Lớp dạy đánh chiêng ở xã Ea Tiêu.

Họ làm tất cả những việc này xuất phát từ niềm say mê với nét đẹp văn hóa của các dân tộc sống trên mảnh đất Tây Nguyên.

Lớp dạy chiêng ở Ea Tiêu

Một lớp học đánh chiêng cho thanh thiếu niên, cũng là lớp sinh hoạt văn hóa dân gian của đồng bào dân tộc do Ygõ Niê phụ trách được duy trì từ nhiều năm nay, trở thành niềm tự hào của người dân xã Ea Tiêu (Cư Kuin - Đắk Lắk).

Mặc dù bận nhiều công việc nhưng Ygõ vẫn dành thời gian cho lớp chiêng trẻ mà anh tâm huyết. Ygõ tâm sự: “Chứng kiến những giá trị văn hóa truyền thống mai một trong đời sống của đồng bào, mình buồn lắm. Mình quyết tâm vận động các em học đánh chiêng. Các em hào hứng lắm, cứ tối thứ bảy lại tập trung đông đủ”. Nhà sinh hoạt cộng đồng của buôn Kram rộn rã hẳn lên bởi tiếng chiêng ngân vang.

Lớp chiêng này còn có sự hậu thuẫn của nghệ nhân Aê Yon, nguyên Chủ tịch UBND xã Ea Tiêu. Không chỉ là người sử dụng thành thạo các nhạc cụ dân tộc như: đinh tút, đinh tăk ta, chiêng đồng, chiêng tre, đàn brô, Aê Yon còn là người am hiểu, có kinh nghiệm trong chế tác, thẩm âm. Cho nên, khi ai có nhu cầu về nhạc cụ, ông sẵn sàng làm giúp. Mặc dù đã ở tuổi 70, nhưng cứ tối thứ bảy hằng tuần, ông lại đến Nhà sinh hoạt cộng đồng buôn Kram để dạy lớp trẻ đánh chiêng và các nhạc cụ dân tộc. ông bảo: “Dạy cho thế hệ trẻ đánh chiêng ngoài mục đích bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống còn là cách hướng các em về cội nguồn bởi tiếng chiêng, tiếng cồng là linh hồn của dân tộc”.

Và như những gì nghệ nhân Aê Yon mong muốn, lớp trẻ buôn Kram hôm nay không chỉ biết đánh chiêng giỏi mà còn rất yêu tiếng chiêng. Bên cạnh đó, những bài múa dân gian phụ họa cho diễn tấu cồng chiêng cũng được các em thể hiện nhuần nhuyễn. Các em đã được tham gia trong đội chiêng của xã biểu diễn tại Festival Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên 2007.

Tôn vinh giá trị văn hóa dân gian bằng du lịch

Anh Nguyễn Trụ với bộ sưu tập của mình.

Đó là cách anh Nguyễn Trụ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Du lịch sinh thái Bản Đôn (Đắk Lắk) thể hiện tình yêu của mình đối với những nét đẹp văn hóa truyền thống. Cũng vì sự say mê này mà anh đã cất công đi tìm và sưu tầm những dụng cụ phục vụ cho đời sống sinh hoạt, sản xuất và nhạc cụ trong đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Kể về những chuyến đi, anh Trụ hào hứng: “Mỗi lần mang được hiện vật gì về, dù chỉ là chiếc bát ăn cơm, cái chõ bằng quả bầu khô mình cũng thấy quý. Nó là hiện thân sống động của đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc mà rất ít người được biết một cách chân thực. Mình như được trở về với những ngày xa xưa, khi các tộc người sinh tồn trên rừng xanh, đất đỏ. Những ai yêu Tây Nguyên đều thấy nao lòng khi không gian huyền thoại ấy đang mai một dần trước guồng quay nghiệt ngã của thời gian... Cho nên, làm gì để góp phần gìn giữ, tôn vinh nó là mong ước và cũng là sự thôi thúc, giục giã, xuất phát từ tình yêu và niềm đam mê của chính mình”.

Có lẽ cuộc sống đậm chất thơ và nhạc của các dân tộc ở Tây Nguyên đã khiến Trụ say mê. Ngoài ngôi nhà dài hơn 100m đã trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, anh còn xây dựng nhà trưng bày với nhiều hiện vật mô phỏng đời sống sinh hoạt, sản xuất, những nét tinh hoa, đặc sắc trong sinh hoạt văn hóa dân gian. Ngôi nhà đã gần hoàn tất với hàng trăm hiện vật, trong đó, đáng chú ý là 7 loại chiêng, 12 loại ché, 10 nhạc cụ dân gian. Đúng như Trụ mong muốn, nơi đây không chỉ làm phong phú thêm cho sản phẩm du lịch văn hóa Tây Nguyên mà còn giúp mọi người biết đến một nền văn hóa độc đáo của các dân tộc một cách chân thực nhất. Một ý tưởng khá táo bạo được anh nung nấu khá lâu và hiện đang bắt tay vào thực hiện là phục dựng những nét văn hóa đặc sắc của người ê Đê, Mơ Nông và Gia Rai. Có những con người tâm huyết như thế, chắc chắn những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên sẽ trường tồn.

Lê Hương