Viện Khoa học - kỹ thuật nông - lâm nghiệp: Nhà khoa học cũng là lực lượng khuyến nông

    05/01/2008 - 02:36:00

    Theo ông Doanh, trong các công trình nghiên cứu đều có sự tham gia của địa phương, mô hình xây dựng tại hộ nông dân. Ðồng thời, quan hệ chặt chẽ với các tỉnh, có biên bản ghi nhớ thực hiện giữa địa phương và Viện, được thể chế hóa bằng chương trình cụ thể.

    Mới được thành lập nhưng Viện Khoa học-kỹ thuật nông - lâm nghiệp (KHKTNLN) miền núi phía bắc sớm ổn định tổ chức đi vào hoạt động có nền nếp. Ðội ngũ cán bộ nghiên cứu có trình độ chuyên môn phù hợp với chức năng nhiệm vụ được giao và tâm huyết gắn bó với vùng trung du miền núi, nhất là cán bộ trẻ.

    Viện được Bộ giao nghiên cứu cây cao-su, cây lâm nghiệp, chăn nuôi, cây trồng có lợi thế so sánh, nông lâm kết hợp... Phần lớn các tỉnh miền núi phía bắc đều có chương trình hợp tác với Viện tạo điều kiện thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ trên địa bàn giai đoạn từ năm 2007 đến 2010 và những năm tiếp theo. Vì vậy, nội dung nghiên cứu phối hợp với các địa phương năm 2007 tăng nhiều so với năm 2006.

    Cán bộ trẻ Lê Huy Hoàng dẫn chúng tôi đi thăm một phần "cơ ngơi" của Viện mà cũng mất khá nhiều thời gian. Bởi lẽ, đất đai phục vụ nghiên cứu khá rộng, nhiều phòng ban chuyên môn, nội dung nghiên cứu đa dạng và đặc biệt chúng tôi như lạc vào công viên với những thảm thực vật xanh mướt. Hệ thống trang thiết bị phục vụ nghiên cứu của Viện được bổ sung kịp thời, đáp ứng yêu cầu công tác nghiên cứu.

    Hoạt động khoa học của Viện rất phong phú, với nhiều chương trình đề tài nghiên cứu rộng ở những địa bàn khó khăn nhưng đội ngũ cán bộ luôn bám đất, bám rừng, bám dân hoàn thành nhiệm vụ. Viện tiếp tục chăm sóc, bảo quản và đánh giá vườn giống gốc chè Shan núi cao từ các cây đầu dòng đã tuyển chọn ở Ðiện Biên, Sơn La, Hà Giang và Phú Thọ. Qua đó, đã xác định dòng có năng suất cao là YB5, TU4, TC4; dòng có chất lượng cao là HG4, TU32, MC2, TU4. Khi đánh giá chất lượng chè Shan qua chế biến sản phẩm chè xanh tại các vùng Nậm Búng (Yên Bái), Tủa Chùa (Ðiện Biên) đều có hương thơm đặc trưng và vị chát dịu. Trong thời gian tới, Viện có kế hoạch mở rộng diện tích các giống chè dòng số 9, dòng số 32, dòng số 36 sinh trưởng mạnh; khảo nghiệm các giống chè nhập nội.

    Nhiều đoàn cán bộ của Viện đi khảo sát, nghiên cứu tình hình sản xuất, chế biến chè tại Trung Quốc, Ðài Loan (Trung Quốc) về phục vụ  hiệu quả công tác nghiên cứu chè trong nước. Bước đầu, cán bộ nghiên cứu xác định quy trình công nghệ chế biến chè Ô Long và xác định các giống chè Kim Tuyên, Ngọc Thúy trong điều kiện thổ nhưỡng Phú Thọ cho sản phẩm chè Ô Long tốt nhất. Viện từng bước hoàn thiện, thông qua quy trình sản xuất chè an toàn, xây dựng mô hình sản xuất mở rộng ở các địa phương; nuôi cấy mô chè thành công trong nhà lưới nghiên cứu để hoàn thiện tiến tới trồng trên nương.

