Rủi ro cao - lợi nhuận thấp
Ngày 19.8, đông đảo chuyên gia, nhà quản lý và khoa học cùng đi tìm câu trả lời lớn: Cơ hội đầu tư vào NNNT trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, khó khăn vẫn quá nhiều và lấn át thuận lợi. Theo ông Đặng Kim Sơn - Viện trưởng Viện Chính sách & Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) thì - đầu tư vào NNNT hiện rất hạn chế. GS Võ Tòng Xuân và nhiều chuyên gia khác cũng cho rằng NNNT với đất đai manh mún; lao động chất lượng thấp; hạ tầng yếu kém; tình trạng nhũng nhiễu; thủ tục phiền hà... Tất cả đã khiến đầu tư và tốc độ phát triển của NNNT rất chậm. Thậm chí, dưới con mắt nhà đầu tư thì đây là địa bàn khó khăn, rủi ro cao mà lợi nhuận thấp.
Theo IPSARD thì tính đến nay, đầu tư của DN dân doanh vào NNNT chỉ chiếm 14% và DN FDI chỉ chiếm 4% tổng đầu tư. Ông Lai Chang An (Đài Loan) thì cho biết: DN đăng ký vốn đầu tư 1 triệu USD từ năm 2004, nhưng sau 3 năm chỉ triển khai được hơn 550.000USD. Ông Huang Cai Fang (Hàn Quốc) cũng nói DN của ông phải mất hơn 3 năm mà chưa thể triển khai hết số vốn đầu tư 8 tỉ đồng.
Cá biệt như DN TFB VN được cấp phép và đất đai từ năm 2004, nhưng đến nay thực tế vẫn chưa có đất sản xuất. Thậm chí còn có sự bất nhất trong hệ thống hành chính... Công bố của IPSARD thì riêng việc cấp đất cho đầu tư ở NT hiện có tới gần 20 loại giấy tờ. Bên cạnh đó, tình trạng cơ quan công quyền đùn đẩy trách nhiệm, khó khăn trong giải phóng mặt bằng, hiện tượng vòi vĩnh, phiền hà vẫn đè nặng...
DN và nông dân chưa thể bắt tay
Thực tế đáng buồn là DN và nông dân (ND) dù quyền lợi phải gắn kết, nhưng thực tế lại chưa thể bắt tay nhau. Đại diện Cty Vinamit cho biết: Có quá nhiều nghịch lý khiến DN và ND khó hợp tác. Cụ thể, DN sản xuất quanh năm, ND chỉ thu hoạch theo vụ, nhưng công tác bảo quản, lưu kho lại rất kém. Hay DN thì cần sản phẩm đa dạng, khối lượng lớn, nhưng ND lại chỉ sản xuất nhỏ và thiếu liên kết. Đặc biệt là tình trạng ND thích gì trồng ấy, thiếu quy hoạch, còn DN thì phải chuyên canh... Ngược lại, nhiều lúc bất hợp lý lại ở phía DN. Đó là việc ép giá thấp, ít chia sẻ rủi ro với ND...
Theo các chuyên gia thì đến nay, đầu tư vào NNNT chủ yếu vẫn chính là ND. Đa số những DN quá nhỏ này tổ chức theo quy mô gia đình và thiếu chuyên nghiệp. Với cách tổ chức này, họ luôn thiếu vốn, không có kỹ năng quản trị, thiếu thông tin thị trường và ứng dụng công nghệ...
Mặc dù vậy, đa số các chuyên gia cho rằng khu vực NNNT có lợi thế lớn về nguồn lao động, vùng nguyên liệu phù hợp với đầu tư sản xuất làng nghề, DN quy mô vừa.
Vì thế, nếu có bàn tay chính sách từ Nhà nước, từ những DN đầu tàu đi kèm với cải thiện môi trường đầu tư thì NNNT có tiềm năng trở thành các vùng sản xuất nguyên liệu, sản xuất phụ trợ cho dây chuyền sản xuất quy mô lớn. Đây là lợi thế lâu dài, bền vững hơn các vùng khác, nhưng sẽ phải còn lâu nữa mới có thể thực hiện được.
