Bác sĩ Trường đang khám sức khoẻ cho bệnh nhân.

Bài II: Những kiểu điên kỳ lạ

Chăm sóc và lo... chạy

Bác sĩ Trần Thị Thanh Nga, Giám đốc Bệnh viện cho chúng tôi biết, hiện bệnh viện đang trực tiếp chăm sóc, điều trị cho 286 bệnh nhân (trong đó có 186 bệnh nhân trầm cảm) và gián tiếp điều trị cho hơn 4.000 bệnh nhân tâm thần tại cộng đồng. Trong khi đó, bệnh viện chỉ có gần 100 bác sĩ và cán bộ y tế. Như vậy, trung bình một bác sĩ phải chăm sóc 3 bệnh nhân nội trú và kiểm tra sức khoẻ, điều trị cho 40 bệnh nhân tại địa phương.

Bác sĩ Nga cho biết thêm, bệnh nhân tâm thần rất lười tắm. Vì vậy, việc thuyết phục bệnh nhân vệ sinh, tắm rửa là cực kỳ khó khăn, vất vả, đôi khi còn nguy hiểm vì lúc đó họ bị kích động, có thể cầm bất cứ thứ gì để “phang” bác sĩ.

Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng Trang, vừa mới ra trường nhưng ngày nào cũng phải thuyết phục, thậm chí nạt nộ để tắm cho khoảng chục bệnh nhân nam. “Em chưa có chồng, chưa có người yêu, lúc đầu tắm cho bệnh nhân nam từ “A đến Z”, em ngại lắm nhưng dần cũng quen”, bác sĩ Trang tâm sự.

Bác sĩ Nguyễn Thị Tuất đã có trên 20 năm gắn bó với bệnh viện, cũng là người giàu kinh nghiệm nhất trong việc chăm sóc, thuyết phục bệnh nhân tâm thần vệ sinh thân thể nhưng vẫn không khỏi lo sợ bị đánh. “Mới đây, một bệnh nhân nam vớ được chiếc xẻng ngoài vườn liền chạy khắp bệnh viện, cứ nhìn thấy bác sĩ là phang”, bác sĩ Tuất cho biết.

Theo quan sát của chúng tôi, toàn bộ cửa kính của khu nhà Khoa phục hồi đều được lắp ghép lại. Số là một bệnh nhân đến bữa không chịu ăn, bác sĩ dỗ dành, nạt nộ, chưa thuyết phục được thì toàn bộ cửa kính đã bị bệnh nhân đập nát. Các bác sĩ phải tìm nơi thoát thân, thế nên Giám đốc bệnh viện nói vui với chúng tôi rằng, phải cho các y bác sĩ học võ để... chạy.

Gian nan tìm bệnh nhân

Chăm sóc, điều trị bệnh nhân tâm thần đã cực khổ, nhưng đi tìm bệnh nhân trốn viện càng vất vả và nguy hiểm gấp vạn lần. Bác sĩ Trần Đình Thanh, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Cao Đà cho biết, không một bệnh nhân nào thừa nhận mình bị điên nên thường tìm cách trốn trại. Vì thế, bệnh viện luôn phải phân công điều dưỡng toả đi khắp các ngả đường tìm bệnh nhân. Do thường xuyên phải lo tìm bệnh nhân nên tất cả y, bác sĩ ở đây đều thuộc các đường ngang ngõ tắt”.

Việc đoán hướng đi của bệnh nhân chỉ là tương đối, không phải lúc nào cũng phát hiện ra “mục tiêu”. Các bệnh nhân sẵn sàng dùng gạch đá chống trả hoặc nhảy xuống hồ ao, bơi qua sông để trốn chạy. Mới đây nhất, bác sĩ Trần Văn Trường, Trưởng khoa điều trị nữ, trong lúc tìm cách đưa bệnh nhân về bệnh viện đã bất ngờ bị đánh gãy chân phải bó bột mấy tháng trời. Hay như y tá Lê Trọng Sơn, dù đã hết sức chú ý khi đưa bệnh nhân về, vẫn bị đánh vào mặt, phải đi cấp cứu.

Bác sĩ Thanh khẳng định, mỗi năm có đến 4% bệnh nhân trốn viện. Do không ý thức được mình bị tâm thần nên bệnh nhân luôn tìm cách đánh bác sĩ để trả thù. Thực tế, có bác sĩ bị đánh phải mang thương tật suốt đời, nhưng chỉ được coi là bị tai nạn lao động.

Phần nổi của tảng băng chìm

Tất cả những khó khăn, vất vả trên của các bác sĩ ở Bệnh viện Tâm thần Cao Đà chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Những khổ nhọc của họ không phải lúc nào cũng được xã hội biết đến. Phải thực sự chứng kiến, phải cùng chung sống trong “môi trường điên” người ta mới thấy hết nỗi cơ cực của những bác sĩ vốn không bao giờ biết đến sự bình an quanh mình. Thế nhưng, ai đã bước vào nghề coi như sống chết với nghề.

Bị ảnh hưởng về sức khoẻ, tổn thương về tinh thần nên đôi khi bác sĩ cũng bị loạn thần. Có một điều mà ít người biết, các bác sĩ rất dễ bị mắc hàm oan. Nhiều bệnh nhân trốn viện, trong lúc bệnh viện chưa tìm được thì họ đã về thế giới bên kia với nhiều lý do khác nhau. Nhiều trường hợp, gia đình bỏ bê để bệnh nhân đi lang thang bị tàu cán, xe đè lại đến bắt đền bệnh viện. Có bệnh nhân chữa trị gần khỏi, về với gia đình lại tái phát. Trong cơn túng quẫn, gia đình bỏ đói bệnh nhân đến chết rồi đem xác bỏ ở cổng bệnh viện để đòi tiền bồi thường.

Bác sĩ Nga tâm sự, bệnh nhân tâm thần đáng thương hơn đáng giận vì họ không thể điều khiển được nhận thức và hành vi của mình. Cái khó của những người làm công tác chăm sóc, điều trị cho bệnh nhân tâm thần là sự nguy hiểm từ phía bệnh nhân, sự phối kết hợp không nhiệt tình của gia đình và sự kỳ thị của xã hội. Vì vậy, họ rất cần những cái nhìn thông cảm và sự sẻ chia của cộng đồng.

Trần Thế Hoà