    Viện phục tráng và bảo tồn một số giống lúa bản địa đặc sản: nếp Tú Lệ, tẻ Hương Chiêm (Yên Bái); nếp Nàng Hương, nếp Râu, tẻ Già Dui, tẻ Khẩu Mang (Hà Giang); tẻ Shén Cù (Lào Cai). Ðồng thời, khảo nghiệm nhiều giống lúa thuần, lúa lai, lúa cạn mới để chọn giống có năng suất, chất lượng cao, phù hợp một số vùng, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên địa bàn trung du miền núi phía bắc; nghiên cứu các giống ngô, đậu, sắn... giống bản địa, giống mới cho năng suất, chất lượng cao.

    Cao-su là cây trồng "khó tính" với khí hậu đất đai phía bắc. Hiện nay, Viện đang nghiên cứu, phát triển cây cao-su cho vùng này nhằm tuyển chọn bộ giống thích hợp cho vùng và xây dựng được quy trình trồng, chăm sóc cao-su phù hợp từng tiểu vùng trên địa bàn nghiên cứu.

    Tại Phú Hộ (Phú Thọ) giống cao-su được khảo nghiệm 3,2ha gồm vườn sơ tuyển giống STPH94 và QTPH9 (trong đó giống STPH94 đã cho khai thác) và vườn lưu trữ quỹ gien cây cao-su được trồng từ năm 1998 với 142 giống. Nơi đây điều kiện khí hậu, môi trường đặc trưng cho vùng trung du miền núi phía bắc (mùa đông kéo dài, gió lốc...) ảnh hưởng không tốt cho cây cao-su nhưng số diện tích cao-su hiện có vẫn sinh trưởng, phát triển tương đối tốt và cho khai thác mủ với năng suất tương đối ổn định, đạt 60 đến 70% năng suất bình quân cao-su của Ðông Nam Bộ. Khả năng chống chịu bệnh hại tốt, tốc độ tăng vanh của cao-su cũng khá nhanh, đặc biệt có năm giống cho năng suất mủ hơn 1,2 tấn/ha.

    Kết quả bước đầu cho phép xác định một số giống cao-su có tiềm năng, thích nghi với vùng trung du, miền núi phía bắc mà Viện Nghiên cứu cao-su Việt Nam cũng khuyến cáo trồng. Hai viện đã hợp tác xây dựng quy trình trồng, chăm sóc và khai thác cao-su cho vùng trung du, miền núi phía bắc.

    Viện KHKTNLN miền núi phía bắc được Bộ Khoa học và Công nghệ giao thực hiện đề tài độc lập cấp Nhà nước về xác định khả năng phát triển cây cao-su cho vùng trung du, miền núi phía bắc từ năm 2007 đến năm 2011, bước đầu triển khai tại Lai Châu, Sơn La, Ðiện Biên. Tỉnh Lai Châu cũng giao cho Viện thực hiện đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình trồng cây cao-su tại bốn huyện nhằm chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho cán bộ và nông dân trong tỉnh.

    Bảo vệ môi trường sinh thái là nội dung quan trọng trong các công trình, đề tài nghiên cứu của Viện. Che phủ đất là biện pháp canh tác dễ, rẻ tiền, hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực: ngăn chặn xói mòn cũng là ngăn chặn sự thoái hóa đất, giúp nông dân ổn định sản xuất lâu dài và hiệu quả trên những nương cố định; tăng độ phì và cải thiện các tính chất của đất, tạo điều kiện thuận lợi để cây trồng phát triển, tăng năng suất.

    Trong nhiều năm qua, Viện đã chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về canh tác đất dốc cho nhiều tỉnh miền núi phía bắc với diện tích 1.082ha. Các lĩnh vực nghiên cứu về chăn nuôi, rau, hoa, quả cũng được quan tâm. Viện trưởng Lê Quốc Doanh cho biết: Bất kỳ mô hình thuộc đề tài, công trình nghiên cứu nào của Viện đều có năng suất, chất lượng cao hơn trồng ở nơi khác mới có sức thuyết phục đối với địa phương, hộ nông dân.

