Một van Basten nhỏ bé...

Marco van Basten có lẽ chưa bao giờ quên được cái ngày ông sút tung lưới Liên Xô cũ ở chung kết EURO 1988, bởi bàn thắng ấy đã được giới truyền thông khắp thế giới phát đi phát lại suốt hai thập niên qua, đồng thời các nhà vật lý cũng nhảy vào cuộc để rồi kết luận: "quỹ đạo của bóng không tuân theo một quy luật vật lý nào".

Van Basten quá "ngây thơ" so với "cáo già" Hiddink. Ảnh: AP

Thế nhưng, đêm Basel 21/6, trước hậu duệ của những người mà ông từng đánh bại, van Basten đã phải trải qua khoảng thời gian đáng quên nhất trong sự nghiệp huấn luyện của mình. Có thể, Marco van Basten là một cầu thủ vĩ đại, nhưng trên cương vị HLV ông vẫn còn quá nhỏ bé, ngay cả khi có được chiến thắng 3-0 rồi 4-1 trước Italia và Pháp.

Chưa phải một thảm họa kinh hoàng, nhưng thất bại 1-3 trước người Nga đã khiến niềm tự hào của Hà Lan tan vỡ, sau khi đã quá mơ mộng vào một giải đấu thành công sau 20 năm chờ đợi. Bản thân van Basten ra đi trong nỗi thất vọng (dẫn dắt Ajax), khi mà 4 năm cầm quân của ông là 4 năm thất bại, dù World Cup 2006 và cả lần này "cơn lốc cam" đã khởi đầu tưng bừng.

Có nhiều ý kiến cho rằng van Basten đã sai lầm khi rút Boulahrouz ra sân để thay bằng Heitinga trong lúc Hà Lan cần có sự điều chỉnh ở giữa sân hơn là hàng thủ. Tuy nhiên, cũng phải kể đến sự thay đổi bắt buộc với Van Vasten khi Robben bị chấn thương không thể có mặt trong đội hình xuất phát, và người thế chỗ là Afellay.

Nhưng cần phải thừa nhận, sai lầm trên không xuất phát từ bản thân van Basten, mà chính việc bị "phù thùy" Hiddink bắt được lối chơi khiến ông không còn tỉnh táo nữa. Trước Italia cũng như Pháp, việc đối thủ chủ động nhường thế trận để chơi thực dụng, Hà Lan đã có cơ hội ghi bàn sớm và bùng nổ sau đó.

... và "những chú gấu" Nga vĩ đại

Ở trận tứ kết vừa qua, người Nga đã không cho Hà Lan có được khoảng trống nào. Lối chơi pressing của Hà Lan đã không có chỗ để phát huy, khi đối phương đã khóa chặt các học trò HLV van Basten bằng lối di chuyển linh hoạt. Bị đánh giá thấp hơn về kỹ thuật cá nhân, nhưng chính các cầu thủ Nga mới là những người phô diễn phẩm chất này một cách hiệu quả hơn.

Một CĐV áo cam chứng kiến đội nhà bị đẩy vào thế khó chỉ có thể thốt lên: "Kỹ thuật mà chúng ta vẫn hay tự hào giờ đã chuyển sang chân người Nga, còn chúng ta thì đang thi đấu như chính họ cách đây vài năm, khô cứng và sợ hãi".

Arshavin thực sự là nỗi khiếp sợ với hàng thủ Hà Lan. Ảnh: Getty Images

Nhận xét này dường như không sai. Với kinh nghiệm của mình, HLV Hinddink đã đánh thức được phẩm chất kỹ thuật và sự tự tin đã ngủ quên nơi "những chú gấu" Nga nhiều năm qua, để rồi sau mỗi trận đấu họ lại thể hiện một bộ mặt đầy lãng mạn. Nhìn Nga thi đấu, người ta đã bắt đầu liên tưởng đến thời hoàng kim của bóng đá Liên Xô cũ.

Với sức trẻ và khát vọng chinh phục, "những người lính hồng quân" nước Nga đã mang đến một trong những bất ngờ lớn nhất tại EURO 2008. Sau mỗi trận đấu là một bộ mặt mới mà người Nga thể hiện, khiến những ai theo dõi họ họ đi hết từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác.

