Doanh nghiệp thiếu lao động - nông thôn thất nghiệp cao

    23/08/2010 - 10:32:00

    Bài 1: Cần nhưng khó tuyển

    Khó tuyển được lao động đạt yêu cầu đang là nỗi lo chung của nhiều doanh nghiệp ở các vùng kinh tế trọng điểm. Nguyên nhân là do chế độ tiền lương chưa hợp lý, bất cập trong chính sách về nhà ở, bảo hiểm...

    Lao động "nhảy việc"

    Sau những kỳ nghỉ dài ngày, nhất là sau Tết Nguyên đán, hầu hết các khu công nghiệp, khu chế xuất (KCN-KCX) đều rơi vào tình trạng thiếu lao động trầm trọng do công nhân về quê không quay lại làm việc. Theo Ban quản lý KCN-KCX Hà Nội, năm 2010, các KCN-KCX của thành phố cần thêm 1 vạn lao động nhưng nhiều doanh nghiệp không thể tuyển được lao động hoặc tuyển được rất ít.

    Đến KCN Thăng Long (Hà Nội), tôi gặp anh Nguyễn Văn Hải (Bắc Ninh) tìm việc đã mấy ngày nay, song vẫn chưa có hy vọng. Tôi tỏ ra ngạc nhiên vì hiện nay, không ít DN đang tuyển dụng lao động. Anh Hải chán nản nói: “Đơn giản là vì chỉ tiêu tuyển dụng nam giới quá ít, trong khi các công ty có tuyển dụng lao động nam lại đưa ra mức lương quá thấp, tính cả các khoản phụ cấp tăng ca, đi lại, độc hại cũng chỉ dao động từ 2 - 2,2 triệu đồng/người/tháng”.

    Vượt 80km từ Lập Thạch (Vĩnh Phúc) xuống Hà Nội, Trần Văn Mạnh và Nguyễn Hữu Hà lang thang tìm đến các công ty tuyển công nhân cơ khí để đầu quân. Cả hai thanh niên này đều mới nghỉ việc ở KCN Sóng Thần (Bình Dương) sau gần 6 năm làm ăn xa nhà, nay muốn tìm một công việc gần quê để ổn định cuộc sống. Là thợ tiện, phay lành nghề nhưng khi xem kỹ thông tin tuyển dụng, cả hai đều nản vì các công ty không có sự phân loại lao động, lao động chưa có nghề và lao động lành nghề đều có mức lương như nhau. Trước đây, họ được trả 2,8-3 triệu đồng/người/tháng nhưng các công ty ở KCN Thăng Long chỉ trả 2,5 triệu đồng/người/tháng. Có những công nhân đã làm nhiều năm nhưng không được đóng bảo hiểm xã hội, không có chế độ ưu đãi,... nên ai cũng chỉ xác định làm tạm thời mà không gắn bó lâu dài. Họ sẵn sàng bỏ việc nếu tìm thấy chỗ có thu nhập cao hơn.

    Doanh nghiệp thiếu lao động 

    Theo thống kê tại Sàn giao dịch việc làm Hà Nội, thời gian gần đây nhu cầu tuyển lao động của các doanh nghiệp luôn ở mức cao, từ 3.000-5.000 người nhưng chỉ tuyển được khoảng 10-15%. Một lãnh đạo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phải thốt lên: “Tôi không hiểu lao động chạy đi đâu hết”.

    Không chỉ Hà Nội mà các DN ở TP. Hồ Chí Minh cũng lâm vào cảnh tương tự. ước tính, các DN tại đây thường xuyên thiếu khoảng 30.000 - 50.000 lao động. Thậm chí ở quận 12, có doanh nghiệp phải bỏ trắng một dây chuyền sản xuất do lao động giảm tới 30% chỉ trong thời gian ngắn.

    TP.Hồ Chí Minh hiện có 13 KCN-KCX với hơn 1.000 DN hoạt động đa dạng ở nhiều ngành nghề, cùng lượng lao động khổng lồ trên 250.000 người, trong đó có đến 70% là lao động nhập cư. ông Nguyễn Tấn Định, Phó trưởng ban Quản lý các KCN-KCX TP.Hồ Chí Minh (Hepza) cho biết, nhu cầu lao động của các DN hiện rất lớn. Qua khảo sát nhu cầu lao động năm 2010, Hepza đã nhận được thông tin từ hơn 300 DN đang thiếu trầm trọng lao động. Từ đầu năm 2010 đến nay, các DN thuộc các KCN-KCX TP. Hồ Chí Minh đã tuyển được 17.000 lao động, nhưng vẫn còn thiếu khoảng 37.000 lao động từ nay đến cuối năm.

    Chung một bài toán với Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai cũng đang trong tình trạng khủng hoảng lao động. Bà Nguyễn Thị Lan, cán bộ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Bình Dương cho biết, hàng năm tỉnh này cần khoảng 70.000 lao động. Song việc tuyển được lao động đáp ứng yêu cầu là vô cùng khó khăn. Sự thiếu hụt lao động chủ yếu thuộc 3 lĩnh vực: may mặc, da giày và chế biến gỗ. Tại Đồng Nai, thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cho thấy, chỉ riêng trong tháng 5/2010, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trên địa bàn đã là 10.000 người, trong đó lao động phổ thông chiếm hơn 80% nhu cầu. Mặc dù đã đi kèm rất nhiều ưu đãi, nhưng các DN vẫn không dễ gì tuyển được lao động.

