“Hết mạ rồi lấy gì mà cấy?”

Trưa ngày 20/7/2010, chúng tôi về huyện Mỹ Lộc (Nam Định), nhìn những cánh đồng lúa vẫn trắng băng nước, ngọn lúa đã bắt đầu chuyển sang màu úa vàng. Dưới tiết trời nắng nóng, nhiều nông dân vẫn xuống đồng tìm cách cứu lúa nhưng do nước ngập sâu, kéo dài nên nhiều hecta lúa đang có nguy cơ bị chết. Người dân đành nhổ bỏ để cấy mới hoặc tỉa lúa ở những chân ruộng cao cấy xen vào ruộng thấp.

Chị Triệu Thị Lan ở thôn Hà Thông, xã Mỹ Thuận (Mỹ Lộc) chỉ tay về phía ruộng nhà mình nói: “Mới cấy xong buổi trưa, buổi chiều bão đã đến, cây lúa chưa kịp bén rễ đã bị vùi trong nước. Gia đình tôi có 1 mẫu lúa, đợt mưa bão vừa rồi ngập hết, trong đó khoảng nửa diện tích bị ngập sâu. Giờ không còn mạ cấy nên đành tỉa lúa từ ruộng cao xuống cấy tạm”.

Phía bên kia bờ, chị Vũ Thị Két ở thôn Hàn Thông than thở: “Nhà tôi có 1 mẫu lúa thì 5 sào bị ngập sâu, nếu nước không rút kịp thì có nguy cơ mất trắng”. Vừa nói, chị vừa nhổ mấy khóm lúa dưới ruộng lên đưa cho chúng tôi xem. Những cây lúa rễ đã dần chuyển sang màu đen. Chị Két giải thích: “Rễ bị thối như thế này là không sống được nữa, phải nhổ đi cấy mới”. Nhưng điều đáng nói là phần lớn diện tích mạ của người dân đã sử dụng hết, vì vậy nếu lúa chết nhiều, bà con sẽ không có đủ mạ cấy. Những ngày này, ở miền Bắc đang có nắng nóng, nước mưa chưa thoát hết sẽ trở thành “chảo” nước nóng luộc chín cây lúa.

Chị Lan ở Mỹ Thuận (Mỹ Lộc) lo lắng trước việc cây lúa có biểu hiện thối gốc.

Sau mưa bão, ngoài việc lúa bị úa vàng, thối và chết, nhiều diện tích còn bị ốc bươu vàng cắn phá. Lội xuống đồng một lát, chị Lan trở lên bờ với hai vốc ốc. Chị cho biết, mỗi ngày, chị bắt được khoảng một rổ ốc bươu vàng. Không những thế, chuột đồng cũng đang tàn phá hàng chục hecta mạ của bà con huyện Mỹ Lộc. Chị Nguyễn Thị Gái ở thôn Đại Thắng (xã Mỹ Thuận) trăn trở: “Mưa bão ngập úng khiến hơn một nửa diện tích lúa mới cấy bị chết, nay chuột lại phá hoại mạ thì không biết lấy gì mà cấy?”.

Ông Trần Ngọc Chính, Chi cục phó Chi cục Bảo vệ thực vật Nam Định cho biết, mưa bão xong ốc bươu vàng phát triển nhanh, mật độ tăng vọt so với cùng kỳ năm ngoái. Chúng tôi sẽ lập đoàn xuống kiểm tra ngay tình hình ốc bươu vàng hại lúa”.

Tập trung tiêu nước, cứu lúa

Ông Đỗ Hải Điền, Trưởng phòng Trồng trọt (Sở Nông nghiệp và PTNT Nam Định) cho biết, lượng mưa đo được ngày 17/7 là 117ml khiến hơn 39.000ha lúa của tỉnh chìm trong nước, trong đó có 19.500ha bị ngập sâu. Thực hiện nhiều biện pháp tiêu úng, đến ngày 19/7, diện tích lúa non bị ngập nước trên toàn tỉnh Nam Định là 27.000ha, trong đó có 7.000ha bị ngập nặng và hiện đã có 3.100ha lúa bị chết.

Theo ông Trần Văn Hưng, Chi cục phó Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và PTNT Nam Định): “Nhờ nỗ lực của các đơn vị tham gia khai thác công trình thủy lợi, sáng ngày 20/7, toàn tỉnh còn 6.647ha lúa bị ngập trong nước, trong đó có 2.274ha ngập sâu (thấy ngọn lúa), 2.308ha ngập phất phơ (đến ngọn lúa), 2.065ha ngập trắng (không thấy ngọn lúa)”. Hiện, Nam Định có 8 công ty tham gia khai thác công trình thủy lợi. Sau mưa bão, tỉnh đã huy động 1.000 bơm điện, 3.000 bơm dầu chạy hết công suất để tập trung cứu lúa. Đến nay, còn hơn 300 bơm điện và 300 bơm dầu đang hoạt động để tiêu lượng nước còn dư thừa.

Một khó khăn đang diễn ra là tại các huyện vùng trũng như Vụ Bản, Giao Thủy, Trực Ninh, việc tưới tiêu phụ thuộc vào triều cường, trong khi mực nước tại các cửa sông đang cao nên khả năng tiêu úng rất khó khăn.

Theo Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Vụ Bản, toàn huyện bị ngập 6.500/8.000ha lúa đã cấy. Ông Vũ Văn Rung, Phó chủ tịch UBND huyện Vụ Bản cho biết, huyện đã chỉ đạo các địa phương quản lý tốt mạ dự phòng, vì vậy lượng mạ hiện còn khá nhiều, đủ để dặm tỉa.

Tại Thái Bình, hiện tượng ngập úng nặng cũng xảy ra tại nhiều địa phương, trong đó ngập úng nhiều nhất là huyện Vũ Thư, khiến 1.700ha hoa màu bị thiệt hại, chủ yếu là ngô và đậu tương. Hiện HTX nông nghiệp Tự Tân (huyện Vũ Thư) đang tích cực bơm nước tiêu úng cho 280ha lúa. Theo bà Bùi Thị Kim, Phó giám đốc Xí nghiệp khai thác thủy lợi Vũ Thư, 13 máy bơm phải hoạt động hết công suất và nếu trời không tiếp tục mưa, việc tiêu úng sẽ có hiệu quả.

Trước tình trạng ngập úng ở nhiều địa phương miền Bắc, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo các cục, vụ, viện phối hợp với các địa phương kiểm tra, nắm tình hình lúa bị úng ngập sau bão ở các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Hải Phòng để chỉ đạo gieo cấy lại trong khung thời vụ cho phép. Kiểm tra việc tiêu thoát úng ở những nơi bị ảnh hưởng bởi cơn bão số 1. Tiếp tục chỉ đạo các địa phương chủ động các phương án phòng chống cơn bão số 2 đang hình thành.

Ninh Bình: Hơn 1.000ha lúa bị ngập úng đã được cứu Do ảnh hưởng của bão số 1, tỉnh Ninh Bình có trên 1.000ha lúa mới cấy bị ngập úng, trong đó, nặng nhất là các huyện Kim Sơn, Yên Khánh, Yên Mô, Nho Quan... Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh đã phối hợp với các ban ngành, địa phương khẩn trương huy động toàn bộ các máy bơm, trạm bơm để tiêu úng, cứu lúa. Ông Nguyễn Văn Nên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Ninh Bình cho biết, sau nhiều nỗ lực, đến nay toàn bộ hơn 1.000ha lúa đã được cứu thành công. Anh Tài – Lã Vinh

Duy Phong