Một nhóm xem “Nhịp cầu nhà nông” ở ấp Phú Nghĩa giao lưu với các nhà báo đến thăm.

Tất nhiên là ở xứ quê “sông nước đầy vơi” này… chẳng ai, từ khách đến chủ đội nón bảo hiểm cả! Điều tôi muốn nói là, con đường xe chạy chỉ vừa lọt bánh xe honda, lại mấp mô và cặp ngay con kinh lớn, đâm thẳng ra kinh sáng chúng tôi vừa vượt qua. Rất nhiều đoạn kinh đã sạt lở, người ta phải đóng cọc tràm kè bờ. Chỉ chệch tay lái độ 5 phân thôi thì cả xe và… ba người trên xe sẽ lao xuống kinh có những cọc tràm tua tủa đâm lên đang chờ ở đó! Chưa hết. Khi xe chạy, những cành cây bên đường vươn ra, quất vào mặt người chạy xe. Tôi chỉ còn biết nhắm mắt lại cho khỏi sợ. Nhưng lại nghĩ, nếu cành cây quất vô mặt người chạy xe mà tôi đang ôm chặt lấy thắt lưng anh ta thì sao đây?! Chỉ có nước là văng xuống kinh! Khi tôi mở ra thì lại càng sợ và rất lo cho hai phụ nữ đang ngồi đằng sau chiếc xe chạy trước. Cả hai vị đều mặc váy nên phải ngồi theo tư thế ngồi nghiêng, Mỗi vị quay về một phía (!)…

Nhưng nhờ Trời, chúng tôi đều đến được nhà anh Sơn an toàn. Sau này cả hai cô đều nói với tôi rằng, các cô đều nhắm mắt, nín thở suốt đoạn đường ngoằn nghèo chừng hơn một cây số (!)

…Sở dĩ có cuộc đi này là vì chúng tôi, ba nhà báo và hai cô dẫn đường muốn đến tận nhà anh Sơn, một nông dân “nghiện” coi chương trình “Nhịp cầu nhà nông” được phát sóng trực tiếp của Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Cần Thơ đã 8 năm liền! Anh Sơn cho biết, sẽ kêu thêm các con “nghiện” “Nhịp cầu nhà nông” trong ấp Phú Nghĩa, xã Phú Tân, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long này cùng đến “giao lưu” với các nhà báo! Theo cô Trang và cô Ấm dẫn đường thì tất cả đều chưa quen biết nhau, chỉ liên hệ qua điện thoại hẹn hò mà thôi!… Vậy mà cuộc giao lưu của chúng tôi rôm rả ngay từ phút đầu. Đến dự có cả ông già của chủ nhà là bác Đặng Văn Mười 58 tuổi, bác Trần Văn Năm 60 tuổi, bác Nguyễn Văn Hoàng 56 tuổi, anh Nguyễn Phước Hậu 44 tuổi, anh La Hồng Anh 33 tuổi, anh Nguyễn Thanh Phương 33 tuổi… và chủ nhà để râu Hoa Kỳ trông rất phong độ!!!

Các bác các anh “tranh nhau” nói về những cái hay, cái lợi thiết thực của “Nhịp cầu nhà nông”. Có khi coi một mình, có khi rủ nhau coi chung, rồi bàn cãi, ngay lúc đó hay trao đổi với nhau dài dài ở quán café…

Anh Nguyễn Phước Hậu, người đã được chương trình “Nhịp cầu nhà nông” thưởng 2 lần vì có câu hỏi hay “phát hỏa” đầu tiên: Trước đây thấy sâu bệnh xuất hiện là cả ấp, cả xã cứ nhao nhao lên. Mạnh ai người ấy xịt thuốc, vừa tốn tiền lại vừa độc hại… Từ ngày có thầy Kim hướng dẫn làm “ô ruộng dự báo bệnh đạo ôn”, thì nếu có giặc đạo ôn vẫn bình tĩnh quan sát ô ruộng dự báo… Rồi biết cách xịt, không tốn thuốc mà lại hiệu quả… Lúc mới vô sâu, tôi đã tranh thủ ra coi đàn heo nái 4 con và 40 con heo thịt béo núc ních trong chuồng của vợ chồng chủ nhà… nên hỏi anh Sơn: - “Nhịp cầu nhà nông” đã giúp những gì 8 năm qua! Như trúng khía, anh Sơn cười rất tưới, bộ ria mép rung rung: - Nhiều chớ! Nhờ xem “Nhịp cầu nhà nông” mà tôi biết cách trị bệnh lở mồm long móng, bệnh tụ huyết trùng, biết cách chăm sóc heo nái khi mang thai.

