Đường vào khu khai thác đá.

Người dân bức xúc

Còn khoảng 4 – 5km nữa mới tới khu vực núi Chẹ nhưng chúng tôi đã nghe thấy tiếng ầm ì, rền vang như sấm. Con đường rải đá lổn nhổn ổ gà, ổ voi, bụi bám vàng khè hai hàng cây bên đường. Ông Nguyễn Văn Thành, 71 tuổi, người dân ở thôn Sơn Hà cho biết: “Đó là tiếng mìn nổ của các công ty khai thác đá. Ngày nào cũng có khoảng chục trận như vậy. Chúng tôi đã kiến nghị nhiều lần nhưng hầu như chẳng ai để ý tới”.

Khu vực núi Chẹ hiện có 4 doanh nghiệp đang khai thác đá, gồm Công ty cổ phần Xi măng Sông Đà, Công ty Khai thác đá Ba Vì, Công ty cổ phần Xây dựng và Du lịch Bình Minh và Hợp tác xã Khai thác đá Tiền Phong. Việc khai thác đá vôi ở đây bắt đầu từ tháng 12/1994. Trước đó, núi Chẹ là nơi cư trú của rất nhiều động, thực vật quý hiếm nhưng từ khi quả mìn đầu tiên phát nổ thì muông thú phải tìm nơi khác trú ẩn, cảnh quan thiên nhiên bị xâm phạm nghiêm trọng. Hiện, dãy núi đá đã bị khai thác đến cạn kiệt, gây nhiều bức xúc cho bà con xung quanh.

Ông Nguyễn Văn Chằm, Chủ tịch UBND xã Khánh Thượng cho biết: “Nơi khai thác đá gần nhất chỉ cách khu dân cư chưa đầy 250m, dây chuyền nghiền đá chỉ cách 20 – 30m. Tiếng mìn nổ, tiếng ồn của máy móc cùng với bụi đá, khói thuốc nổ... chẳng khác nào tra tấn người dân”. Bình quân, mỗi đơn vị khai thác nổ mìn phá đá 2 lần/ngày. Ông Thành cho biết: “Mỗi khi nghe tiếng nổ mìn, chúng tôi tưởng sắp động đất đến nơi. Mỗi lần như vậy, đá và cây cối văng xa hàng trăm mét. Tuy chưa xảy ra tai nạn nào đáng tiếc nhưng việc khai thác đá ồ ạt, không chú trọng bảo vệ môi trường khiến người dân lúc nào cũng lo nơm nớp...”

Chính quyền “giơ cao đánh khẽ”

Sau trận mưa to, con đường dẫn vào Công ty cổ phần Xi măng Sông Đà bì bõm nước và lầy lội. Mặc dù vậy, công nhân vẫn đang vận hành máy nghiền đá, đứng cách dây chuyền khoảng 20m mà bụi xộc thẳng vào mũi khiến tôi đã đeo khẩu trang nhưng vẫn thấy khó thở. Cứ 10 – 15 phút lại có một chiếc xe tải hạng nặng chở đầy đá hộc, đá dăm lùi lũi đi qua địa phận thôn Sơn Hà, tiến ra đường lớn mà không hề có bạt che chắn. Đó là chưa kể rất nhiều công nông ra vào thường xuyên. Theo ông Chằm, bình quân mỗi ngày các đơn vị khai thác và nghiền khoảng 20.000m3 đá. Mặc dù họ đã cam kết khắc phục ô nhiễm môi trường bằng cách tưới nước chống bụi, trang bị quần áo bảo hộ cho người lao động, trồng cây xanh quanh khu vực nhưng hầu như chỉ làm... lấy lệ. Đặc biệt là Công ty cổ phần Xây dựng và Du lịch Bình Minh và Hợp tác xã Khai thác đá Tiền Phong, mặc dù khai thác gần khu dân cư nhưng do địa phương quản lý lơi lỏng nên họ chỉ tưới nước thời gian đầu, giờ thì bỏ mặc. Chỉ có Công ty cổ phần Khai thác đá Ba Vì là thực hiện nghiêm chỉnh hơn cả khi trồng cây xanh quanh công trường, máy nghiền đá đặt cách nhà dân khoảng 400m.

Khi hỏi về biện pháp xử lý trong trường hợp các công ty khai thác vi phạm cam kết bảo vệ môi trường, ông Chằm cho biết: “Chúng tôi tạo điều kiện cho họ hoạt động, bởi các công ty này đã tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Do vậy, chúng tôi chỉ nhắc nhở chứ không thể dùng biện pháp mạnh được”.

Mới đây, cán bộ Phòng Tài nguyên - Môi trường và Phòng Công nghiệp huyện Ba Vì đã đến kiểm tra nhưng dường như họ cũng bất lực trước tình trạng khai thác đá bừa bãi. Trong khi các ban ngành đang loay hoay tìm biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường thì người dân tiếp tục phải chịu sự “tra tấn” của tiếng ồn, bụi và nguy cơ xảy ra tai nạn luôn rình rập...

Ngọc Minh