Người Mã Liềng đã biết sử dụng máy cày để làm đất trồng lúa nước.

Về nơi ở mới, được hoà nhập với cộng đồng, nhận thức của người Mã Liềng đã có những chuyển biến đáng kể. Họ đã làm quen với sản xuất lúa nước, biết chọn, ngâm, ủ giống... Tuy nhiên, do thiếu đất canh tác và sức kéo nên bà con vẫn gặp cảnh thiếu đói triền miên. Cao Viên, người có sáng kiến ngăn suối lấy nước để trồng lúa và trở thành nông dân sản xuất giỏi, băn khoăn: “Nếu không mở rộng diện tích đất canh tác thì bà con ở đây khó mà xoá được đói. Nhà tui làm lúa nước nhiều nhất bản, nhưng cũng chỉ đủ ăn thôi....

Vấn đề học hành của con em Mã Liềng ở các bản định canh định cư ngày một khởi sắc. Hầu hết những trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường, đặc biệt có 2 em vào học đại học hệ cử tuyển. Bà con tại các bản đã từ bỏ một số hủ tục lạc hậu như cúng ma cho người ốm, cầu hồn ở ngã ba ngọn suối cho người bị sốt rét, thương hàn... Người Mã Liềng cũng đã biết dùng nước giếng và được xem truyền hình.

Các bản làng định canh định cư của tộc người Mã Liềng sau 15 năm đã đổi thay rõ rệt, được Nhà nước đầu tư xây dựng nhà ở khang trang, đường vào bản, nhà văn hoá cộng đồng... Mong ước lớn nhất của bà con là có đất canh tác, có đủ công cụ để sản xuất... Thế nhưng, đến nay mong ước này vẫn chưa thực hiện được. Bên cạnh đó, do thiếu thông tin nên cuộc sống của người Mã Liềng ngày càng cách biệt với bên ngoài. Ngoài ra, những bất cập, hạn chế của công tác định canh định cư như tiến độ thực hiện các dự án nước sạch, thuỷ lợi... còn chậm, khiến đồng bào chưa thật sự tin tưởng và an tâm định canh định cư. Nếu không có sự quan tâm thấu đáo, kịp thời của các cấp chính quyền thì hàng tỷ đồng đầu tư cho người Mã Liềng định canh định cư cũng trở thành công cốc!

Hương Trà