Đông tiền có mệnh giá khổng lồ 100 tỷ đô la của Zimbabwe

Tổng thống Zimbabwe Robert Mugabe dọa sẽ ban bố tình trạng khẩn cấp trên cả nước nếu các doanh nhân trục lợi từ cuộc khủng hoảng kinh tế của đất nước, với mức lạm phát lên tới hàng triệu %.

“Các doanh nhân, đừng dồn chúng tôi vào chân tường thêm nữa”, ông Mugabe cảnh báo trong bài phát biểu được truyền hình trên cả nước. “Nếu các bạn dồn chúng tôi nữa, chúng tôi sẽ áp dụng biện pháp khẩn cấp…Có thể là những quy định cứng rắn”.

Thống đốc ngân hàng trung ương Zimbabwe Gideon Gono tuyên bố ông sẽ bỏ bớt 10 số không trên đồng tiền của nước này. Quyết định sẽ có hiệu lực vào ngày thứ sáu 1/8. Nó được đưa ra một tuần sau khi Zimbabwe phát hành tờ tiền mệnh giá 100 tỷ đô la, nhưng vẫn không đủ để mua được một ổ bánh mỳ.

Ông Gono cho biết sẽ phát hành những đồng tiền mới mệnh giá 500 đô la. Ngoài ra ông cũng sẽ đưa vào sử dụng lại tiền xu, đã bị lỗi thời suốt nhiều năm qua. Ông khuyên người dân hãy đào tiền cũ của mình lên.

"Động thái mới không cải thiện được khủng hoảng"

Động thái của Thống đốc ngân hàng trung ương được đưa ra sau khi tỷ lệ lạm phát cao đã gây khó khăn đối với hệ thống máy tính của đất nước. Các máy vi tính, máy tính, rồi máy rút tiền tự động ở các ngân hàng Zimbabwe không thể nào “xoay xở” được với những giao dịch đơn giản lên tới hàng tỷ và nghìn tỷ đô la.

Con số lạm phát chính thức được nước này đưa ra là 2,2 triệu %. Tuy nhiên các nhà kinh tế độc lập cho rằng, mức thực của nó là 12,5 triệu %.

Quyết định mới có thể mang lợi đến cho Fungai Matambo, một người bán hàng rong 33 tuổi. Cô cho biết cô vẫn còn giữ một hộp lớn những đồng xu cũ. “Tôi rất vui”, cô cười nói. “Theo như trước, tôi là một tỷ tỷ phú rồi!” Tuy nhiên, cô cho biết, vẫn không có gì để mua khi mà tình trạng thiếu lương thực, thuốc men, điện nước đã trở thành căn bệnh “mạn tính”.

John Takawira, 28 tuổi, làm việc ở một quán Internet café cho rằng động thái mới sẽ không cải thiện được gì đời sống tại Zimbabwe, nơi 80% số người ở độ tuổi lao động bị thất nghiệp. “Giá hàng hóa đã bắt đầu tăng chóng mặt. Cuộc sống nghèo nàn của tôi chẳng có gì thay đổi”.

Nhà kinh tế John Robertson cho rằng đồng tiền mới sẽ sớm mất giá trị bởi lạm phát vẫn tiếp tục tăng như tên lửa đẩy. Theo ông những thứ có giá 1 đô la vào đầu tháng có thể có giá lên tới 20 đô la vào cuối tháng.

“Động thái mới chỉ chú ý tới hiện tượng của vấn đề. Thực chất của vấn đề nằm ở việc mọi thứ đều khan hiếm đã đẩy giá cả lên cao… Chính phủ không chỉ gây ra sự khan hiếm ấy mà còn làm hỏng khả năng sửa chữa vấn đề của chúng ta”, ông nói.

Cũng theo nhà kinh tế cội rễ của vấn đề là sự tan vỡ của ngành nông nghiệp, cùng với những can thiệp thô bạo của chính phủ vào ngân quỹ trợ cấp và các tài khoản ngoại tệ của các doanh nhân.

Cội nguồn dẫn đến khủng hoảng kinh tế hiện nay ở Zimbabwe

Những khó khăn hiện nay của Zimbabwe đã bắt đầu gần một thập kỷ trước, khi các nông dân da trắng, lực lượng chủ yếu thúc đẩy nền kinh của đất nước, bắt đầu quay sang ủng hộ Phong trào thay đổi dân chủ đối lập của ông Tsvangirai. Trước tình hình đó ông Mugabe đã cho những người ủng hộ xâm phạm thô bạo các cánh đồng của người da trắng, biện hộ rằng ông đang lấy lại đất tổ tiên cho những người nông dân da đen nghèo đói.

Nhưng thay vào đó, đất được chuyển vào tay của các tướng lĩnh và bộ trưởng nội các của ông Mugabe, những người đã để trống đất đai, không được canh tác. Hàng ngàn nông dân mất việc làm, nhà cửa. Hiện nay, 1/3 người Zimbabwe sống nhờ vào trợ cấp lương thực từ nước ngoài, trong khi nước này trước kia từng là nước xuất khẩu lương thực cho các nước láng giềng.

Tuy nhiên, ông Mugabe lại đổ lỗi cho sự sụp đổ kinh tế hiện nay là do những kẻ đầu cơ, do lệnh cấm vận của Mỹ cũng như EU.

Tình trạng ngày càng xấu đi hiện nay ở Zimbabwe đang làm xói mòn uy tín của ông Mugabe, người đã “trị vì” đất nước này trong suốt 28 năm và từng được tôn kính là người đã đưa Zimbabwe lấy lại được độc lập vào năm 1980. Trong cuộc bầu cử tổng thống hồi tháng 3, ông về thứ hai, sau đối thủ Tsvangirai, nhưng lại giành chiến thắng trong cuộc “đấu phụ” hồi tháng 6, sau khi đối thủ của ông bỏ cuộc vì hơn 120 nhà hoạt động đối lập bị giết trong các vụ bạo lực. Hiện cả ông Mugabe và Tsvangirai đều tuyên bố là tổng thống Zimbabwe.

Trong cuộc phỏng vấn trên kênh truyền hình 4, Tsvangirai cho biết hai nhà lãnh đạo đã dùng bữa tối cùng nhau vào tuần trước trong vòng 90 phút. “Tôi chắc là hai bên đều hiều cần phải giải quyết cuộc khủng hoảng và cần một quá trình quá độ”.

Tổng thống Nam Phi Thabo Mbeki hôm thứ tư vừa qua cũng đã bay đến Zimbabwe để làm trung gian hòa giải trong cuộc khủng hoảng hiện nay.

Các cuộc thương lượng chia sẻ quyền lực được bắt đầu vào tuần trước đã bị ngưng trệ do ông Mugabe khăng khăng rằng ông sẽ là người đứng đầu chính phủ liên minh mới, và do vẫn còn tranh cãi về vị trí của ông Tsvangirai trong chính phủ mới.

“Chúng tôi vẫn đang thương lượng; chúng tôi đều muốn các cuộc thương lượng sẽ thành công”, ông Mugabe cho biết trong bài phát biểu trên truyền hình.

Được biết, các cuộc đàm phán chia sẻ quyền lực ở Zimbabwe sẽ được nối lại vào chủ nhật tới tại Nam Phi.

 Phan Anh
Theo AP