Thượng tá Nguyễn Hồng Phong bên những khẩu thần công.

Từ một lời hẹn

Được nghe đồng nghiệp kể về chuyện ấy, chúng tôi đã quyết tâm tìm đến Thượng tá Nguyễn Hồng Phong. Là xưởng trưởng xưởng cơ khí của Viện Kỹ thuật Phòng không - Không quân, gần 30 năm gắn bó với nghề vũ khí trong quân đội, đuôi mắt đã xuất hiện những nếp nhăn nhưng nhìn ông ngắm những khẩu thần công, tôi biết ông đã say và gắn bó với chúng đến nhường nào.

Tiếp chúng tôi trong một góc nhỏ của xưởng với bộn bề súng ống, ông nâng niu những khẩu thần công như ẵm trên tay đứa con của mình. Kéo tấm lụa đỏ trang trọng che cho những “đứa con” đầu đời, ông kể về ý tưởng đến với khẩu thần công “Tiếng vọng ngàn năm Thăng Long - Hà Nội”. “Vẫn nhớ lời cố nhạc sĩ Trần Hoàn 10 năm trước, khi ấy, đất nước cũng đang hoà chung niềm vui Đại lễ 990 năm Thăng Long-Hà Nội, Ban tổ chức rất muốn tạo một hình ảnh rồng bay lên bầu trời Hà Nội. Và thế là từ ý tưởng đến tác phẩm rồng khung tre dài 40m, bơm khí hiđrô của chúng tôi đã ra đời, bay lượn hoành tráng giữa bầu trời Thủ đô. Trong buổi tổng kết, cố Bộ trưởng có một lời hẹn rằng: “Gặp nhau ở 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội nhé. Cũng bởi lời nói đó, nó như một sợi dây ràng buộc tôi trong suốt 10 năm khiến tôi luôn nung nấu trong lòng làm sao có một món quà thật ý nghĩa mừng đại lễ”, ông nói.

Thượng tá Nguyễn Hồng Phong bên những khẩu thần công.

10 năm thấm thoắt thoi đưa, những cuộc hành trình gian nan trong Nam ngoài Bắc kiếm tìm ý tưởng, nhưng cuối cùng sáng kiến lại nằm ngay trên đống sách trong nhà ông. Trong một lần đọc sử, ông Phong chợt phát hiện ra, một trong những ông tổ chế tạo ra súng thần công cho nhân loại chính là người Việt Nam, và nhiều dân tộc trên thế giới đều coi trọng và tôn thờ súng thần công như một linh vật quốc gia, vậy tại sao ở một nơi “cha đẻ” của loại súng này lại không được thế giới biết?. Tâm niệm súng thần công của người Việt phải mang hồn Việt, ông đã dành mấy năm trời vừa đọc tài liệu, vừa đi khắp các đình chùa, miếu mạo để tìm hiểu văn hóa của người Việt qua các triều đại phục vụ cho việc trang trí súng thần công.

Món quà cho 1.000 năm

Với bao tâm sức, ngày 9/6/2009 sản phẩm “Tiếng vọng ngàn năm Thăng Long - Hà Nội” đã ra đời và được Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chứng nhận quyền tác giả. Kiệt tác của ông dựa trên nguyên mẫu khẩu pháo cổ, phối hợp bởi tháp đế - đây là hình khối cách điệu cuốn sách đang mở ra, có chạm khắc các họa tiết tường thành cổ. Trên bề mặt bánh pháo được ví như bánh xe lịch sử, chạm khắc các hoạ tiết mặt trống đồng, tia nắng mặt trời và đàn chim hạc đang bay. Càng pháo là hình ảnh hai con rồng cuộn lên, tái hiện giấc mơ của đức vua Lý Thái Tổ - báo hiệu một trang sử mới, một kinh đô Thăng Long trường tồn, thịnh vượng. Thân pháo là một khẩu pháo cổ. Phần đuôi dưới là hình ngọn lửa, châm ngòi cho sự chuyển dời trọng đại trong lịch sử dân tộc. Dưới cùng là toàn văn Chiếu dời đô của đức vua Lý Thái Tổ. Ngay sau khi hoàn thành tác phẩm nghệ thuật độc đáo này, ông đã gửi tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp như một lời báo công. Niềm vui trộn lẫn tự hào, ông tâm sự: “Tôi muốn súng thần công này sẽ tôn vinh giá trị tư tưởng nhân văn, thẩm mỹ trong sự kiện 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, góp phần thể hiện tình cảm, đạo lý uống nước nhớ nguồn tới các bậc cha ông có công dựng và giữ nước”.

Hiện tác phẩm của ông có 6 kích cỡ, khẩu lớn nhất nặng 7- 8kg, được làm bằng kim loại siêu bền, phần bánh xe có thể quay, nòng pháo có thể điều chỉnh cao thấp. Tháng 7 này, ông sẽ tặng cho Ban tổ chức Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Ông Phong bật mí: “Tôi và cộng sự có khao khát cháy bỏng là được đúc 2 khẩu pháo thần công, mỗi khẩu nặng 35 tấn đặt trước cửa Bắc làm dấu ấn cho 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội để nhắc nhở thế hệ mai sau mãi ghi nhớ chặng đường lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc”.

Hoàng Huy