Tôi lại hỏi: - Với heo con thì anh học được gì? - Còn học được nhiều hơn, đặc biệt là trị bệnh tiêu chảy cho heo con. Cũng như các bác các anh có mặt tại đây, anh Sơn luôn nhắc tới người anh hâm mộ là Tiến sĩ Nguyễn Chí Sơn, người đã trả lời các câu hỏi của anh về chăn nuôi trên “Nhịp cầu nhà nông”. Anh còn trỏ vào tôi nói: Thầy Nguyễn Chí Sơn cũng bằng tuổi chú đó! Các bác, các anh đã nói về các nhà khoa học đã giao lưu trực tuyến với nông dân trên “Nhịp cầu nhà nông” 8 năm qua bằng những lời đầy cảm phục, thân thiết và cả cho các vị những cái tên… nhớ đời: ông Thổ Địa (tức thầy Nguyễn Bảo Vệ, chuyên nói chuyện với bà con về đất đai), cô Ba Màng Phủ (tức cô Trần Thị Thu Ba, chuyên hướng dẫn nông dân trồng màu có sử dụng màng phủ che trên luống mầu.), Thầy Kim Bảo Vệ (tức Phó giáo sư Tiến sĩ Phạm Văn Kim, nguyên chủ nhiệm khoa bảo vệ thực vật Đại học Cần Thơ)...

...Theo lời các bác nông dân ấp Phú Nghĩa, chúng tôi tìm đến nhà Tiến sĩ PhạmVăn Kim ở thành phố Cần Thơ. Tiến sĩ Kim đã 40 năm gắn bó với giảng đường và đồng ruộng. Ông là người theo “Nhịp cầu nhà nông” ngay từ ngày phát sóng đầu tiên cách đây 8 năm (24-9-2000). Vì là chuyên ngành bảo vệ thực vật nên ở cái xứ lúa gạo này, người trồng lúa quan tâm đến ông nhất, cũng hỏi han ông nhiều nhất. Ông than : - Tôi đi chợ với bà xã, cứ lúc lúc lại gặp một nông dân đi bán sản phẩm, quen biết tôi… trên màn hình, giữ lại hỏi han vồ vập vui mừng… Bà xã cứ phải đợi hoài! Tiến sĩ Kim “than” vậy, nhưng vẻ mặt ông vui tươi, hạnh phúc vì công việc đã làm và đang làm của mình. Câu chuyện của chúng tôi xoay qua một đề tài khác.

Theo Tiến sĩ Kim thì ông tán thành tích tụ ruộng đất. Với kinh nghiệm 40 năm nghiên cứu khoa học, đã từng tham quan nền nông nghiệp của nhiều quốc gia từ Á Âu, theo ông thì chính sách hạn điền sẽ giới hạn sự phát triển của nông nghiệp. Vẫn theo ông, mỗi cá thể nông dân phải quản lý một trang trại vài chục héc ta thì việc quản lý sâu bệnh, điều khiển nước, điều khiển môi trường mới an toàn có hiệu quả hơn mỗi người chỉ quản lý một vài hécta, thậm chí một vài công đất manh mún…

Tiếp chuyện Tiến sĩ Kim, tôi bỗng nhớ đến Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Trong một lần gặp gỡ gần đây trước lúc ông đi xa, đồng chí Võ Văn Kiệt đã ôn tồn bảo tôi rằng: Trong hai cuộc kháng chiến trước đây, chính sách ruộng đất là cái bùa hộ mệnh của cách mạng với nông dân. Nhưng bây giờ nghĩ cho kỹ thì ruộng đất không phải là mục đích cuối cùng của cách mạng với nông dân. Mục đích cuối cùng là cơm ăn, áo mặc, việc làm, đời sống tốt, chia sẻ lợi ích xã hội thật công bằng với nông dân. Phải nhìn xa như thế, thì nông nghiệp của ta mới có sản xuất lớn, đủ sức cạnh tranh trên thương trường nông sản khu vực và quốc tế nay mai…

Phó Giáo sư Phạm Văn Kim, bạn thân thiết của nông dân đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: L.P.K.

