Chiến thắng của Tây Ban Nha & triết lý bóng đá đẹp của Aragones

Không có một kỳ tích như Đan Mạch đã làm ở EURO 1992, cũng không có một phép màu như những vị thần Hy Lạp thể hiện tại Bồ Đào Nha 4 năm trước, nhưng EURO 2008 vẫn còn đọng lại những cảm xúc ngọt ngào sau chiến thắng được xem là có đôi chút bất ngờ nhưng hoàn toàn hợp lý của Tây Ban Nha.

Không được đánh giá cao như những đối thủ Bồ Đào Nha, Hà Lan, Đức, Italia, Pháp trước ngày khai mạc, bởi trong những giải đấu gần đây Tây Ban Nha không bao giờ đi quá sâu, nhưng rồi thầy trò HLV Luis Aragones đã thay đổi được lịch sử để mang về chiếc Cúp châu Âu thứ 2 sau 44 năm chờ đợi.

Bóng đá đẹp đã được thầy trò HLV Aragones trình diễn đầy thuyết phục. Ảnh: AFP

Chiến thắng của Tây Ban Nha là phần thưởng cho những ai yêu mến giá trị đẹp trong bóng đá hiện đại. Sau những gì "cơn cuồng phong màu đỏ" đã thể hiện trên chặng đường tiến vào trận chung kết ở Vienna, không một đối thủ nào xứng đáng hơn họ để bước lên đỉnh cao nhất châu lục.

Sau 4 năm ngồi trên cương vị HLV trưởng, với không ít thử nghiệm về lối chơi và nhân sự, đã chấp nhận sống chung với chỉ trích của giới truyền thông và người hâm mộ, cuối cùng "Nhà hiền triết" Aragones đã mang đến cho Tây Ban Nha một bộ mặt mới trong giải đấu cuối của ông, trước khi sang Fenerbahce.

Không phải một sơ đồ 4-2-3-1 hay 4-3-1-2 mà Aragones thường "copy" từ Real Madrid và Valencia trong quá trình diễn ra vòng loại. Càng không phải lối chơi tấn công 4-3-3 như Barcelona. Trên thực tế, những tinh túy nhất của 3 trường phái này đã được Aragones kết tinh trong sơ đồ cổ điển 4-4-2.

Trong hàng tiền vệ được bố trí 4 người giăng ngang ấy, Iniesta và Silva luôn được tự do hoạt động để rồi có lúc Tây Ban Nha thi đấu như thể họ có đến 4 tiền đạo (hay đúng hơn là 4-2-2-2). Đây thực sự là một cuộc cách mạng cho bóng đá hiện đại, và Aragones đã làm điều này tốt hơn cả cuộc thử nghiệm của Luxemburgo cùng Brazil cách đây không lâu, bởi ông không có những "nghệ sĩ" như người đồng nghiệp xứ samba.

Ngoài ra, Aragones còn cho phép cặp tiền vệ trung tâm Senna - Xavi được lên rất cao, đồng thời cũng khai thác những pha lên bóng từ hai cánh của Ramos và Capdevila, nhằm tránh mất sức cho bộ đôi Iniesta - Silva. Đấy là chưa kể lối chơi này có thể thay đổi khi Villa đá lùi sau Torres, hoặc sự có mặt của Fabregas.

Nếu như hai năm trước, Italia và Pháp vào đến chung kết World Cup 2006 bằng lối chơi thực dụng thì chiến thắng của Tây Ban Nha mang đậm tính trình diễn của bóng đá tấn công hiện đại. Chính lối chơi tấn công ấy, cùng khả năng cầm bóng rất tốt, Tây Ban Nha cũng trở thành một trong những đội có hàng thủ tốt nhất.

Câu chuyện của Thổ Nhĩ Kỳ và Nga

Bất ngờ không phải không tồn tại trong ngày hội bóng đá thứ 13 ở lục địa già, dù nó không được như Hy Lạp hay Đan Mạch. Ngoài chiến thắng của Tây Ban Nha, cùng màn trình diễn thiếu thuyết phục của hai gã khổng lồ Italia và Pháp, những gì đọng lại nhiều nhất chính là hai câu chuyện lãng mạn mà nhân vật chính là Thổ Nhĩ Kỳ và Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ đã có một giải đấu thành công ngoài mong đợi. Ảnh: AP

Cùng thất bại ở ngày ra quân, trước Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, nhưng cả Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Nga đều tự thay đổi được hình ảnh của mình, để rồi lập nên kỳ tích khi đi một mạch đến vòng tứ kết.

