Bác Hồ – Người khai sinh báo chí cách mạng Việt Nam

    6/19/2009 11:30:00 AM

    KTNT - Không chỉ là nhà cách mạng kiệt xuất, lãnh tụ kính yêu của dân tộc, Hồ Chí Minh còn là cây bút xuất sắc cả trên lĩnh vực báo chí và văn học. Từ các thể tài cổ điển tới hiện đại, từ thơ ca đến tác phẩm chính luận, Người đều có sự vận dụng nhuần nhuyễn, tạo nên những tác phẩm đặc sắc. Bác đã sử dụng ngòi bút như một vũ khí sắc bén, trở thành “đòn xoay chế độ”. Nói về nghề báo, Người cho rằng: “Cán bộ báo chí cũng là một chiến sỹ cách mạng. Trang giấy, cây bút là vũ khí sắc bén của họ”.




    Sinh thời, Bác Hồ rất quan tâm tới vấn đề báo chí.Ảnh tư liệu. 

    Ngay trong thời kỳ học làm báo, Người đã nhận thức được vai trò to lớn của báo chí trong việc giác ngộ quần chúng, tổ chức, tập hợp quần chúng đấu tranh cách mạng. Bởi vậy, Người không chỉ viết báo, mà còn sáng lập 9 tờ báo và sử dụng những tờ báo này làm diễn đàn để đấu tranh cách mạng. Đó là các báo: Người cùng khổ (1922); Quốc tế nông dân (1924); Thanh niên (1925); Công nông (1925); Lính Kách mệnh (1925); Thân ái (1928); Đỏ (1929); Việt Nam độc lập (1941); Cứu quốc (1942). Đặc biệt, bằng việc sáng lập tờ Thanh niên, tờ báo của Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội (tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam) - ra số đầu tiên vào ngày 21/6/1925, Bác đã khai sinh nền báo chí cách mạng Việt Nam. Ngày 21/6 hằng năm đã trở thành ngày truyền thống của báo chí cách mạng Việt Nam.

    Ngoài ra, Bác còn là người chỉ đạo, cộng tác viên mật thiết cho các tờ báo của Đảng như: Búa liềm, Tranh đấu, Tiếng nói của chúng ta. Sau cách mạng Tháng Tám (1945), Bác tiếp tục cộng tác, tổ chức và cho ra đời nhiều tờ báo mới. Nhưng đặc biệt, Bác dành công sức, tình cảm nhiều nhất cho báo Nhân Dân (báo Sự Thật trước đây), cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam. Từ số ra đầu tiên (11/3/1951) đến số báo 5526 (ngày 01/6/1969), Bác đã viết và đăng tổng cộng 1.205 bài trên báo Nhân Dân.

    Người khuyên các nhà báo, muốn viết báo khá, thì cần:
    - Gần gũi quần chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực.
    - ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài và học kinh nghiệm của người ta.
    - Khi viết xong một bài, tự mình phải xem lại ba bốn lần, sửa chữa lại cẩn thận. Tốt hơn nữa là đưa nhờ một vài người ít văn hóa xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào họ không hiểu thì sửa lại cho họ hiểu.
    - Luôn luôn gắng học hỏi, luôn luôn cầu tiến bộ...
    (Hỏi & đáp về Báo chí VN, NXB Trẻ TPHCM, 2001 tr.95)

    Những bài viết của Bác giai đoạn này không đơn giản chỉ là tuyên truyền, mà là những bài viết nêu rõ quan điểm, sự chỉ đạo của Đảng, Chính phủ đối với những vấn đề to lớn của đất nước. Các bài viết của Bác trong giai đoạn này vừa mang tính bao quát, vừa nêu bật những nội dung quan trọng, trong đó phân tích, đánh giá các vấn đề, sự kiện, sự việc một cách sâu sắc, toàn diện, từ đó đưa ra những cách giải quyết thuyết phục. Đặc biệt, trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, những bài viết, lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch đã có tác dụng vô cùng to lớn, trở thành sức mạnh tinh thần mạnh mẽ cổ vũ toàn dân quyết đánh và quyết thắng.

