Nông dân xã Bình Phú cùng cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Cai Lậy kiểm tra bẫy đèn - Ảnh: VÂN TRƯỜNG

“Đột nhập” Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, lại được trả lời: “Giám đốc ở huyện Cai Lậy...”. Đến Phòng Nông nghiệp huyện, vắng như chùa Bà Đanh, lại nghe: “Về Mỹ Hạnh Đông hết rồi...”.

Ruộng là nhà

Chúng tôi tới xã Mỹ Hạnh Đông khi trời đã tắt nắng. Gần chục người đang lúi húi trên cánh đồng vừa gieo sạ xong gần con kênh nước đỏ ngầu. Hỏi ra mới biết người mặc áo thun như nông dân là giám đốc Sở NN&PTNT Nguyễn Văn Khang.

Còn người khoảng 40 tuổi nhưng “đầu hai thứ tóc” là thạc sĩ Lê Hữu Hải. Người gầy gò, đen nhẻm là giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật (BVTV) phía Nam Hồ Văn Chiến… “Mấy ông cán bộ khoa học nông nghiệp ra đồng thì không tài nào phân biệt được với nông dân… chính hiệu!” - nhiều người nói.

Ông Khang nói hiện có 40 cán bộ BVTV, 320 cán bộ khuyến nông, hàng chục cán bộ lãnh đạo ngành nông nghiệp và nông dân sản xuất giỏi toàn tỉnh đã được huy động vào chiến dịch chống rầy nâu bảo vệ gần 100.000ha lúa đông xuân. Hơn hai tháng nay, mỗi tuần ông Khang đều dành ba, bốn đêm xuống xã cùng các cán bộ khoa học kiểm tra, hướng dẫn nông dân chuẩn bị xuống giống vụ đông xuân. Trong lúc rầy nâu tràn đồng như thế này, những cán bộ khoa học nông nghiệp phải tính toán làm sao để xuống giống được, rồi làm sao giữ được lúa cho tới ngày thu hoạch, “căng thẳng như lo giữ tài sản của mình vậy”.

Còn thạc sĩ Lê Hữu Hải bảo rằng từ đầu tháng 10-2006 tới nay tất cả cán bộ, kỹ sư ngành nông nghiệp của huyện Cai Lậy ở ngoài ruộng nhiều hơn làm việc ở văn phòng. Trạm BVTV huyện luôn có cán bộ chong đèn trực chiến 24/24g. Không còn ai quan tâm đến khái niệm giờ hành chính là gì nữa.

Vì sao không diệt rầy nâu mà phải “né”? Theo thạc sĩ Hồ Văn Chiến, rầy nâu có đặc điểm chích hút và truyền virus bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá cây lúa vào ban đêm, từ khoảng 18g30 tới sáng. Sáng hôm sau phát hiện rầy nâu, mang thuốc phun thì rầy chết một phần nhưng lúa đã bị bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá rồi, và từ 10-20 ngày sau mới có triệu chứng bệnh. “Nếu đối phó với đại quân rầy nâu bằng cách đối diện với chúng thì ta nắm chắc phần... thua. Hiện nay không có giống nào kháng rầy triệt để, cũng không có thuốc nào diệt được 100% rầy. Nếu phun thuốc hôm nay, ngày mai đợt rầy mới tấn công nữa thì coi như phá sản. Thế nên chỉ còn có cách né” - thạc sĩ Chiến lý giải.

Các kỹ sư Trạm BVTV huyện nói hơn hai tháng rồi chưa một lần anh Hải được ăn cơm tối với vợ con, dù nhà anh chỉ ở cách cơ quan hơn cây số. Luận án tiến sĩ của anh xếp xó mấy tháng nay chưa viết được chữ nào vì phải ra đồng giúp nông dân chống dịch bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá. “Chuyện bảo vệ lúa quan trọng hơn. Vụ này mà thắng lợi thì có khi tôi sẽ viết luận án hăng hơn, tốt hơn” - thạc sĩ Hải nói vui.

Nhìn thạc sĩ Hồ Văn Chiến ai cũng thấy dấu thâm quầng nơi đôi mắt. Anh bảo mỗi ngày đều thức dậy trước 4g sáng để mở máy tính và đúng 4g thì click chuột gửi thông báo tình hình rầy nâu cho các tỉnh để họ biết mà đối phó. Chỉ tay ra cánh đồng vừa gieo sạ xong, anh Chiến khẳng định: “Xuống giống được như thế này coi như chúng ta đã qua được nửa đường rồi...”. Qua được nửa đường, mấy lão nông ở Mỹ Hạnh Đông phấn khởi lắm, hì hà: “Tụi tui vớt mấy con cá trắng kho lạt làm vài chung nghe...”.

