PGS.TS Cao Văn Sâm.

KTNT - Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ cuối tháng 11/2009. Sau gần 8 tháng triển khai, Đề án đã đi vào đời sống và trở thành mối quan tâm của xã hội.

>> Nâng cao năng suất lao động và giải quyết việc làm sau đào tạo cho lao động nông thôn đạt hiệu quả.

Những việc đã làm được, công việc sẽ triển khai trong thời gian tới, vai trò của các cơ quan truyền thông trong quá trình thực hiện Đề án là nội dung cuộc trao đổi của phóng viên báo Kinh tế nông thôn với PGS.TS Cao Văn Sâm, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội).

Thưa ông, Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020 được phê duyệt đã gần 8 tháng, chúng ta đã triển khai được những công việc cụ thể gì?

Quyết định 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đã ban hành được gần 8 tháng. Trong thời gian ấy, Đề án đã thực sự đi vào cuộc sống, đáp ứng được nguyện vọng của nông dân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; trợ giúp chính quyền các cấp trong nỗ lực thực hiện thành công chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Thời điểm này, chúng ta nói nhiều đến sự phát triển nhanh và bền vững, muốn thế phải dựa vào 3 trụ cột: áp dụng thành công thành tựu khoa học kỹ thuật; xây dựng hạ tầng hiện đại; có nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ở cấp vĩ mô, các cơ quan chức năng đều rất tích cực, chủ động trong việc xây dựng kế hoạch và triển khai công việc, thành lập ban chỉ đạo, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể như: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng 2 thông tư liên tịch về hướng dẫn sử dụng nguồn kinh phí của Đề án 1956; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Nội vụ xây dựng thông tư hướng dẫn sử dụng định biên công tác quản lý nhà nước về dạy nghề ở địa bàn cấp huyện và các trung tâm dạy nghề; Bộ Nông nghiệp và PTNT phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng thông tư hướng dẫn áp dụng thí điểm thẻ học nghề cho lao động nông thôn ở 2 tỉnh Thanh Hóa và Bến Tre.

Ở cấp địa phương, đến nay, tất cả các tỉnh, thành phố đều có ban chỉ đạo cấp tỉnh để triển khai thực hiện Đề án. Nhiều địa phương có cách làm sáng tạo trong khi triển khai như xã Giao Tuyến (Giao Thủy - Nam Định). Xã đã giao cho ban văn hóa phối hợp với các chuyên gia trong công tác điều tra để xây dựng tài liệu nói rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc thực hiện Quyết định 1956, tư vấn định hướng nhu cầu đăng ký của người lao động, các chính sách học nghề gắn với giải quyết việc làm ngay tại địa bàn. Đài truyền thanh xã liên tục phát tin về học nghề để nhân dân nắm được thông tin, đăng ký sát với nhu cầu thực tế. Qua điều tra, Giao Tiến có 12.900 lao động chưa có việc làm, trong đó 1.174 lao động có nhu cầu học nghề.

Theo kế hoạch của Đề án, từ nay đến năm 2020, chúng ta sẽ xây dựng 500 chương trình dạy nghề cho nông dân, trong đó chủ yếu tập trung vào hai lĩnh vực: dạy nghề nông nghiệp và dạy nghề phi nông nghiệp. Đến nay, Tổng cục đã có 50 chương trình được đưa ra và đáp ứng được nhu cầu của nhiều địa phương vì đa phần là những nghề phổ biến. Để nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ đào tạo nghề, chúng tôi đã phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) nâng cao năng lực sư phạm cho người dạy, tập trung vào kỹ năng chuẩn bị bài, giảng dạy và kiểm tra đánh giá. Đến nay, đã cơ bản đào tạo xong toàn bộ đội ngũ giáo viên hạt nhân, sắp tới sẽ tiếp tục đào tạo thêm đội ngũ mới.

Về nâng cao trang thiết bị cho các cơ sở dạy nghề, chúng tôi đã triển khai với tốc độ rất nhanh. Từ nay đến năm 2013 sẽ tập trung nâng cao năng lực dạy nghề cho các cơ sở cấp huyện, nâng cao các điều kiện cải thiện chất lượng đào tạo cho các cơ sở tham gia đào tạo nghề cho nông dân.

PGS.TS Cao Văn Sâm: “Đề án đã đáp ứng được kỳ vọng của xã hội”

Trong quá trình triển khai thực hiện Đề án, chúng ta gặp những khó khăn, thưa ông?