Ngoại trừ thủ môn Akinfeev, mọi vị trí trên sân của Nga đều có thể trình diễn những pha xử lý đầy ngẫu hứng, ngay cả khi không gian đã bị thu lại rất hẹp.

Từ hậu vệ phải Zhirkov đến trung vệ Kolodin không ít lần gây sóng gió trước khung thành van der Sar. Đội trưởng Sergei Semak đã đập tan "bức tường" được đánh giá rất cao ở giữa sân của người Hà Lan là cặp tiền vệ trung tâm De Jong - Engelaar. Một Zyrianov làm lu mờ Sneijder và khiến van Bronckhorst có một ngày vất vả.

Nhưng đáng khen hơn cả là cặp tấn công Pavlyuchenko - Arshavin. Dù bỏ lỡ không ít cơ hội thuận lợi, nhưng chính bàn thắng mở tỉ số của Pavlyuchenko đã tiếp thêm sức mạnh cho người Nga. Trong khi đó, Arshavin như một người nghệ sĩ tài hoa biến sân cỏ thành sân khấu để anh biểu diễn.

Khi St. Jakob-Park thành thảo nguyên Siberia

Mạnh mẽ trong những pha tranh chấp tay đôi, khả năng phối hợp ngắn chính xác đến từng chi tiết, và đặc biệt là sự quyết đoán trong những lần mạnh dạn đột phá, các cầu thủ Ngã lấp vào mọi khoảng không gian trên sân. Có những lúc họ thi đấu lả lướt như dòng Volga lãng mạn, hoặc đôi khi biến thành một pháo đài bất khả xâm phạm.

Nga như khiêu vũ trước một Hà Lan được đánh giá cao hơn về kỹ thuật. Ảnh: AFP

Nếu như sự uyển chuyển trong lối chơi của Nha trước Thụy Điển từng được khen ngợi hết lời, thì màn trình diễn trước Hà Lan còn vượt trội hơn rất nhiều. Sẽ không quá khi gọi chiến thắng của Nga trước Hà Lan như một bài thơ lãng mạn của Andreyevich Zhukovsky (nhà thơ lãng mạn thế kỷ 19, một trong những người có bản dịch hay nhất về tác phẩm Don Quijote de la Mancha sang tiếng Nga).

Thảm cỏ ở sân St. Jakob-Park như biến thành thảo nguyên Siberia mênh mông. Ở đó, "những chú gấu" Nga liên tục khiêu vũ cùng trái bóng Europass trong điệu múa dân gian Kalinka, còn Hà Lan như lạc lõng giữa sự hứng khởi của đối phương.

Một lợi thế mà Hà Lan có được so với Nga là họ nghỉ nhiều ngày hơn trước tứ kết. Thế nhưng, càng về cuối trận, đặc biệt là hiệp phụ thứ 2, chính các cầu thủ áo cam lại là những người tỏ ra hụt hơi so với đối phương.

Kết quả là người Hà Lan chỉ còn biết nhìn đối thủ của mình chơi bóng mà không thể đưa gia giải pháp ngăn chặn. Thậm chí, không ít lần các cầu thủ Nga phối hợp ngắn như thể đang đá tập trong vòng cấm địa đối phương, con đối thủ của họ như biến thành khán giá, và hai bàn thắng của Torbinsky lẫn Arshavin là một hệ quả tất yếu.

Nếu không có khoảnh khắc vụt sáng của van Nistelrooy, và nếu tận dụng cơ hội tốt hơn chiến thắng đã thuộc về Nga chỉ trong 90 chính thức. Nhưng chính việc phải kéo dài sang hai hiệp phụ càng làm cho chiến thắng của Nga thêm vĩ đại, khi tinh thần của các học trò HLV Hiddink không hề xuống dốc, mà trái lại còn mạnh mẽ hơn.

Trưởng thành hơn sau mỗi trận đấu, đội tuyển Nga dưới bàn tay "phù thủy" Hiddink đang thách thức cả châu Âu!

• Kim Ngân (vnn)