Khóc, cười vì tràm

TS Hoàng Quốc Tuấn (Phân viện QHTKNN miền Nam) cho biết, rừng tràm tập trung nhiều nhất là ở vùng đất phèn ngập nước thuộc vùng ĐBSCL. Trước đây diện tích toàn vùng có trên 181.000ha, trong đó chủ yếu là rừng tràm SX. Tuy nhiên, đến giữa năm 2008 diện tích rừng tràm bắt đầu xuống dốc, chất lượng và năng suất giảm. Một cuộc khảo sát về thu nhập từ cây tràm cho thấy: Tràm cần trồng ít nhất 6-7 năm để bán cừ nhưng nông dân chỉ thu được 15-20 triệu (bình quân 1ha chỉ 1,5-2 triệu/năm). Trong khi đó cùng với thời gian trên nông dân làm 1ha hai vụ lúa có giá trị trên 20 triệu/ha, còn nuôi tôm sú quảng canh cải tiến cho 30-40 triệu/vụ.

Ông Nguyễn Quốc Lý, GĐ Sở NN-PTNT Long An cho hay, tỉnh này đã quy họach 3 lọai rừng (rừng sản xuất, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ) đến 2010 với diện tích trên 53.000ha, trong đó rừng SX hơn 44.000ha. Con số này thực chất đã giảm khoảng 7.000ha vì hiệu quả từ rừng tràm thấp nên người dân tự ý giảm diện tích. Ông Lý cũng báo tin vui có 3 công ty đang xúc tiến lập dự án đầu tư chế biến gỗ MDF từ tràm để tiêu thụ trong nước và XK. Tỉnh đã quy họach vùng nguyên liệu 37.000ha nhưng phải đến năm 2009 những NM này mới họat động.

Nhìn lại “lịch sử’ cây tràm, ông Lê Viết Bình (VP2, Bộ NN-PTNT) giải thích, giai đọan 1997-2003 giá bán cừ tràm từ 50-80 triệu/ha nên người dân ở các địa phương đua nhau trồng. Chính quyền can thiệp nhưng nhiều diện tích sản xuất lúa vẫn được dân chuyển sang trồng tràm. Có thời điểm, mỗi năm Long An trồng mới 4.000-5.000ha; Cà Mau trồng mới khỏang 4.000ha và Sóc Trăng 2.000ha. Và khi cừ tràm bị khủng hoảng thừa, gỗ tràm sụt giá thảm hại, khiến nhiều người thua lỗ, rừng đến tuổi khai thác không bán được, nhiều người đã phá bỏ cây tràm không thương tiếc. Cũng theo ông Bình, vấn đề chế biến tràm làm than, làm ván dăm có nhiều mô hình nhưng còn dạng thủ công, chưa có cải tiến về công nghệ thiết bị!

Xóa sổ cây tràm, hãy thận trọng!

Rõ ràng lâu nay chỉ Nhà nước quan tâm đến trồng tràm, mà bỏ qua khâu chế biến, đầu tư cho công nghệ để tăng năng suất, chất lượng cây tràm. Mặt khác, cơ sở hạ tầng đặc biệt là hệ thống thủy lợi chỉ chú trọng đến cây lúa đã dẫn đến tình trạng trồng tràm “da beo”, vận chuyển khó khăn, giá tràm rớt xuống…Trước những dự báo về khả năng ‘trồng, chặt" không chỉ cây tràm mà với nhiều cây trồng khác, TS Hòang Quốc Tuấn đã lên tiếng cảnh báo: “Vùng trồng tràm chủ yếu là đất phèn nặng, nếu bà con nông dân nóng vội chặt tràm, trồng lúa là chết hết!”.

Ông Mai Thành Phụng (TTKNKN quốc gia) lưu ý, hiện giống lúa kháng phèn chưa lại tạo được nhiều, giá VTNN lại tăng nên nông dân càng phải hết sức cân nhắc khi có ý định bỏ tràm trồng lúa. Ông Phụng khẳng định rừng tràm mang tính cộng đồng rất cao, đặc biệt tràm có khả năng che phủ, giữ nước ngọt. Phá tràm tức là phá môi trường, triệt tiêu nơi cư trú của các loài thuỷ sản vốn chỉ thích nghi sống dưới gốc, rễ cây tràm. Kinh nghiệm cho thấy có khi chỉ đào một con kênh, môi trường đã thay đổi làm cá tôm chết hàng lọat và phải 7-8 năm sau mới khắc phục được. Ông Phụng thẳng thắn: “Thực tế chính sách nhà nước thường đi sau sản xuất nên bây giờ mới lúng túng”.

TS Phạm Đức Tuấn, Phó Cục trưởng Cục LN chia sẻ: “Như những cây trồng khác, giá cây tràm cũng trồi sụt khi cung cầu mất cân đối. Nông dân có thói quen thấy hàng xóm trồng cái gì là ồ ạt chạy theo, dẫn đến khủng hỏang thừa”. Hơn nữa, theo ông Tuấn bản thân người dân cũng chưa có định hướng tốt, trồng tràm dân chỉ bán nguyên liệu thô chứ chưa đa dạng hóa sản phẩm. Ngành NN- PTNT địa phương chưa dành chỗ đứng cho cây tràm phát triển, mà thụ động chờ DN.

- Theo TS Phạm Trọng Thịnh (Phân viện ĐTQHR Nam bộ), những năm qua ngành chế biến gỗ đã mang lại việc làm và nguồn thu ngọai tệ rất lớn cho đất nước. Năm 2007, ngành chế biến gỗ sử dụng 1 triệu lao động trực tiếp. Sáu tháng đầu năm 2008, XK các sản phẩm gỗ của VN đạt trên 1, 4 tỉ USD. Tuy nhiên gỗ nội địa chỉ thỏa mãn được 20% nhu cầu, còn lại là NK! Như vậy có một vấn đề cần đặt ra là phải ứng dụng công nghệ chế biến gỗ tràm thành gỗ thành phẩm. - Ông Lê Viết Bình: Năm 2007 và 2008, có một số nhà đầu tư đã và đang xúc tiến xây dựng các NM chế biến gỗ tràm ở ĐBSCL như Vinafor, Tập đòan Công nghiệp cao su VN, Cty Tungkang (TQ), Cty Sài Gòn-Cà Mau, Cty Sumimoto (Nhật)…Tuy nhiên, tất cả đều đang trong giai đọan lập dự án với tiến độ rất chậm, chưa đi vào họat động. Vả lại không biết khi các NM hoạt động rồi thì lấy đâu ra tràm để chế biến nếu rừng tràm cứ bị "giết thịt" như hiện nay.

Nông nghiệp.vn