Lao động nông nghiệp với nỗi lo già hoá

    9/16/2009 2:18:00 PM

    Tỷ lệ việc làm sẽ giảm làm còn 20%

    Hiện, sản xuất nông nghiệp của nước ta vẫn chiếm tỷ lệ lao động cao nhất, tuy nhiên, thời gian gần đây, xu hướng lao động trong ngành tìm kiếm việc làm tại các lĩnh vực phi nông nghiệp ngày càng tăng. Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu lao động cục bộ ở một số vùng nông thôn đã diễn ra. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, cứ vào vụ thu hoạch lúa là lại thiếu nhân công trầm trọng.

    Đánh giá về nguồn lao động trong ngành nông nghiệp nước ta, ông Ari Kokko, Trung tâm Nghiên cứu kinh tế Trung Quốc (Trường Đại học Stockholm - Thụy Điển) nhận định, đây là tình hình chung ở rất nhiều nước đang phát triển trong khu vực châu Á. Lực lượng lao động nông nghiệp đã giảm đi trong thập kỷ qua với tốc độ trung bình 1,5%/năm.

    Theo Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn (Ipsard), từ năm 2002 – 2007, việc làm của ngành nông nghiệp đã giảm từ 62% xuống còn 54%, điều này đồng nghĩa với việc nông nghiệp mất đi 1 triệu việc làm. Thậm chí, năm 2008, tỷ lệ lao động trong nông nghiệp còn thấp hơn. “Với tốc độ này, trong vòng 20 năm nữa, tỷ lệ việc làm của lĩnh vực nông nghiệp sẽ giảm xuống còn 20 – 25%, giống Malaysia vào năm 1990”, ông Đặng Kim Sơn, Viện trưởng IPSARD, nhận định.

    Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, theo ông Ari Kokko, nông dân Việt Nam chiếm 60% tổng lao động và tạo ra 20% GDP nhưng thu nhập của họ không cao, chỉ bằng 3/4 hoặc 2/5 so với các ngành khác. Do chênh lệch giữa mức thu nhập của người làm nông nghiệp với các ngành khác khá cao nên hầu hết lao động trẻ hiện nay đều có xu hướng tìm việc phi nông nghiệp. Bởi vậy, độ tuổi của lực lượng lao động trong nông nghiệp đang già hơn theo thời gian. Từ đó, sự phát triển của lực lượng lao động nói chung sẽ chậm lại đáng kể trong vòng 20 năm tới và lực lượng lao động trong ngành phi nông nghiệp sẽ tăng lên. ông Sơn cho rằng, đây là điều tất yếu đối với các nước đang trên đường tiến tới công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Việc cơ giới hóa trong sản xuất đã góp phần giảm rất lớn nhu cầu lao động chân tay và số lao động trước đây sinh sống vào công việc thu hoạch lúa (giai đoạn đòi hỏi nhiều nhân công), đang phải chuyển dần sang các nghề khác.

    Giảm "chảy máu" lao động, cách nào?

    Để giải quyết vấn đề này, ông Ari Kokko cho biết: “Chỉ bằng nâng cao thu nhập trong nông nghiệp, cung cấp các dịch vụ tốt hơn cho nông thôn cũng như cải thiện hệ thống hạ tầng và thông tin liên lạc mới có thể giúp khu vực nông thôn cạnh tranh trong việc giữ lại công nhân trẻ có trình độ. Đây là điều cần thiết để tăng năng suất cho ngành nông nghiệp”.

    Theo đó, để xây dựng kế hoạch phát triển nông nghiệp, nông thôn, cần phải tiến hành 6 bước. Một là, cần lập kế hoạch cải thiện hệ thống hạ tầng. Nếu không có những đầu tư cơ bản như vậy thì việc giữ lại nguồn nhân lực cho lao động nông nghiệp là rất khó. Thứ hai, cần lập kế hoạch cho các dịch vụ y tế, giáo dục. Nếu họ không thể đảm bảo cho con cái được khoẻ mạnh hoặc được hưởng nền giáo dục tốt thì tất nhiên sẽ có xu hướng tìm đến thành thị. Để có được những dịch vụ có chất lượng tốt tại khu vực nông thôn không phải là điều dễ dàng bởi nó liên quan mật thiết với các chính sách và nguồn lực. Thứ ba, phát triển lực lượng lao động hợp lý cho toàn ngành và cả trong ngành phi nông nghiệp. Thứ tư, cần phải xây dựng một danh sách mà Bộ Nông nghiệp và PTNT có thể can thiệp được để đẩy nhanh tốc độ củng cố nông nghiệp về vấn đề lực lượng lao động trong nông nghiệp đang bị chảy ra ngoài với tốc độ nhanh chóng hoặc hỗ trợ nâng cao thu nhập ở những nơi mà quy mô nông nghiệp còn nhỏ. Thứ năm, phối hợp với các bộ ngành khi xem xét đầu tư vào phi nông nghiệp ảnh hưởng đến nông nghiệp phải được thảo luận và xem xét kỹ lưỡng. Và cuối cùng phát triển các chính sách đặc biệt cho người dân tộc thiểu số, những nông dân cao tuổi và người muốn ở lại làng...

    Quỳnh Hương

Ý kiến bạn đọc