Xuống giống “né” rầy

Tối, chúng tôi theo các anh đến các xã khác kiểm tra bẫy đèn. Một trong sáu cái bẫy ở huyện Cai Lậy được đặt tại nhà ông Hai Xướng ở xã Phú Cường. Gọi là bẫy chứ thật ra chỉ có một bóng đèn điện gắn thêm chụp rộng cỡ bốn tấc để gom ánh sáng. Phía dưới là một cái chụp khác lật ngược lại làm phễu. Dưới phễu là một lon nhựa loại một lít.

Rầy nâu cũng là một loài thiêu thân, hễ thấy ánh sáng là nhào vô rồi lăn ra chết. Bẫy đèn dùng để thu hút, diệt rầy nâu và một số loại rầy khác, nhưng mục đích chính là thống kê, theo dõi mật độ rầy mỗi ngày. “Dựa vào biểu đồ thống kê này chúng tôi sẽ xác định lịch thời vụ cho các địa phương xuống giống”, thạc sĩ Hải giải thích. Lúc này rầy bay vô đèn khá nhiều. Chúng cũng đua nhau đeo bám vào mặt mũi, quần áo chúng tôi.

Cũng nhờ các bẫy đèn này mà cả huyện Cai Lậy đã xuống giống được 16.000ha chỉ trong năm ngày cuối tháng mười một vừa qua, hoàn tất kế hoạch gieo sạ vụ đông xuân. Nói như thạc sĩ Chiến, nông dân Cai Lậy đã vượt qua được “sáu hiệp của trận đấu quyền anh... không cân sức. Ngành nông nghiệp và nông dân là đối thủ “dưới cơ” của rầy nâu nên phải “né” cho thật giỏi hết 12 hiệp đấu, đừng để đối thủ hạ đo ván là xem như thắng lợi”.

Từ đầu tháng 10-2006 đến nay tỉnh Tiền Giang đã áp dụng biện pháp “né” rầy nâu để xuống giống gần 40.000ha lúa đông xuân. Thạc sĩ Hải cho biết: vòng đời của rầy nâu từ 28-29 ngày và chỉ vô đèn trong vòng 5-7 ngày. Trong những ngày rầy vô đèn rộ, tất cả cán bộ nông nghiệp rất căng thẳng. Mỗi sáng sớm các cán bộ của Phòng Nông nghiệp phải đến nơi đặt bẫy gom toàn bộ “chiến lợi phẩm” về phân loại, đếm, thống kê, vẽ biểu đồ.

Kỹ sư trẻ Huỳnh Thị Quế Trang, Trạm BVTV huyện Cai Lậy, kể: “Có cả chục loại côn trùng chết, rầy nâu có, rầy xanh có, sâu đục thân có… Vất vả nhất là khâu phân loại. Côn trùng nhỏ quá, phải dùng kính lúp soi. Những đêm rầy vô đèn chết đầy lon thì ngồi hết một buổi đếm mới xong mấy chục ngàn con rầy nâu, hoa cả mắt”.

Ông Khang cho biết sau khi xuống giống cán bộ nông nghiệp vẫn phải theo dõi ấu trùng rầy. Khi phát hiện ấu trùng rầy tuổi 1 đến tuổi 3 (tức là từ 5-7 ngày tuổi) thì tổ chức phun thuốc. Vụ này tỉnh không phát thuốc cho dân tự phun nữa mà địa phương tổ chức phun đồng loạt. Cách này vừa hiệu quả, vừa hạn chế gây ô nhiễm môi trường. “Theo cách này thì Tiền Giang sẽ giảm được 50% lượng thuốc diệt rầy (hơn 150 tấn) mà vẫn bảo vệ lúa đông xuân khỏi dịch bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá” - ông Khang khẳng định.

Sau khi đi một vòng các xã kiểm tra bẫy đèn, tôi chia tay thạc sĩ Hải thì kim đồng hồ chỉ gần 22g. Hồi chiều tôi bảo anh ghé quán cóc ăn tô mì cho đỡ đói nhưng anh từ chối vì... “chưa xong việc mà ăn cái gì”. Đi ngang Trạm BVTV huyện Cai Lậy cặp quốc lộ 1A, tôi lại thấy có một cô gái đang lúi cúi kiểm tra bẫy đèn đặt phía sau trạm. Họ còn phải thức canh rầy nâu ít nhất ba tháng nữa, đến khi nông dân thu hoạch vụ đông xuân...

VÂN TRƯỜNG  (Theo Tuổi trẻ)