Trên cánh đồng muối Sa Huỳnh.

Trăn trở

Sa Huỳnh hiện có khoảng 150ha sản xuất muối, thu hút trên 800 hộ dân với gần 2.000 lao động tham gia, cung cấp cho thị trường 10.000 tấn muối/năm.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của ngành sản xuất muối nơi đây là phương pháp phơi nước. Diêm dân chỉ dàn ruộng muối bằng phẳng, dẫn nước biển vào, phơi nắng 5-7 ngày là có thể thu hoạch. Lối canh tác lạc hậu, thủ công, quy mô nhỏ này đã dẫn đến năng suất, chất lượng muối thấp, do đó tiêu thụ gặp nhiều khó khăn. Đây là nguyên nhân chính khiến muối Sa Huỳnh luẩn quẩn trong điệp khúc được mùa, mất giá. Tính đến thời điểm này, giá muối đạt ngưỡng 1,2 triệu đồng/tấn, cao gấp 2,5 lần so với cuối năm 2007. Tuy được giá nhưng hầu hết các vùng sản xuất muối đều mất mùa, từ đầu vụ đến nay, cả đồng muối Sa Huỳnh chỉ thu hoạch được trên 300 tấn, đạt 4% kế hoạch.

Một nguyên nhân không kém phần quan trọng, tạo áp lực trực tiếp, khống chế và đẩy giá muối Sa Huỳnh xuống thấp và tiêu thụ chậm, đó là sự chênh lệch về năng suất, chất lượng giữa các vùng muối ở một số tỉnh Nam Trung Bộ như Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận… Những địa phương này có lợi thế về thời tiết, quy mô lớn, tập trung, áp dụng công nghệ tiên tiến, giá thành sản xuất rẻ, chỉ 200-300 đồng/kg, đã tạo sự cạnh tranh gay gắt với muối Sa Huỳnh.

Ngoài ra, còn có một lý do là việc thực thi các chủ trương, chính sách của Nhà nước đối với ngành muối còn nhiều bất cập và thiếu đồng bộ. Chỉ cách đồng muối vài bước chân là nhà máy muối tinh chất lượng cao, do Công ty TNHH Nhà nước 1 thành viên Dược-Vật tư y tế Quảng Ngãi đầu tư với công suất chế biến 22.000 tấn/năm. Tuy nhiên, quan hệ giữa nhà máy và diêm dân không mặn mà do bà con sản xuất theo phương pháp truyền thống nên muối còn nhiều tạp chất, không đảm bảo chất lượng nên nhà máy chỉ tiêu thụ gần 50% sản lượng.

Lối thoát nào?

Để đời sống của diên dân Sa Huỳnh được cải thiện, đòi hỏi phải có trách nhiệm và sự cộng tác của các cấp, các ngành chức năng tỉnh Quảng Ngãi. Vấn đề cốt lõi là phải giúp bà con cải tiến phương pháp sản xuất để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, áp dụng công nghệ sản xuất muối sạch.

Trong 2 năm (2006-2007), Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã triển khai mô hình làm muối sạch trên tổng diện tích 1.200m2, ruộng xi măng chịu mặn cho năng suất cao, giá bán cao hơn so với muối sản xuất truyền thống 30-40%. Tuy nhiên, mô hình chưa được nhân rộng do thiếu kinh phí đầu tư.

Bên cạnh đó, cần có những giải pháp nhằm bảo đảm đời sống cho diêm dân, tạo điều kiện cho bà con vay vốn ngân hàng, đầu tư ruộng muối xi măng để giá trị hạt muối được nâng cao, phù hợp với mặt bằng thị trường.

Có thực hiện tốt những giải pháp trên, diêm dân mới thoát khỏi cảnh “một nắng hai sương” và hạt muối Sa Huỳnh mới không còn vị đắng.

Hoàng Nam