Do SX muối không hiệu quả, hàng trăm diêm dân đã đổ xô đến các đại lý KD làm cửu vạn.

KTNT - Thời gian gần đây, dù giá muối tăng cao nhưng hàng vạn diêm dân thuộc các huyện ven biển của tỉnh Nam Định, nơi có đồng muối lớn nhất miền Bắc, vẫn buồn rười rượi. Nguyên nhân là do thời tiết không thuận lợi: (nắng ít, mưa nhiều), dẫn đến hàng trăm hécta đồng muối không thể thu hoạch.

>> Việt Nam cần nhập thêm 200.000 tấn muối

Trời phụ lòng người

Sau cơn mưa giông bất chợt, đồng muối xóm Thành Tiến, xã Bạch Long (Giao Thuỷ) xơ xác, tiêu điều. Trên đồng, những đống muối bắt đầu tan, nước chảy lênh láng. Chị Đỗ Thị Duyên xót xa: “Làm việc quần quật cả ngày nhưng trời lại phụ lòng người. Thời tiết năm nay khắc nghiệt nên diêm dân chúng tôi khổ trăm bề”. Chị bảo, để có hạt muối, phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó thời tiết là quan trọng nhất. Nếu trời nắng gắt thì không sao, nhưng năm nay nhiều cơn mưa giông đến bất ngờ khiến diêm dân trở tay không kịp. Vì thế, bao công sức hơn 1 tháng, kể từ khi vụ muối chính bắt đầu xem như công cốc.

Từ đầu vụ đến nay, gia đình chị Duyên ngày đêm bám đồng nhưng chỉ thu được gần 300kg muối, bằng 1/3 so với cùng kỳ năm ngoái. Mấy ngày qua, chị tranh thủ khoảng thời gian trời nắng để làm muối, song những cơn mưa dông bất ngờ đã cuốn trôi công sức của cả gia đình. Anh Trần Văn Trường, chồng chị Duyên nói thêm: “Gia đình tôi chỉ dựa vào mấy sào muối, nếu tiếp tục thất thu có lẽ phải chuyển hướng làm ăn mới”.

Ông Nguyễn Văn Sang ở xã Giao Lâm (Giao Thuỷ), người có thâm niên làm muối hơn 50 năm, cho biết: “Chưa bao giờ tôi thấy các doanh nghiệp, đại lý kinh doanh muối lại “khát” muối như năm nay. Muối sản xuất ra đến đâu lái buôn tiêu thụ đến đấy”. Theo ông Sang, giá 1kg muối dao động ở mức 1.000 - 1.700 đồng. “Mặc dù giá muối đã tăng nhưng, người dân vẫn không bớt khổ. So với công sức bỏ ra thì giá đó không thấm vào đâu”, ông Sang bộc bạch.

Trên thực tế, do làm muối không hiệu quả nên thời gian gần đây, hàng trăm gia đình đã bỏ nghề, lên thành phố đi làm thuê hoặc chuyển diện tích muối sang nuôi trồng thuỷ sản. Theo Sở Nông nghiệp và PTNT Nam Định, diện tích đồng muối đã giảm khoảng 40% so với trước đây. Hiện, cả tỉnh còn gần 900ha, tập trung chủ yếu tại 2 huyện Giao Thủy và Hải Hậu. Năm 2007, tổng sản lượng muối thu được là 87.000 tấn, thấp hơn năm trước.

Bao giờ diêm dân hết khổ?

Giữa trưa, nắng miền biển gay gắt, dưới những tán cây bên bờ sông Vọng (xã Bạch Long), hàng trăm người dân đang chờ bốc hàng. Vừa thấy chiếc xe tải chở muối đi tới, đám người nhao nhao đến gặp chủ xe để nhận việc. Công việc của họ là lượm muối, chuyển vào kho, đóng bao và bốc chở muối từ kho lên các xe tải. Chị Nguyễn Thị Hồng có thân hình nhỏ bé nhưng bốc vác nhanh nhẹn không kém bất cứ người đàn ông nào. Chị kể: “Nhà tôi nghèo lắm, tất cả chỉ nhờ vào đồng muối. Làm muối bấp bênh, không có lãi. Tiền đóng học phí cho hai đứa con phải khất lần nhà trường. Làm nghề này tuy dầm mưa, dãi nắng nhưng cũng kiếm được vài chục ngàn đồng/ngày”.

Ở bãi thu mua muối Bạch Long, những nữ cửu vạn có hoàn cảnh như chị Hồng không hiếm. Họ đều là cư dân đất muối và chung cảnh nghèo khó. Một chị đứng chờ việc kể cho chúng tôi hoàn cảnh éo le của gia đình: chồng mất sớm, một thân nuôi dạy hai con thơ dại. Để có tiền đóng học cho con, hàng ngày chị có mặt tại chợ cửu vạn từ rất sớm. Ai thuê gì làm nấy. Chị bảo, những ngày mới làm do không quen, chân tay đau nhức, nhưng giờ đã có thể vác được bao muối nặng 40kg.

Nghề muối cực nhọc song không đem lại hiệu quả, vì thế không ít người bỏ nghề, tìm kế mưu sinh mới. Theo chị Duyên, những người cố bám trụ quê hương thì hằng ngày lên chợ cửu vạn bốc vác thuê; bộ phận khác có vốn đầu tư nuôi trồng thuỷ sản. Nhiều người bỏ làng xóm lên Hà Nội, vào TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương... làm thuê. Bao giờ diêm dân sống được với nghề xem ra vẫn là câu hỏi khó.

Theo Sở Nông nghiệp và PTNT Nam Định, toàn tỉnh hiện có 22 hợp tác xã (HTX) làm muối ở 3 huyện ven biển (Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Giao Thủy) với tổng diện tích 900ha, tạo việc làm cho gần 18.000 lao động. Sản lượng muối đạt 92.000 – 95.000 tấn/năm. Nhiều năm qua, thu nhập của diêm dân luôn ở mức thấp, do vậy nhiều người đang có xu hướng bỏ nghề hoặc chuyển đổi diện tích muối sang nuôi trồng thuỷ sản... Trước thực trạng đó, những năm gần đây, ngành chức năng và các HTX làm muối ở Nam Định bước đầu thực hiện một số giải pháp như: cải tạo, nâng cấp hệ thống thủy lợi, xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng vùng sản xuất muối...

Hoàng Diệp - Bùi Duy