Bà con A Rem tập trung ở tổ bầu cử.

5 giờ sáng, tôi lên đường ngược theo đường 20, vượt qua muôn trùng đèo dốc, đi thẳng về hướng cửa khẩu Cà Roòng, đến tận điểm bầu cử sớm thuộc xã Tân Trạch, Thượng Trạch của huyện Bố Trạch- đây là hai địa phương ở khu vực khó khăn bậc nhất của tỉnh Quảng Bình. Tôi mượn chiếc xe Uoát của Hạt Kiểm lâm Phong Nha - "con xe" thuộc loại cũ nát nhất nước Nam để lên đường.

"Xin Đảng cho người A Rem cái đường, ánh điện"
Ông Đinh Đu - Chủ tịch xã Tân Trạch - hồ hởi: "Tui nói với bà con, bầu đại biểu Quốc hội, bà con A Rem mình ưng Đảng giúp chi, cứ nói. Bà con đồng thanh: Đảng thương người A Rem nhiều lắm rồi. Cho người A Rem nhà cửa, cho gạo ăn, cho cái đất trồng lúa, ngô, bà con không phải sống trong hang đá, rứa sướng hơn trước nhiều. Nhưng người A Rem còn ưng Đảng cho người A Rem cái đường dưới xuôi lên thật êm thuận, kéo cái điện về nữa... Tui nói, có 5 cán bộ ứng cử đó, bà con nghe cho rõ tui đọc lý lịch từng người, tui kể chuyện về từng người, bà con thấy ưng ai thì bầu cho cán bộ đó". Rồi ông Đinh Đu quay sang anh Văn - Phó Chủ tịch huyện: "Có cán bộ Văn làm chứng, bà con đi bầu tự nguyện hết, gạch tên ai, ủng hộ ai tự bà con thôi".

Từng người dân A Rem trực tiếp bỏ lá phiếu bầu của mình.

Ai đó lên với người A Rem một lần, đi trên đường 20 lở lói và đứt gãy, chênh vênh bên những vách núi dựng đứng, thót tim trên những đoạn đèo dốc trơn trượt, khi ấy mới hiểu thấu ruột gan niềm khao khát có một tuyến đường êm thuận lên với người A Rem. Ao ước được Nhà nước đầu tư sửa chữa, nâng cấp con đường này không chỉ là ao ước của bà con A Rem, đó còn là khát khao của cả huyện Bố Trạch. Bởi vì nếu con đường 20 được nâng cấp, chắc chắn đời sống mọi mặt của cả ngàn con người trên hai xã rẻo cao Tân Trạch, Thượng Trạch sẽ nhanh chóng được đổi đời.

Anh Phạm Văn Bình - Bí thư Đảng uỷ xã Tân Trạch - cán bộ điều động của huyện Bố Trạch lên tăng cường - nói với tôi: "Nguyện vọng có đường, có điện bà con đặt hết vào lá phiếu bầu, mong muốn những ứng cử viên được bà con bầu vào Quốc hội sẽ cố gắng giúp bà con thoả mãn nguyện vọng chính đáng này". Ông Đinh Đu kể: "Năm 2004, cán bộ Triết (đồng chí Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch Nước, ngày đó là Bí Thư Thành uỷ thành phố Hồ Chí Minh) lên thăm bà con, hứa giúp người A Rem nhà ở, hứa là có liền. Nhờ rứa, tất cả bà con A Rem bây chừ mới có thôn bản đẹp như rứa, nhà đẹp như rứa, cuộc sống ổn định như rứa. Ai hứa cũng làm ngay như cán bộ Triết, bà con ưng lắm, bỏ phiếu bầu liền".

