Tái hiện hình ảnh săn bắt voi rừng, hoạt động thu hút nhiều khách du lịch trong các hội voi.

Với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, voi là hiện thân của sức mạnh, sự giàu có của gia đình, buôn làng. Hội đua voi là sự kiện văn hóa lớn ở Tây Nguyên nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ của người Mơ Nông, những người dũng cảm trong việc săn bắt và thuần dưỡng voi rừng.

Hằng năm, vào tháng 3, những chú voi trẻ, khỏe mạnh được tập kết về trước sân nhà sinh hoạt cộng đồng của buôn để bắt đầu cho những ngày tranh đua quyết liệt. Sau hồi tù và rúc lên, các chú voi lần lượt xếp thành hàng, từ từ quỳ xuống chào khán giả. Trên mỗi lưng voi đều có hai chàng mơ -gát dũng mãnh với trang phục truyền thống trong tư thế sẵn sàng chờ lệnh. Chàng mơ -gát ngồi phía trước điều khiển voi bằng một thanh sắt nhọn dài dùng để đâm mạnh vào da, còn anh chàng mơ -gát ngồi sau thì dùng chiếc búa gỗ nện mạnh vào hông để thúc voi tăng tốc độ. Sau hồi tù và rúc lên tiếp theo, đàn voi dưới sự điều khiển của những chàng mơ-gát phóng về phía trước trong tiếng chiêng, trống cùng tiếng hò reo cổ vũ. Bên cạnh sự tranh đua quyết liệt trên cạn, cuộc đua dưới nước cũng không kém phần hấp dẫn. Sau hiệu lệnh xuất phát vang lên, các chú voi thi nhau vượt sông trong sự trầm trồ thán phục của du khách.

Tuy nhiên, hội voi ngày nay đang mất dần khí thế hừng hực, sự háo hức của người dân. Người xem vì vậy cũng thưa vắng dần, và giới quan tâm nhất giờ chỉ là báo chí và những tay săn ảnh! Đó cũng là nhận xét của không ít người dân địa phương và du khách khi đến Buôn Đôn xem hội voi. Anh Nguyễn Đặng Phong, một du khách nhưng cũng là tay săn ảnh nghiệp dư ở tỉnh Bình Định không giấu được nỗi thất vọng khi đến Đắk Lắk tham dự hội voi trong khuôn khổ Tuần lễ Văn hóa - Du lịch Buôn Ma Thuột - Đắk Lắk 2009. “Đây là lần thứ tư mình đến Buôn Đôn vào các dịp lễ hội. Còn nhớ cách đây 5 năm, cũng ở buôn Trí, xã Krông Na, người người nô nức kéo nhau về đây xem hội. Tham gia hội voi ngày ấy có 30 chú voi đến từ các huyện Lắk, Ea Súp, Krông Bông, Buôn Đôn... Đặc biệt, hội thi có sự tham dự của Thoong Khăm, Thoong Ngân, 2 chú voi con được bắt ở rừng Tánh Linh năm 2001 đưa về thuần dưỡng tại Vườn Quốc gia Yok Đôn. Ngay như cựu chiến binh Y Trút, đến từ đội voi Krông Bông, từng góp sức tham gia vận chuyển lương thực, vũ khí trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cũng tham gia cuộc đua. Năm nay trở lại, Y Trút đã đi vào huyền thoại, đội voi cũng chỉ tập hợp được 20 con, chủ yếu ở Buôn Đôn. Hội thi diễn ra rời rạc, tẻ nhạt, không trống chiêng. Cảm giác thật buồn và hụt hẫng, tôi tự hỏi huyền thoại voi Tây Nguyên hay voi Tây Nguyên rồi cũng chỉ còn trong huyền thoại?”, anh Phong nói.

Còn nhớ, một ý tưởng khá táo bạo đã từng được đưa ra vào năm 2004 là xây dựng một trung tâm đua voi tầm cỡ quốc gia để phục vụ cho công tác bảo tồn và góp phần thúc đẩy kinh tế du lịch địa phương phát triển. Nhưng xem ra ý tưởng đó khó có thể thành hiện thực khi đàn voi nhà đang ngày một suy giảm. Và hình ảnh ra ngõ gặp voi, chiều chiều, từng đàn voi tập trung bên dòng Sê-rê-pốk, hồ Đắk Minh phun nước trắng trời, náo nhiệt cả một vùng sông nước giữa rừng nguyên sinh giờ chỉ còn trong ký ức. Hội voi bây giờ cũng khiến nhiều người phải băn khoăn, suy ngẫm về giá trị nhân văn của nó. Những chàng mơ -gát oai hùng trên lưng voi là hình ảnh đẹp, thể hiện cho tinh thần thượng võ, nhưng hình ảnh đầu và tai của voi rớm máu sau mỗi cuộc đua cũng trở thành nỗi ám ảnh đối với những ai yêu quý con vật thông minh, hiền lành, thủy chung này.

Lê Hương