Tôi cho rằng đây là Đề án rất lớn với 6 cái nhất: lớn nhất về dạy nghề cho nông dân từ trước đến nay; có nhiều cơ quan tham gia nhất; có nguồn lực lớn nhất dành cho nông dân (từ nay đến năm 2020 giải ngân 26.000 tỷ đồng); đề án có hiệu quả giải quyết việc làm cao nhất; có tính trách nhiệm của các cơ quan cao nhất; khó làm nhất.

Cái khó trong việc triển khai Đề án này là làm sao huy động được toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc để tạo ra tiếng nói thống nhất vì mục tiêu chung. Bản thân tôi rất tin tưởng vào sự thành công của Đề án bởi từ trước đến nay, các chương trình lớn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước luôn thắng lợi. Ngoài ra, Đề án còn thành công bởi đáp ứng được 2 nguyện vọng lớn: kỳ vọng của người học, người được đào tạo và kỳ vọng của chính quyền các cấp trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Ông có thể cho biết, thời gian tới chúng ta sẽ triển khai tiếp những công việc trọng tâm nào?

Song song đó, các địa phương chưa hoàn thành điều tra khảo sát phải tăng cường tiến độ và đảm bảo chất lượng khảo sát. Phải tiến hành thực hiện nhiều nhiệm vụ cụ thể được xây dựng trong năm 2010 khi ngân sách nhà nước đã bố trí. Xây dựng đề án của các tỉnh, thành phố từ nay đến năm 2020 để chủ động xây dựng kế hoạch hằng năm.

Chi cục Hợp tác xã và phát triển nông thôn tỉnh hỗ trợ đào tạo nghề đan mây giang  cho nông dân xã Minh Hương (Hàm Yên - Tuyên Quang).

Công tác tuyên truyền rất quan trọng với các chương trình, dự án lớn của Nhà nước. Ông đánh giá như thế nào về sự vào cuộc trong việc triển khai dự án đào tạo nghề cho lao động nông thôn nói chung và nỗ lực của Kinh tế nông thôn nói riêng?

Chúng tôi rất bất ngờ và thực sự cảm kích bởi sự vào cuộc của các cơ quan báo chí với Đề án này. Từ khi Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đến nay, chỉ tính 20 đầu báo lớn, chúng tôi đã thống kê được hơn 500 tin, bài liên quan, đây là con số rất ấn tượng, ngoài cả mong đợi.

Riêng với Kinh tế nông thôn, chúng tôi luôn theo dõi thường xuyên và đánh giá rất cao vì báo luôn bám sát tôn chỉ, mục đích của mình. Khu vực nông thôn được báo nói rất sâu, nhiều bài hay, phản ánh thực tiễn sinh động việc thực hiện Đề án ở cấp vi mô, nhiều bài bình luận sắc sảo, giúp nhà quản lý định hướng công tác tuyên truyền và tư vấn cho lao động nông thôn. Hy vọng với những thành tựu đã làm được trong nhiều năm qua, thời gian tới, báo vẫn tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền về đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo cho khu vực nông thôn.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Theo đề án, từ nay đến năm 2020 bình quân mỗi năm sẽ đào tạo cho hơn 1 triệu lao động nông thôn (LĐNT), trong đó, đào tạo và bồi dưỡng cho 100.000 cán bộ và công chức xã. LĐNT thuộc đối tượng của Đề án được hỗ trợ chi phí học nghề ngắn hạn (trình độ sơ cấp nghề và dạy nghề dưới 3 tháng) với mức tối đa 3 triệu đồng/người/khóa học. Ngoài ra, còn được hỗ trợ tiền ăn 15.000 đồng/ngày thực học /người; tiền đi lại tối đa mức 200.000 đồng/người/khóa đối với người học nghề xa nơi cư trú từ 15km trở lên. LĐNT thuộc diện có thu nhập tối đa bằng 150% thu nhập của hộ nghèo được hỗ trợ mức tối đa 2,5 triệu đồng/người/khóa học. Tương tự như vậy, LĐNT làm việc ổn định ở nông thôn sau khi học nghề được ngân sách hỗ trợ 100% lãi suất đối với khoản vay học nghề. Mỗi LĐNT chỉ được hỗ trợ học nghề 1 lần theo chính sách. Riêng những người học nghề theo chính sách này mà mất việc do nguyên nhân khách quan thì được xem xét hỗ trợ học nghề chuyển đổi nhưng không quá 3 lần. Theo Đề án, 62 huyện nghèo sẽ được đầu tư cơ sở vật chất thiết bị dạy nghề cho trung tâm dạy nghề.

Lê Phương (thực hiện)