Có gạo, có chữ sẽ có hết
Sau hơn 5 năm, tôi bất ngờ gặp lại Y Da và Đinh Hàn. "Ui trời là vui. Bọn em nhìn thấy cán bộ Vinh nhớ liền. Chính cán bộ chụp ảnh bọn em chớ ai nữa, nhưng mà nỏ thấy ảnh chi cả, e máy hư à?". Tôi cười xuề xoà. Ngày đó, Y Da và Đinh Hàn là hai trong những thanh niên A Rem được huyện Bố Trạch chọn về học văn hoá tại huyện. Tôi đến vào giờ nghỉ trưa của các em. Lớp vắng. Lại nghe thấy tiếng nói cười rúc rích trên trần nhà. Hoá ra, các cô cậu người A Rem quen leo trèo, chỉ chờ nghỉ học là leo tót lên xà nhà, nằm ngồi vắt vẻo như những chú vượn con. Thầy giáo Thông giải thích: "Các em chưa quen cuộc sống ở xuôi. Ngoài giờ học, thời gian còn lại, các em leo hết lên xà nhà, học và chơi đều vắt vẻo như thế". Cô bé Y Da ngày nào bây giờ đã là Phó Chủ tịch HĐND xã, còn cậu Đinh Hàn là cán bộ công chức xã phụ trách văn hoá xã hội.

Trong ngày bầu cử, tổ công tác của Trung tâm Y tế huyện lên tận bản khám  bệnh cho nhân dân.

Y Da khoe: "Lần thứ hai em được đi bầu cử Quốc hội. Em nói với bà con, đi bầu cho đông đủ, mình ưng ai thì mình bầu thôi. Bầu cán bộ vô Quốc hội để cán bộ giúp người A Rem nhanh thoát nghèo. Danh sách 5 ứng cử viên, ai em cũng ưng hết nhưng quy định chỉ bầu 3 người thôi mà. Em cầm bút gạch tên 2 người mà trong cái bụng thấy buồn hung. Nếu mà cứ bầu cả 5 cán bộ vô thì thiệt vui nhưng cán bộ trên huyện quy định rứa rồi, Luật Bầu cử quy định rứa rồi....". Anh Đinh Hàn cười: "Mấy ngày ni tụi em bận lắm. Cán bộ coi, xã em trang hoàng rứa đẹp không? Có khẩu hiệu này, có tranh cổ động này, có ảnh Bác Hồ này, rồi cờ đỏ sao vàng treo hết trước cửa nhà sàn. Bọn thanh niên còn tổ chức thi bóng chuyền, lũ con gái còn hát múa nữa, vui như ngày Tết vậy đó".

Ông Đinh Đu kéo tôi về sân lớn, nơi bà con đang đến tập trung để chuẩn bị bầu cử. Mọi nghi thức bầu cử đều được thực hiện đầy đủ và trang trọng. Con trai con gái làng mặc những bộ áo quần đẹp nhất đi bỏ phiếu. Mấy cô gái trẻ có con nhỏ cũng địu con theo cùng. Ai biết chữ thì tự mình cầm bút gạch tên, ai không biết chữ thì hỏi cán bộ tổ bầu cử: "Bác ni làm cái chi trên tỉnh? O ni làm việc chi, có tốt không?". Rồi lại đề nghị: "Cho tui bỏ người số 2, cho tui gạch người số 5". Sau những việc như thế, tự mỗi người cầm lá phiếu bỏ vào thùng phiếu. Chủ tịch Đinh Đu phấn khởi: "Mấy năm nay người A Rem sống khá hơn nhiều, không đói nữa, không đứt bữa nữa. Có ruộng làm lúa, có rẫy trồng ngô, sắn, có gạo từ dự án bảo vệ rừng, có trường học, có trạm y tế. Lần bầu cử này, huyện lại mang gạo lên cho bà con ăn, không phải đi rẫy, ở nhà bầu cử. Huyện còn cử cán bộ y tế lên khám bệnh, phát thuốc cho người ốm, đặt vòng tránh thai cho phụ nữ. Trẻ con A Rem đã được đi học, đã biết chữ, đã biết đọc báo rồi, khôn cái đầu rồi, biết trồng cây, nuôi bò, nuôi lợn theo kỹ thuật rồi. Cán bộ Thanh (ông Nguyễn Hồng Thanh - Bí thư Huyện uỷ) từng nói với bà con: Nhà nước cùng bà con cố gắng thật nhiều, bà con có đủ gạo ăn, có chữ học là thoát nghèo thoát khổ thôi. Bây chừ nghĩ lại, thấy cán bộ Thanh nói đúng".