    Tại Đại hội lần thứ 2 Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức vào ngày 16-17/4/1959, Bác đã đến chúc mừng và nói chuyện về kinh nghiệm làm báo của mình: “Kinh nghiệm của Bác là kinh nghiệm ngược, Bác học viết báo Pháp trước, rồi học viết báo Trung Quốc, rồi sau mới học viết báo Việt Nam”. Nói là học, nhưng Bác không qua một trường lớp đào tạo nào, Người nói: “Còn học, thì một là học trong đời sống của mình, hai là học ở giai cấp công nhân. Lúc ở Pháp, tuy biết nhiều tội ác của thực dân Pháp, nhưng không biết làm thế nào để nêu lên được. Một đồng chí công nhân ở Toà báo Đời sống thợ thuyền (Lavie ouvrière) cho biết, báo ấy có mục tin vắn, mỗi tin chỉ năm, ba dòng và bảo Bác có tin tức gì thì cứ viết, đồng chí ấy sẽ sửa lại cho. Từ đó, ngoài những giờ lao động, Bác bắt đầu viết những tin rất ngắn. Mỗi lần viết làm hai bản, một bản đưa cho báo, một bản thì giữ lại. Lần đầu tiên thấy tin đã được đăng thì rất sung sướng. Mỗi lần có tin được đăng, Bác đều đem tin đã đăng so với nguyên bản xem sai ở chỗ nào. Về sau đồng chí ấy bảo Bác cố viết dài thêm vài dòng nữa, rồi lại vài dòng nữa... cứ thế kéo dài đến 15-20 dòng, rồi đến cả một cột dài. Lúc đó, đồng chí ấy lại bảo: Thôi bây giờ phải viết rút ngắn lại, cũng những việc như vậy, nhưng phải viết cho rõ, cho gọn”.

    Bác Hồ làm việc với báo Sự thật tại Việt Bắc. Ảnh tư liệu.

    Một lần đến thăm Trường Đảng cao cấp Nguyễn ái Quốc, Bác nói với các cán bộ, phóng viên được cử đi học: “Các chú phải nhớ là viết cho ai, viết cái gì, nhằm mục đích gì. Phải viết cho dân hiểu để dân làm, phải nghe lời phê bình hằng ngày của dân. Đừng cậy mình nhiều chữ rồi dài dòng văn tự, chẳng ai hiểu các chú nói và viết cái gì, rồi lại cho là đàn gảy tai trâu”.

    Xuất phát từ mục đích hoạt động của báo chí cách mạng là vì dân và từ vai trò to lớn của báo chí đối với xã hội, Người nhắc nhở những người làm báo: “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn”. Để báo chí luôn là diễn đàn của nhân dân, Người khẳng định: “Một tờ báo không được đại đa số (dân chúng) ham muốn thì không xứng đáng là một tờ báo, và không riêng gì viết sách, viết báo, mà công tác gì muốn làm tốt đều phải coi trọng ý kiến của nhân dân”.

    Cũng là để bảo vệ quyền lợi của nhân dân, nên với Hồ Chí Minh, báo chí không chỉ là tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể, tổ chức tập thể; mà còn là vũ khí sắc bén chống lại mọi biểu hiện phản động, tiêu cực đi ngược lại quyền lợi của nhân dân, của đất nước; báo chí là công cụ đấu tranh xã hội, đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp. Trong bức điện gửi Hội Nhà báo á - Phi (ngày 24/4/1965), Người viết: “Đối với những người viết báo chúng ta, cái bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng”.

    Bác Hồ không chỉ là lãnh tụ của dân tộc, danh nhân văn hóa mà còn là người khơi nguồn và chỉ đạo báo chí cách mạng Việt Nam. Với Bác, báo chí phục vụ nhân dân, tiếng nói của nhân dân, phục vụ mục đích trong sáng và cao cả của Đảng, của sự nghiệp cách mạng, là công cụ để phò chính, trừ tà, để khơi dậy, biểu dương cái tốt, người tốt, việc tốt, ngăn chặn và đẩy lùi cái xấu, cái tiêu cực. Sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng lớn mạnh, theo dòng chảy của cách mạng, của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng theo tư tưởng của Bác kính yêu.

    Linh Chi

Ý kiến bạn đọc