Khi nói đến Thổ Nhĩ Kỳ, có lẽ đội quân của HLV Terim xứng đáng với danh hiệu "đội lội ngược dòng ấn tượng nhất" tại EURO 2008. Họ đã thắng đồng chủ nhà Thụy Sĩ bằng bàn thắng ở phút 92 của Arda Turan, đã lội ngược dòng trước CH Czech sau khi bị dẫn 2-0, với cú đúp của Nihat ở phút 87 và 89.

Ấn tượng hơn, bị Croatia ghi bàn trong trận tứ kết đúng vào phút 119, người Thổ không hề sụp đổ mà vẫn kiên cường chiến đấu để rồi gỡ hòa ở những giây cuối cùng. Chiến thắng trên chấm luân lưu sau đó là phần thưởng cho nỗ lực không biết mệt mỏi của thầy trò HLV Terim.

Cho dù Thổ Nhĩ Kỳ đã thua Đức bằng chính cách mà họ đã đi vào bán kết: dẫn trước và bị lội ngược dòng, nhưng câu chuyện mà các học trò của HLV Terim đã viết sẽ còn được nhắc đến nhiều. Một câu hỏi được đặt ra: Nếu Thổ Nhĩ Kỳ không mất 7 trụ cột vì chấn thương và treo giò, liệu Đức có thể hiện được tinh thần thép?

Tương tự như thế, Nga cũng hoàn toàn lột xác sau thất bại đầu tiên để lần lượt đánh bại cựu VĐ Hy Lạp và Thụy Điển một cách ấn tượng, để giành chiếc vé của bảng D vào tứ kết.

Rất ít người dám đặt niềm tin vào Nga khi đối thủ của thầy trò HLV Hiddink là Hà Lan, đội gây ấn tượng mạnh nhất ở vòng bảng, hơn cả Tây Ban Nha, khi đánh bại Italia 3-0, cho vùi Pháp 4-1 và vượt qua Romania 2-0 bằng đội hình dự bị.

Cuộc phiêu lưu của Nga là một câu chuyện lãng mạn. Ảnh: AFP

Cơ hội là rất nhỏ, nhưng "những chú gấu" Nga vẫn không chùn bước và thể hiện một phong độ tuyệt vời, với sự chói sáng của Arshavin. 3 bàn thắng vào lưới Hà Lan, với 2 trong hiệp phụ, ở trận đấu được xem là kịch tính và bất ngờ nhất vòng tứ kết, đã giúp Nga lần đầu tiên vào bán kết kể từ sau khi Liên Xô tan rã.

Có một điểm giống nhau giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga, một phần nào đó tượng tự như Tây Ban Nha, là không bị bó buộc trong một lối chơi cứng nhắc. Cả HLV Terim lẫn Hiddink đều có được những giải pháp tấn công trong từng thời điểm của trận đấu, giúp cho các đối thủ rất khó khăn để tìm cách ngăn chặn.

Ở một khía cạnh nào đó, Hà Lan, Bồ Đào Nha, và có thể kể thêm Croatia, cũng xứng đáng được khen ngợi khi mang đến một thứ bóng đá đẹp mắt, dù đã phải dừng bước tại tứ kết. Những đội bóng này đã có được khởi đầu đầy ấn tượng ở vòng bảng bằng thứ bóng đá tấn công đẹp mắt.

Tuy nhiên, do dã sử dụng hết phương án tấn công ở vòng bảng nên cả 3 đều bị đối phương dễ dàng hóa giải lối chơi khi bước vào cuộc đối đầu mang tính quyết định. T

hất bại của 3 đội bóng trên, cùng chiến thắng của Tây Ban Nha, hay câu chuyện của Thổ - Nga, đã cho thấy vai trò của HLV trong bóng đá hiện đại lớn thế nào, ngay cả khi đó là một tập thể của những ngôi sao hàng đầu châu lục.

• Kim Ngân (VNN)