TQ xây dựng chế tài ngăn chặn các nhà máy thuộc quyền sở hữu của Nhà nước bán giá rẻ.

Chống thất thoát trong chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước

Vấn đề đáng nói nhất hiện nay là thủ đoạn chiếm đoạt tài sản công đã tinh vi hơn rất nhiều. Việc cấu kết với xí nghiệp liên doanh nước ngoài khai báo gian lận tiền đầu tư xảy ra khá phổ biến ở Trung Quốc.

Theo hãng tư vấn quản lý McKinsey, với nhịp độ tăng trưởng trung bình 9%/năm, tài sản được kiểm soát ở Trung Quốc có thể tăng từ 156 tỷ USD hiện nay lên 1.400 tỷ USD vào năm 2016 và trở thành thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Sự tăng trưởng hiếm có này được định hướng bởi sự dịch chuyển trong các khoản tiết kiệm của người tiêu dùng, từ tài khoản ngân hàng có lãi suất thấp sang các hoạt động đầu tư có lợi tức cao. Một trong những việc đầu tiên mà Trung Quốc thực hiện là tiếp tục đẩy mạnh cải tổ hệ thống doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế kiểm soát đối với cán bộ tham gia cải tổ thì đây sẽ trở thành mảnh đất tốt cho nạn tham nhũng hoành hành.

Giữa năm 2004, việc đổi mới DNNN ở Giang Tây được tăng tốc. Nhưng song song với nó là việc lạm dụng chức quyền và những cuộc biểu tình phản đối của hàng loạt công nhân.

Nguyên nhân là do các nhà máy thuộc quyền sở hữu của Nhà nước được bán rẻ cho ban quản lý và không tính đến lợi ích của công nhân.

Theo giới phân tích, việc Trung Quốc đẩy mạnh cải cách DNNN cũng để lộ nhiều bất cập trong hệ thống quản lý và đe doạ tới quyền lợi của công nhân cũng như tài sản quốc gia. Nhiều hợp đồng mua bán dấm dúi làm thất thoát tài sản nhà nước. Thậm chí, một số cơ quan công quyền được giao nhiệm vụ chuyển đổi DNNN còn có biểu hiện nhúng tay vào nhiều phi vụ làm ăn không đường hoàng. Vì vậy, các tỉnh, thành phố và khu tự trị của Trung Quốc đều đã thiết lập cơ cấu giám sát, quản lý tài sản Nhà nước.

Ngăn ngừa bán tài sản công giá bèo

Cuối năm 2007, báo chí Trung Quốc đưa tin các nhà làm luật nước này đang soạn thảo dự luật nhằm ngăn ngừa bán tài sản công giá thấp. Theo đó, dự luật thiết lập quy trình chi tiết tái cấu trúc tài sản công, trong đó có việc kiểm toán chính xác trước khi công ty bị bán hay sáp nhập.

Trong hai năm qua, Trung Quốc từng bước xây dựng luật lệ quản lý chặt hơn đối với các ngành chủ chốt như ngân hàng, bảo hiểm, môi giới chứng khoán và đóng tàu. Chẳng hạn vào tháng 8/2007, Quốc hội thông qua Luật Chống độc quyền, yêu cầu cơ quan nhà nước kiểm tra các công ty nước ngoài muốn sáp nhập hoặc mua lại các công ty Trung Quốc. Ba tháng sau, Trung Quốc giới hạn vốn nước ngoài ở các ngành như bất động sản, tài chính, dầu mỏ, kim loại hiếm.

Còn dự luật đang soạn thảo đề xuất Chính phủ lập một hệ thống ngân sách quản lý doanh thu của các công ty quốc doanh để đánh giá chính xác hơn giá trị của chúng. Quy trình sáp nhập, tái cấu trúc, phá sản phải tham khảo ý kiến của công đoàn, công nhân. Quan chức bị phát hiện biển thủ, chuyển nhượng tài sản giá bèo hoặc gây thiệt hại kinh tế cho Nhà nước sẽ bị trừng trị một cách nghiêm khắc.

Vũ Hải (theo Tân hoa xã và AFP)