Nông dân ĐBSCL luôn chịu cảnh giá cả thất thường - Ảnh: L.T.N.

Điệp khúc “đến mùa, giá giảm”

Huyện Chợ Lách và các xã ở phía tây huyện Châu Thành (Bến Tre) được xem là vương quốc của cây lành trái ngọt, gồm nhiều chủng loại cây trái ngon được nhà vườn nhân trồng như: sầu riêng hạt lép; chôm chôm Java, Thái, đường; bòn bon không hạt, măng cụt, xoài cát Thanh Sơn cho trái quanh năm...

Xung quanh vấn đề trái cây rớt giá và giải pháp nào giảm thiểu thiệt hại cho nông dân, giáo sư - tiến sĩ Võ Tòng Xuân cho rằng: “Ở nước ngoài các hiệp hội trái cây theo dõi mùa vụ rất sát sao và có biện pháp kịp thời. Tại Pháp, nếu theo dõi đầu vụ táo quá trúng mùa, hiệp hội có đề nghị nông dân hủy bỏ 20-30% trái để cân đối thị trường và chất lượng trái tốt, tránh tình trạng rớt giá nặng nề, thiệt hại cho nông dân. Ngoài ra, việc chế biến như táo khô, ép nước, đóng hộp... cũng là cách tránh giảm giá gây thiệt hại cho nông dân. Một số loại trái cây ở ta như vải, nhãn... có thể bảo quản được ở kho lạnh. Tuy nhiên vẫn chưa có doanh nghiệp và địa phương nào quan tâm vấn đề này. Qui hoạch vườn theo hướng trồng cây chất lượng cao, sản phẩm sạch phục vụ xuất khẩu cũng là một cách tránh tình trạng rớt giá trái cây ào ạt khi vào mùa như hiện nay”.

Nhà vườn ở đây còn là những “kỹ sư chân đất”. Họ nắm được kỹ thuật cho cây ra hoa trái rải vụ, nghịch mùa, vậy mà năm nay nhà vườn nào cũng lao đao vì rớt giá khiến thất thu rất nhiều. Sầu riêng hạt lép đầu vụ giá 25.000-30.000đ/kg, nay vào chính vụ chỉ còn 10.000-12.000đ/kg. Ông Dương Văn Lợi ở ấp Sơn Châu, xã Sơn Định, Chợ Lách rầu rĩ cho biết năm rồi 4 công sầu riêng monthong vườn nhà cho 5 tấn trái, giá bán từ 13.000-19.000đ/kg, nhưng mùa sầu riêng năm nay chỉ bán được giá 11.000-12.000đ/kg, trừ vốn liếng đầu tư phân bón còn lỗ công làm.

Không riêng gì Bến Tre, tại nhiều tỉnh thành ĐBSCL như Vĩnh Long, Tiền Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp... giá trái cây cũng giảm mạnh. Tại vườn giá rẻ như bèo, ở Mỹ Hòa, Bình Minh (Vĩnh Long), xoài ghép đu đủ thương lái cân tại vườn chỉ 600 đồng/kg, sầu riêng khổ qua xanh giá 5.500-6.000 đồng/kg. Ông Trương Văn Nam, một chủ vườn ở Mỹ Hòa, than: “Với giá này nhà vườn lỗ công trồng, chưa nói phải tính tiền phân bón, thuốc trừ sâu...”.

Tại chợ Vĩnh Long trong những ngày giữa tháng 5-2007, giá xoài Hòa Lộc chỉ 4.000-5.000 đồng/kg. Các loại xoài thường từ 2.000-3.000 đồng/kg. Mận da người 1.500-2.000 đồng/kg; sầu riêng khổ qua xanh 7.000 đồng/kg; sầu riêng cơm vàng hạt lép Cái Mơn giá 13.000-14.000 đồng/kg, chỉ bằng nửa giá đầu mùa.

Nhà vườn chuyên nghiệp, bao giờ?

Nhà vườn ở xã Tân Phú, Châu Thành cho biết: “Trong chủng loại trái cây rớt giá có một vài loại được giá cao như sầu riêng Ri 6 giá thương lái mua 13.000-15.000đ/kg trái già. Sở dĩ loại sầu riêng này được giá là vì cơm vàng nghệ, múi ráo không dính tay, hạt lép, khách hàng chuộng mua. Chôm chôm Thái, chôm chôm đường giá hiện tại 8.000-10.000đ/kg, cao hơn giá chôm chôm Java gấp ba lần do chất lượng ngon hơn. Ông Trần Thành Nam ở ấp Tân Nam, có 3ha chôm chôm và 1ha sầu riêng hạt lép, nói: “Phải nhanh chóng chuyển đổi trồng cây chất lượng, mới có chỗ đứng trong thị trường hội nhập”.

Nhận định về trái cây rớt giá, kỹ sư Lê Văn Đơn, phó trưởng Phòng kinh tế huyện Chợ Lách, nói: “Ở Chợ Lách nhà vườn có kinh nghiệm né rớt giá bằng cách xử lý cho sầu riêng, chôm chôm ra trái nghịch vụ (trước hoặc sau mùa vụ), nhưng năm nay thời tiết thuận lợi, chôm chôm, sầu riêng ra hoa đồng loạt không xử lý được. Không chỉ ở ĐBSCL mà ở miền Đông Nam bộ, sầu riêng, chôm chôm cũng cho trái cùng lúc nên cung vượt cầu. Khi trái cây rớt giá, nhà vườn trồng sầu riêng lo xa sẽ rớt giá nữa, đã thu hoạch trái già dứt đuôi một đợt, dẫn đến trái kém chất lượng đưa ra thị trường quá nhiều, giá giảm. Một nguyên nhân nữa là trái cây ngoại tràn ngập thị trường, trái ngoại màu sắc đẹp, giá rẻ, nên trái cây nội phải giảm giá theo”.

LƯ THẾ NHÃ - PHÚ QUỐC - TTO