Những cử tri tương lai của đồng bào A Rem.

Uống rượu mừng được rồi
Địa bàn của hai xã Tân Trạch, Thượng Trạch của huyện Bố Trạch hết sức phức tạp. Riêng xã Thượng Trạch có tới 18 bản, có bản cách trung tâm xã cả ngày đường đi bộ, lại phải cách trở sông suối, đèo dốc. Huyện tổ chức ở Thượng Trạch 7 tổ bầu cử. Huyện thành lập một tổ công tác đặc biệt do Phó Chủ tịch huyện làm tổ trưởng, lên trước mấy ngày, cắm bản, cùng cán bộ địa phương tổ chức học tập, tuyên truyền nhiều lần cho bà con về Luật Bầu cử, về các ứng cử viên. Huyện coi đây là cơ hội tốt để bà con dân tộc hiểu hơn về Đảng, về chính quyền, về Quốc hội.

Ông Nguyễn Hồng Thanh - Bí thư Huyện uỷ - khẳng định: "Lo cho bà con ăn no, mặc ấm đã khó rồi, nhưng lo cho nhận thức bà con hiểu sâu sắc về Nhà nước, về pháp luật, để tuyệt đối chấp hành mọi chủ trương của Đảng và Nhà nước còn khó hơn nhiều". Ngày 18.5, bầu cử sớm, đột ngột chiều và tối ngày 17 mưa lớn khắp vùng, khe suối nước dâng nập. Anh Văn - Phó Chủ tịch huyện - nhìn trời: "Nhưng vẫn may. Vì sáng hôm nay trời tạnh ráo. Các đồng chí biên phòng đã cùng bà con vượt qua được nhiều con suối ở bản A Ki, bản Trơi, bản Tuột đến bầu cử đông đủ. Thắng lợi của ngày bầu cử hôm nay, công lao các đồng chí bộ đội biên phòng rất to lớn". Dù địa hình rừng núi hiểm trở và thời tiết bất thường nhưng đến 9 giờ sáng ngày 18.5, tất cả các tổ bầu cử sớm của hai xã rẻo cao Tân Trạch, Thượng Trạch đều có 100% số cử tri đi bỏ phiếu.
 
Ông Đinh Đu - Chủ tịch xã Tân Trạch - hân hoan cầm ly rượu: "Bây chừ uống rượu mừng được rồi. Thành công rồi. Mấy ngày vừa qua, nghe theo chỉ thị của huyện không được uống rượu để tỉnh táo làm việc, nay xong việc, thèm rượu rồi. Mời các cán bộ uống với bầy tui một ly đi". Tổ bầu cử xúm đến cầm lấy chén rượu. Ngoài kia, nắng ửng lên chói chang. Suốt dọc con đường vào xã Tân Trạch, bà con vẫn náo nức tụ tập trên đường chưa muốn về nhà. Có vẻ như không khí của ngày bầu cử Quốc hội vẫn đang làm mọi người rạo rực vui. Tôi chợt nhớ lời bà Y Bo - cử tri lớn tuổi nhất xã Tân Trạch: "Mình vẫn nhớ, cứ 5 mùa rẫy là đến ngày bầu cử Quốc hội. Người A Rem mình không quên ơn Đảng mô. Không có Đảng, người A Rem vẫn còn sống trong hang đá. Bây chừ, cán bộ đưa người A Rem về đây, làm nhà cho ở, cấp đất cho làm lúa, lại giao rừng cho người A Rem giữ để có gạo ăn. So với nhiều mùa rẫy trước, năm nay bắt đầu thấy sướng rồi. Nếu còn sống, 5 mùa rẫy nữa, Y Bo lại đi bầu cử thôi. Bầu cử vui như rứa răng không ưng được".