    Theo bà Nguyễn Thị Hương, Phó trưởng phòng Quản lý lao động, Ban quản lý các KCN tỉnh Long An, các DN trong tỉnh đang thiếu hơn 10.000 lao động. Điều này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển sản xuất của các nhà máy.

    Đâu là nguyên nhân?

    Ngoài nguyên nhân sâu xa là chính sách tiền lương chưa phù hợp, ví dụ ở ngành dệt may, lương bình quân chỉ đạt 1,43 triệu đồng/người/tháng, da giày 1, 38 triệu đồng/người/tháng thì những hạn chế, bất cập trong chính sách đối với lao động nhập cư, chính sách về nhà ở, thuế, bảo hiểm... cũng góp phần khiến các lao động không thiết tha gắn bó với DN.

    Nhiều DN tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, họ phải giải quyết tình trạng thiếu lao động phổ thông bằng cách tuyển lao động kèm theo rất nhiều ưu đãi như thu nhập hấp dẫn, xây nhà ở, nhà trẻ cho con em công nhân... Thế nhưng trước mắt, tình trạng thiếu lao động vẫn chưa được khắc phục.

    Ông Nguyễn Hồng Anh, Giám đốc nhân sự Công ty TNHH một thành viên May mặc Bình Dương cho biết, để có đủ 2.700 lao động làm việc trong 4 xí nghiệp may, 1 xưởng cắt và 1 xưởng thêu, cán bộ của Công ty phải về tận xã, thôn ở những huyện chưa có KCN, tìm cách vận động, cam kết mức lương, thưởng và nhiều chế độ đãi ngộ hấp dẫn để hút lao động nông thôn về nhà máy đào tạo nghề. Chi phí để có được một lao động đứng trong dây chuyền lên tới 6 - 7 triệu đồng. Ngoài tiền bồi dưỡng cho người giới thiệu 1 triệu đồng/lao động, DN tuyển được lao động phải đào tạo miễn phí và trả lương cho họ trong 3 tháng. Vậy mà chỉ sau một thời gian làm việc, công nhân vẫn bỏ đi.

    Theo nhận định của các DN, công nhân một bước chạy từ đồng ruộng vào nhà máy, không được đào tạo bài bản, không phải là công nhân công nghiệp theo đúng nghĩa nên ý thức và kỷ luật lao động chưa cao. Vì thế, họ thường “đứng núi này trông núi nọ”. Sau khi đào tạo xong, làm việc được 2-3 tháng lại nghỉ việc. Tình trạng làm việc thiếu nghiêm túc, không chuyên nghiệp này khiến các chủ DN luôn mệt mỏi, lo lắng, thậm chí ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng và phát triển DN. Để bù đắp cho việc thiếu nhân lực, hiện nhiều đơn vị phải chi rất nhiều tiền để đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại nhằm giảm lượng nhân công và tăng năng suất lao động.

    Ông Định cho rằng: “Thiếu hụt lao động ở TP.Hồ Chí Minh có nhiều nguyên nhân, nhưng lý do quan trọng nhất là từ đầu năm 2010, các DN tăng trưởng trở lại, trong khi đó, từ sau Tết đến nay công nhân vẫn không trở lại làm việc do ở hầu hết các tỉnh đều có KCN. Họ muốn ở lại quê làm việc do giá cả sinh hoạt thấp hơn thành phố, lại gần nhà, dù lương có thể thấp hơn”.

    Bên cạnh đó, các ngành dịch vụ, xây dựng tại nhiều địa phương cũng đang phát triển khá nhanh, lao động phổ thông làm phụ hồ cũng có thể kiếm được 80.000 - 100.000 đồng/ngày. So với làm việc trong nhà máy thì thu nhập của lao động tự do cao hơn. Vì vậy, theo ông Định, muốn giải bài toán thiếu lao động hiệu quả nhất, tự thân các DN phải tìm cách cải thiện đời sống của người lao động. Ngoài chi trả lương phù hợp, DN phải có chế độ đãi ngộ tốt hơn. Thực tế, do thiếu lao động nên nhiều DN đã áp dụng biện pháp tăng ca, đây cũng là cách để lao động kiếm thêm thu nhập. DN cũng sòng phẳng trả giờ làm thêm bằng 200% lương ngày bình thường theo đúng quy định của Nhà nước. Tuy nhiên, khi tăng ca quá mức thì về lâu dài, không công nhân nào đủ sức khỏe để tiếp tục công việc.

    Ngoài ra, nhiều DN cũng cố gắng đầu tư xây nhà trẻ cho công nhân gửi con. Thiếu chỗ gửi con đang là một thực tế khiến rất nhiều công nhân nữ phải nghỉ việc. Vì thế, xây dựng hệ thống nhà trẻ cũng là một trong những cách giúp họ gắn bó lâu dài với DN.

    Doanh nghiệp “khát” lao động nhưng tỷ lệ thất nghiệp ở nhiều địa phương vẫn còn cao. Sự chưa gặp nhau giữa nhà tuyển dụng và người lao động xem ra cần phải có hệ thống giải pháp đồng bộ để hóa giải.

    Bài 2: Nông thôn "bội thực" lao động

    Vân Nhi

Ý kiến bạn đọc

Tiêu điểm

Quản lý tốt sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp: Thu nhập của nông dân sẽ nâng lên

Quản lý tốt sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp: Thu nhập của nông dân sẽ nâng lên

KTNT - Nâng cao thu nhập cho nông dân là bài toán thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Tại diễn đàn Quốc hội khóa XIII, Kỳ họp thứ 6, nhiều đại biểu...