    Trong chuyến công tác ở nước ngoài, chúng tôi được giới thiệu về loại cây trồng tên Arachis pintoi của Brazil, có khả năng giữ ẩm, chống cỏ dại, lá xanh, hoa nở bốn mùa, còn dùng làm phân xanh,  thức ăn cho gia súc. Cây này giống cây lạc của ta nên chúng tôi đặt tên là "lạc dại". Lúc đầu chỉ trồng thí điểm mấy trăm m2 đến nay đã có nhiều ha.

    Ðề tài "Nghiên cứu, đánh giá khả năng che phủ, bảo vệ, cải tạo đất và xây dựng quy trình trồng cây lạc dại ở một số vùng núi phía bắc" ra đời, góp phần nghiên cứu và phát triển cây trồng có tiềm năng trong phát triển nông nghiệp bền vững ở vùng đất dốc, đặc biệt là các tỉnh miền núi, có thể  trồng được ở vùng đất cát mặn ven biển, trồng trang trí tại các công viên, đường phố...

    Cây lạc dại có thể trồng xen các loại cây trồng chính: mận, cam, ngô, lúa nương... vì không cạnh tranh ánh sáng với cây chủ, chống xói mòn vào mùa mưa, giữ độ ẩm vào mùa khô. Từ năm 2004 đến nay, mô hình trồng xen lạc dại với mận ở Mộc Châu (Sơn La) cho thấy: năng suất mận đạt 12,5 tấn/ha (tăng 30%) so với mận trồng thuần; lạc dại đã biểu hiện khả năng che phủ và cải tạo đất tốt, kích thích ra quả trái vụ. Ðộ ẩm được duy trì khá cao trong mùa khô khi trồng xen lạc dại với ngô, tăng so với không che phủ từ 10 - 15% và cao hơn so với che phủ bằng xác thực vật khô từ 3 - 5%. Hiệu quả kinh tế khi trồng xen lạc dại với cây trồng chính đã rõ, hàm lượng dinh dưỡng trong thân lá cao làm tăng độ phì đất tốt.

    Mỗi công trình, đề tài nghiên cứu của Viện dù quy mô nào cũng đều xuất phát từ tấm lòng, sự tận tâm của những cán bộ khoa học "cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nông dân. Những nhà khoa học ngày đêm nghiên cứu, "chân lấm, tay bùn" nơi nương rẫy nhằm tạo ra giống mới, tăng năng suất cây trồng, vật nuôi, góp phần phát triển nông-lâm nghiệp bền vững, nâng cao đời sống nông dân các dân tộc.
    Theo nhândân

Ý kiến bạn đọc

Tiến bộ kỹ thuật

Hiệu quả kép tư trồng bơ ghép xen càphê

Hiệu quả kép tư trồng bơ ghép xen càphê

KTNT - Gia đình ông Trần Văn Châu ở thôn Đức Hiệp, xã Đức Mạnh (Đắk Mil - Đắk Nông) là một trong những hộ đầu tiên tại địa phương đưa giống bơ ghép...

Khuyến nông

Khoai tây Solara trên chân đất trồng lúa xuân ở Thụy Phúc

Khoai tây Solara trên chân đất trồng lúa xuân ở Thụy Phúc

KTNT - Đầu tháng 4/2014, nông dân thôn Ri Phúc, xã Thụy Phúc (Thái Thụy - Thái Bình) đang khẩn trương làm đất để kịp trồng thêm một vụ dưa gang trước...

Khuyến công

Hiệu quả từ mô hình trồng hành tím

Hiệu quả từ mô hình trồng hành tím

KTNT - Hai năm trở lại đây, nhiều hộ dân ở xã Trường Long Hòa (Duyên Hải - Trà Vinh) đã mạnh dạn loại bỏ cây màu hiệu quả kinh tế thấp chuyển sang...