Câu chuyện của chúng tôi với Tiến sĩ Kim cuối cùng rồi cũng quay về đề tài  “Nhịp cầu nhà nông”. Vẫn theo Tiến sĩ Kim thì đối thoại với nông dân có khác lên bục giảng bài cho sinh viên. Ngoài việc phải diễn giảng sao cho sinh động, dễ hiểu, thiết thực với nông dân thì ngược lại các giáo sư các nhà Khoa học cũng học hỏi được nhiều những kinh nghiệm thực tế sáng tạo ở nông dân.

Trong lịch sử ngành truyền hình non trẻ của nước ta thì một tiết mục truyền hình được tổ chức phát trực tiếp có nhiều đối tượng tham gia với hai tuần một lần và thời lượng đến 8 – 90 phút mỗi kỳ là một thành công đáng khích lệ. Rõ ràng, sức sống của nó là được quảng đại bạn xem đài hưởng ứng, chủ yếu là nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Người nông dân thích thú, vì mỗi chương trình ngoài trả lời câu hỏi của nhà nông, còn có phóng sự kèm theo, tiểu phẩm kèm theo rất hấp dẫn. Người nông dân cảm động khi những câu hỏi vì quá nhiều các nhà khoa học không giải đáp kịp, thì sau đó Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Cần Thơ đã làm việc với các nhà khoa học rồi có thư phúc đáp lại bạn xem đài. Bác nông dân Huỳnh Thanh Lễ, 50 tuổi, người có 4 héc ta vườn ở ấp 5A xã Ba Trinh huyện Kế Sách tỉnh Sóc Trăng đã cho mọi người xem 89 bức thư phúc đáp của Trung tâm Truyền hình Cần Thơ gửi cho bác, được bác cất giữ cẩn thận, có bức còn nguyên cả phong bì dấu bưu điện mà thời gian đã làm giấy ngả màu. Bác nói với người viết bài này: Tôi quý nó lắm, lâu lâu lại giở nó ra coi (!).

Khi “Nhịp cầu nhà nông” được phát sóng đến năm thứ 5 (2000-2005) kỳ thứ 126, với 514 diễn giả được mời tham gia có đến 37.000 khán giả giao lưu trực tiếp khi đang phát sóng, có khán giả đã đề nghị nhà báo Dương Hồng Kỳ, Phó giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Cần Thơ tăng thời lượng phát sống hơn nữa… Nhà báo Hồng Kỳ đành phải… khất. Vì đây là chương trình thuộc diện dài nhất của Trung tâm rồi! Cũng dịp này, có bác nông dân lại hỏi Kỹ sư Huỳnh Văn Thòn, Giám đốc Công ty Dịch vụ Bảo vệ Thực vật An Giang, đơn vị tài trợ cho Trung tâm Truyền hình phát sóng chương trình  “Nhịp cầu nhà nông” rằng, nghe nói công ty sắp cổ phần hóa thì liệu còn tài trợ để giữ “Nhịp cầu nhà nông” nữa không? Giám đốc Thòn đã trả lời rằng, chẳng những không ngưng mà còn tiếp tục phát sóng dài dài. Nhưng chương trình sẽ được cải tiến, đi sâu vào từng vấn đề, từng đề tài, tập trung hơn để truyền bá những kiến thức đủ để nông dân nắm bắt kỹ thuật, đủ sức làm ra những nông sản có sức cạnh tranh nay mai khi Việt Nam gia nhập WTO!

Đó là một tham vọng lớn của Công ty cổ phần Dịch vụ Bảo vệ thực vật An Giang sau này. Nhưng đó là một hướng đi đúng. Một số công ty đã làm theo An Giang. Hiện nay các nước có nền nông nghiệp tiên tiến ở Á, Âu và Mỹ La tinh, công tác khuyến nông chủ yếu do các công ty, tập đoàn kinh tế tư nhân làm. Các công ty này có đối đối tượng kinh doanh là người sản xuất nông nghiệp sẽ đứng ra quảng bá sản phẩm phục vụ nông nghiệp, hướng dẫn và khuyến cáo các kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi. Họ cạnh tranh với nhau trước sự lựa chọn của nông dân.

Trong diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 10, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã nhấn mạnh: “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước phải hỗ trợ mạnh mẽ cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân, nông thôn, NÔNG DÂN LÀ CHỦ THỂ của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản, hiện đại hóa nông nghiệp là khâu then chốt” (SGGP 10-7-2008). Khi người nông dân được xem là “chủ thể của quá trình phát triển” đất nước thì việc sớm bắc và tiếp tục bắc những “Nhịp cầu nhà nông” là cần thiết đúng hướng.

Theo Lê Phú Khải (SGGP)