Bà Chăn bên vườn ổi được mùa.

Ổi "lấn" lúa

Chúng tôi đến “vựa” ổi của huyện Gia Lâm vào một buổi sáng đẹp trời, mặc dù còn khá sớm, nhưng dọc tuyến đường vào xã đã tấp nập người bày bán ổi. Ổi xếp la liệt trong rổ, thúng, bao tải, đi đến đâu cũng thấy mùi thơm thoang thoảng của ổi chín. Do không tốn nhiều công chăm sóc, lại phù hợp với đồng đất nên tại Đông Dư, hầu như nhà nào cũng trồng ổi, chủ yếu là giống ổi găng. Từ trong vườn, bờ ao, đầu nhà đến ven đường, cứ chỗ nào thừa đất là người dân tận dụng trồng ổi. Người ta còn trồng ổi để làm hàng rào ngăn cách giữa nhà này với nhà kia. Nhà ít cũng có vài cây, nhà nhiều có tới cả trăm cây.

Chị Nguyễn Thị Vượng, một người dân trong xã cho biết, do ổi găng có giá bình dân, dễ tiêu thụ nên diện tích ổi tại đây liên tục tăng, bà con trong xã đã chuyển đổi hầu hết diện tích lúa, rau màu cho năng suất thấp sang trồng ổi. Ổii “lấn” dần cây lúa, đậu, đỗ, rau màu nên đến nay, các xứ đồng và hầu như toàn bộ diện tích đất bãi ven sông của xã đều tràn ngập màu xanh của ổi. Hiện tổng diện tích ổi tại đây đạt xấp xỉ 100ha/153ha đất canh tác toàn xã. Đặc biệt, ổi không cần phải chăm sóc nhiều, cây mới cao bằng đầu người đã cho quả sai lúc lỉu, lại cho thu hoạch suốt bốn mùa, giá trị cao 4 - 5 lần so với trồng lúa nên xã Đông Dư coi ổi là cây chủ lực trong cơ cấu cây trồng của địa phương.

Vừa lúi húi sắp xếp sạp hàng bán ổi, bà Lê Thị Chăn vừa cho chúng tôi biết, cứ tầm 7 giờ sáng là mọi người đã hái xong ổi, chỉ ngồi phân loại và chờ thương lái đến thu mua. Năm nay ổi Đông Dư vẫn được mùa, quả khá đẹp. Song hiện nay ổi tiêu thụ khá chậm, giá giảm hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái.

Chị Vượng cho biết, hiện ổi găng bán tại vườn chỉ được 5.000 đồng/kg, ổi đẹp mới được 6.000 đồng/kg, trong khi năm ngoái, giá ổi chính vụ bình quân đạt 7.000 - 8.000 đồng/kg, còn nghịch vụ thì lên tới 10.000 đồng/kg. “Năm nay, ổi nhà tôi còn bị mất mùa, quả không được đẹp, rám và ghẻ nhiều, bán xô chỉ được 4.000 - 5.000 đồng/kg. Có ngày tôi chỉ hái 30kg ổi nhưng ngồi suốt buổi sáng vẫn không bán hết”, chị Vượng than thở. Chỉ tay vào túi ổi, chị Vượng bảo: “Ổi để đến ngày hôm sau là xuống mã rất nhanh, vỏ chuyển màu xám xịt nên chả ai muốn mua. Chỉ có bán rẻ hoặc đem cho thôi”.

Thương hiệu đang bị lép vế

Trước đây, ổi găng Đông Dư nức tiếng khắp nơi bởi chất lượng thơm ngon, giòn và ngọt lịm. Tuy nhiên, do không chú trọng đầu tư chăm sóc, cải tạo nên ổi đang dần bị thoái hóa, một số vườn thường xuyên bị bệnh muội trắng, bọ ruồi vàng và bệnh ghẻ gây hại nên năng suất và chất lượng giảm đáng kể, nhiều cây cho quả nhạt và chua.

Bà Chăn cho biết: “Mấy năm trước, vườn nhà tôi mỗi ngày hái được cả tạ quả mà vẫn bán hết veo. ổi chín đến đâu có người thu mua đến đấy. Nhưng hiện đang tiêu thụ khá chậm. Nguyên nhân là ổi Đông Dư đang vào chính vụ, ổi chín đồng loạt, đó là chưa kể hiện trên thị trường đang tràn ngập nhiều loại ổi quả to, ít hạt, dày cùi và thơm ngon nên ổi Đông Dư ngày càng bị lép vế”.

Điều đáng nói là dù nổi tiếng, nhưng ổi Đông Dư hiện mới chỉ tiêu thụ trên thị trường với giá bình dân chứ chưa chen chân được vào các siêu thị hoặc chợ lớn. Đây là một điều rất đáng tiếc, cho thấy sự phát triển chưa xứng tầm với thương hiệu của loại đặc sản này.

Được biết, từ tháng 4/2007, ổi găng cùng 18 loại rau, củ, quả của xã Đông Dư đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp thương hiệu nông sản an toàn. Nhưng để trái ổi ngày càng bay xa và cho giá trị kinh tế cao hơn nữa, Đông Dư cần có một chiến lược dài hơi, đó là xây dựng quy hoạch gắn với nhu cầu thị trường, có nhà xưởng sơ chế, đóng gói, có kế hoạch cải tạo, trồng mới diện tích ổi để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Minh Huệ