Những chiếc tàu cuốc của "sa tặc" ngang nhiên hoạt động trái phép.

Ngang nhiên cướp giữa ban ngày

Trước khi đến Thuận Thành, chúng tôi không thể hình dung được “vết thương” quá nặng của những thửa ruộng và triền con sông Công qua nhiều năm bị “sa tặc” cấu xé. Anh Nguyễn Văn Hường, người dân trong xã trên tay cầm bản đồ địa chính khoanh vùng khu đất nông nghiệp bị chìm xuống đáy sông mà không khỏi đau lòng: “Năm ngoái chỉ mất chừng 2ha, vậy mà nay con số đã tăng lên gấp đôi. Cứ tình trạng này, chỗ tôi và anh đang đứng có thể sẽ là khoảng giữa của con sông trong tương lai”. Bên kia sông, hàng chục chiếc tàu vẫn đang vươn vòi sục sạo dưới lòng sông.

Bà Nguyễn Thị Liên ở thôn Phù Lôi bức xúc: “Bao năm nay, chúng tôi bị mất rất nhiều đất canh tác chỉ vì nạn hút trộm cát. Khẩn cầu hết nơi này đến nơi khác nhưng kết cục vẫn chỉ là lời hứa suông”. Do đây là nơi giao nhau giữa sông Cầu và sông Công nên khối lượng cát sỏi tích tụ rất lớn. Từ đầu năm 2004 đã xuất hiện một số tàu, xà lan đến đây khai thác. Không lường trước được những nguy cơ về sau nên sự quản lý của chính quyền địa phương có phần lỏng lẻo, tắc trách. Cho đến khi nạn hút cát, sỏi gây ra những thiệt hại nặng nề, chính quyền xã mới vào cuộc thì sự việc đã nằm ngoài vòng kiểm soát.

Ông Lê Quang Xiêm, cán bộ văn phòng -thống kê UBND xã Thuận Thành cho biết: “Trước đây, người dân thôn Phù Lôi có 34ha đất chuyên trồng dâu nuôi tằm nằm sát sông Công. Nhưng nay phần đất đó đã bị bỏ hoang do nạn hút cát gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến canh tác. Không những thế, nạn hút cát đã làm sạt lở hơn 5ha đất ruộng của nhân dân”.

Theo người dân, chủ những chiếc tàu hút cát đều là người của địa phương khác. Mỗi lần đi “ăn trộm” là có một tàu cuốc và hai xà lan vận chuyển đi kèm, trên tàu có hàng chục người. Quan sát thấy vắng vẻ, từ bên bờ sông thuộc xã Hợp Thịnh (Hiệp Hoà -Bắc Giang) và Trung Giã (Sóc Sơn -Hà Nội), chủ tàu sang cắm vòi vào bờ sông Công hút cát. Không kể mưa, nắng hay đêm tối, cứ có cơ hội là “sa tặc” lộng hành.

Ngoài tầm kiểm soát của chính quyền

Ông Nguyễn Hồng Loan, Chủ tịch UBND xã Thuận Thành cho biết: “Khu vực ngã ba sông thuộc sự quản lý của cả ba địa phương Thái Nguyên, Bắc Giang và Hà Nội nhưng đến nay chưa có sự phối hợp để hạn chế tình trạng khai thác cát trái phép. Vì thế, một mình Thuận Thành không thể thay đổi được tình hình. Nhiều lần, xã đã chủ động làm việc với các địa phương của Bắc Giang và Hà Nội về việc quản lý khu vực ngã ba sông Công nhưng không thành công”.

Năm 2005, khi nhận được đơn phản ánh của nhân dân về nạn hút trộm cát, sỏi, chính quyền xã đã vào cuộc. Ra đến bờ sông, lực lượng công an xã chỉ biết đứng trên bờ nhìn xuống vì không có phương tiện. UBND xã Thuận Thành đã phải “cầu cứu” huyện Phổ Yên bằng Công văn số 28 do Chủ tịch Nguyễn Hồng Loan ký. Ngày 4/7/2005, ông Nguyễn Công Hoàn, Chủ tịch UBND huyện Phổ Yên ký Công văn số 221 gửi Công an huyện cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường yêu cầu phối hợp xử lí vụ việc. Nhưng sự ngông cuồng của “sa tặc” khiến công an huyện cũng bó tay.

Ông Nguyễn Văn Duyên, Trưởng công an xã Thuận Thành cho biết: “Do lực lượng mỏng nên khi đuổi bắt tàu hút cát trộm chúng tôi đã bị một nhóm tàu “sa tặc” vây hãm trên sông. Sau nhiều lần ra quân, công an chỉ thu được một tàu hút cát nhỏ và hai đầu máy”. Theo ông Duyên, “sa tặc” sẵn sàng sắm tàu và đầu máy mới chứ nhất định không chịu đến gặp công an làm việc. Không có cách nào khống chế sự lộng hành của “sa tặc”, theo đề nghị của UBND xã Thuận Thành, tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt cho Doanh nghiệp Hưng Tín vào thầu khai thác cát sỏi tại khu vực ngã ba sông Công. Nhưng cho đến nay, doanh nghiệp này vẫn chưa có động tĩnh gì vì sự bát nháo của “sa tặc” khiến họ phát hoảng.

Hàng loạt các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn vẫn “gói ghém” cẩn thận trong tủ tài liệu của UBND xã Thuận Thành, trong khi chưa có sự thống nhất quản lý của các đơn vị liên quan. Nếu chính quyền không vào cuộc quyết liệt, đến bao giờ vấn nạn này mới chấm dứt?

Đoàn Biên Thuỳ