Trụ sở Cty CP Thuỷ sản và xây dựng Tiên Yên thành khu nhà hoang.

6 tháng, 1.500ha rừng bị xoá sổ!

Xã Đồng Rui nằm giữa vùng rừng ngập mặn rộng lớn. Trong màu xanh ngút ngàn của cây cối, những đầm nuôi thuỷ sản bị bỏ hoang nhiều năm như một “vết ố” khó có thể xoá mờ.

Các nhà khoa học từng đánh giá, rừng ngập mặn Đồng Rui có sự đa dạng của các loài động, thực vật thuộc hàng nhất, nhì miền Bắc. Trước đây, diện tích rừng lên tới 3.450ha, với hệ thực vật phong phú như: sú, đước, vẹt, mắm, cóc, ráng,... Đây cũng là nơi trú ngụ và phát triển của nhiều loại thuỷ, hải sản như tôm, cua, cá, ngao, vạng, hàu, sá sùng, bông thùa… Trên tán lá có nhiều loại chim, ong, kỳ đà, rái cá…

Từ năm 1991, UBND huyện Tiên Yên có chủ trương đắp đầm nuôi trồng thủy sản ở vùng rừng ngập mặn. Chính quyền cho các chủ đầm, chủ yếu là người dân ở Hải Phòng, Nam Định ra thuê đất rừng. Diện tích cho thuê khoảng 1.500ha, trong đó, chủ đầm được cấp thấp nhất là 20ha, nhiều nhất 150ha.

Ông Nguyễn Quốc Trưởng, Chủ tịch UBND xã Đồng Rui cho biết: “Sau khi tiếp nhận đất rừng, các chủ đầm mặc sức khai thác các nguồn lợi tự nhiên. Hàng loạt khu đất rừng bị đào bới, cây cối bị chặt phá. Chỉ sau 6 tháng, toàn bộ diện tích 1.500ha rừng ngập mặn vốn đã tồn tại trên 100 năm bị xóa sổ hoàn toàn”. Rừng chỉ còn lại những khu đất bị đào nham nhở, gỗ chất thành đống, những chiếc thuyền mục nát, xung quanh đầm cây cối bị vùi lấp, cỏ dại mọc um tùm... Đến năm 2003, nhiều đầm nuôi thuỷ sản bị “tê liệt” do làm ăn không hiệu quả. Rừng không còn nguyên vẹn, tan hoang như bãi chiến trường.

Rừng ngập mặn vẫn còn nhiều đầm hoang, làm dang dở.

Ông Phùn Coi Sứng ở thôn 4 bức xúc: “Việc cấp đất để phát triển vùng nuôi trồng thủy sản chỉ lợi cho các chủ đầm, còn rừng thì bị tàn phá không thương tiếc. Chốn mưu sinh của chúng tôi không còn, cuộc sống ngày càng khó khăn hơn”. Trước đây, 100% số dân Đồng Rui sống bằng nghề khai thác thủy sản. Nguồn thủy sản ngày càng khan hiếm do chủ trương mở rộng diện tích đầm nuôi tôm, bà con phải vào rừng kiếm củi để duy trì cuộc sống.

Bao giờ rừng xanh lại?

“Sau khi khai thác hết nguồn lợi thủy sản, phong trào mua bán đầm giữa các ông chủ rộ lên. Các chủ đầm tìm đến Đồng Rui không phải để nuôi tôm mà là mua bán đất kiếm lời”, chị Lý Thị Bích, người dân địa phương cho biết.

Chúng tôi tìm đến trụ sở Công ty cổ phần Thủy sản và Xây dựng Tiên Yên nằm ở trung tâm xã Đồng Rui. Nhiều năm nay, do không có người quản lý nên trụ sở Công ty rất hoang tàn, cổng vào bị cỏ lấp kín, khóa cửa phòng giám đốc han gỉ… Trước đây, trụ sở này thuộc sở hữu của ông Phạm Viết Doánh, sau đó nhượng lại cho ông Nguyễn Thanh Đoàn, một trong những ông chủ có diện tích đầm lớn nhất xã Đồng Rui (150ha).

Hiện, 500ha đất rừng vẫn chưa được thu hồi, trong đó còn một số hộ giữ diện tích lớn như ông Nguyễn Văn Quang (150ha), Đỗ Văn Dương (80ha), Đỗ Văn Chống (45ha) … Tất cả đều rơi vào tình trạng tương tự như cơ sở của ông Đoàn. Đây là những hộ có diện tích đất rừng đã được cấp giấy, nhưng để “phơi nắng” từ lâu.

Nguyên nhân các đầm không hoạt động là do thiếu vốn đầu tư. Tiền thuê đất phải nộp theo hợp đồng chưa thực hiện đầy đủ, có chủ đầm còn nợ chính quyền 60 -70 triệu đồng. Ông Trưởng cho hay: “Một số chủ đầm chủ yếu thuê đất rừng nhằm mục đích khai thác gỗ, thủy sản. Khi không còn nguồn lợi, họ bỏ không hoặc bán lại cho các chủ đầm khác”.

Trước thực trạng đó, năm 2006, UBND huyện Tiên Yên đã ra quyết định thu hồi. Tuy nhiên, đến nay chính quyền và các chủ đầm vẫn “nhùng nhằng” trong việc thu hồi, đền bù đất, khiến việc tổ chức khôi phục rừng ngập mặn gặp rất nhiều khó khăn. Chưa biết đến bao giờ rừng ngập mặn Đồng Rui mới xanh trở lại…?

Quốc Tảo