò sấy lúa, công suất bình quân 8 tấn/mẻ. Tuy nhiên, số lò sấy này cũng chỉ đáp ứng được tối đa 40% nhu cầu. Trong nhiều năm qua, tỉnh có chính sách hỗ trợ nông dân mua máy nông nghiệp, trong đó có hỗ trợ đầu tư làm máy sấy (hỗ trợ 100% lãi suất trong 3 năm). Tuy nhiên, nhiều nông dân vẫn chưa mạnh dạn đầu tư. Vì làm dịch vụ lò sấy chỉ đạt hiệu quả cao khi có sự liên kết với đội ngũ thương lái, mua lúa ướt từ nơi khác về sấy. Còn sấy tại địa phương, do hiện nay áp dụng lịch thời vụ tập trung nên mỗi vụ chỉ kéo dài 1-2 tuần là hết.

Theo số liệu thông kê, khu vực ĐBSCL hiện mới có khoảng 6.500 lò sấy các loại, với công suất nhỏ, khoảng 4-8 tấn/mẻ. Số máy này chỉ đáp ứng được khoảng 30% sản lượng lúa hè thu. Trong đó, không ít lò là do nông dân tự chế nên không đảm bảo kỹ thuật, chất lượng lúa sấy không đồng đều, dẫn đến gạo bị gãy nhiều, thời gian bảo quản không lâu.

Chính vì vậy, để nâng cao hiệu quả sản xuất, việc đầu tư sân phơi, lò sấy rất cần sự quan tâm, phối hợp giữa các cấp ngành và người dân.

Nguyễn Tố