Đồi Cù (Đà Lạt-Lâm Đồng) là sân golf đầu tiên ở Việt Nam.

Kỳ 1: Tổng quan về phát triển golf ở Việt Nam

Năm 1920, lần đầu tiên Việt Nam xuất hiện sân golf 9 lỗ được xây dựng ở Đà Lạt (Lâm Đồng). Đến nay, nước ta có 18 sân golf đang hoạt động, hơn 140 dự án có mục tiêu kinh doanh sân golf đã được cấp phép hoặc có chủ trương cho phép nghiên cứu thực hiện ở 38 tỉnh, thành phố. Chỉ riêng 2 năm gần đây (2006 - 2008) có thêm 106 dự án sân golf, tăng 13 lần so với 16 năm trước. Sự phát triển nhanh chóng của sân golf đang đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm.

Câu chuyện về đồi cù hoang vắng

Môn thể thao golf bắt nguồn từ một trò chơi ở vùng biển phía Đông Scotland từ thế kỷ XV và nhanh chóng phát triển rộng khắp thế giới. Nhưng mãi đến năm 1920, môn thể thao này mới du nhập vào Việt Nam. Lúc ấy, vua Bảo Đại cho xây dựng một sân golf 9 lỗ trên 3 ngọn đồi nhìn xuống hồ Xuân Hương (TP. Đà Lạt). Năm 1945, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn thoái vị và sân golf trở lại với tên gọi dân gian là Đồi Cù và bị bỏ hoang. Đến những năm 1950, sân golf này mới được phục hồi. Năm 1975, sân golf duy nhất của Việt Nam lúc bấy giờ lại trở về là... Đồi Cù hoang vắng.

Năm 1991, Việt Nam chính thức mở cửa phát triển cho golf khi dự án xây dựng sân golf ở Bà Rịa - Vũng Tàu được cấp phép. Năm 1993, nguyên Phó thủ tướng Nguyễn Khánh đánh trái bóng đầu tiên khai trương sân golf 18 lỗ Kings Island ở Đồng Mô (Hà Nội), đánh dấu sự ra đời sân golf đầu tiên tại miền Bắc. Trong khoảng thời gian này, ở miền Nam, sân golf Vietnam Golf & Contry Club cũng bắt đầu mở cửa. Một năm sau, sân golf Sông Bé chính thức khai trương và sân golf Đà Lạt được cải tạo thành 18 lỗ với tên gọi mới Dalat Palace Golf Club.

Năm 2000, môn thể thao golf phục hồi rất nhanh với số người chơi ngày càng đông, nhất là các doanh nhân. Các câu lạc bộ golf được thành lập. Năm 2004, lần đầu tiên giải golf tầm cỡ quốc tế được tổ chức tại Việt Nam mang tên Carlsberg Master Vietnam với sự tham gia của nhiều tay golf hàng đầu khu vực và thế giới.

Đối mặt với thách thức

Theo thông tin từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, từ năm 1992 - 2008, cả nước có 78 dự án sân golf được cấp phép đầu tư, tổng vốn 13,3 tỷ USD. Riêng trong 2 năm (2006 - 2008) có hơn 100 dự án sân golf, tăng 13 lần so với 16 năm trước. Nếu tất cả các dự án trên đều trở thành hiện thực thì sẽ phải “ngốn” thêm 44.584ha đất. Được biết, trong 76 dự án đã và đang triển khai thì tổng diện tích là 23.832ha, trong đó có 9.847ha đất nông nghiệp.

Ngoài ra, nhiều địa phương cũng đã có chủ trương và khảo sát địa điểm cho 66 dự án sân golf khác. Như vậy, trên cả nước hiện có 144 dự án có mục tiêu kinh doanh sân golf đã được cấp phép hoặc có chủ trương cho phép nghiên cứu thực hiện.

TS.KTS. Lê Trọng Bình, Trưởng khoa Quản lý đô thị (Học viện Cán bộ Xây dựng và Đô thị) cho rằng, việc phát triển sân golf Việt Nam thiếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn và cơ chế đồng bộ về quản lý quy hoạch phát triển, đầu tư xây dựng, kinh doanh dịch vuồ. Bất cập thứ hai là thực trạng chồng chéo, thiếu cơ chế phối hợp đa ngành trong quản lý phát triển đối với các dự án sân golf.

Theo GS.Tôn Gia Huyên, Phó chủ tịch Hội Khoa học Đất Việt Nam, chưa có một quy hoạch tổng thể cho phát triển sân golf. Việc hình thành hệ thống sân golf hiện nay thể hiện tính tự phát rất rõ, phần lớn phụ thuộc vào sáng kiến của các nhà đầu tư. Trong số hơn 140 dự án sân golf chỉ có 41 dự án (7.095ha) được ghi rõ trong quy hoạch, còn lại là hoàn toàn tự phát (57 dự án/18.746ha) hoặc lấn vào diện tích dành chung cho hoạt động thể thao, vui chơi giải trí, du lịch, cảnh quan môi trường (41 dự án/15.071ha). Khi gặp phải những trường hợp này, theo quy định, địa phương cần thực hiện điều chỉnh quy hoạch nhưng trên thực tế không thực hiện.

Cũng theo ông Huyên, đất dùng làm sân golf thực sự chiếm tỷ lệ thấp hoặc rất thấp trong các dự án sân golf; đối với 76 dự án (chỉ có 13 dự án là thuần túy sân golf) đã và đang triển khai thì tỷ lệ này là 65% (15.466/23.832ha), các dự án còn lại có tỷ lệ thấp hơn, có nơi chỉ bằng 30% diện tích được cấp để làm sân golf, số còn lại được sử dụng để xây dựng các công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, biệt thự, khách sạn, du lịch sinh thái, công viên cây xanh, vui chơi giải trí... Mặt khác, sân golf đang lấn vào đất nông nghiệp, nhất là đất trồng lúa.

Ngoài ra, khi triển khai một dự án sân golf có đến hàng trăm hộ dân phải mất đất canh tác và buộc di cư đến vùng khác để sinh sống. Đặc biệt, lượng nước tưới, phân hóa học, thuốc trừ sâu được sử dụng ở sân golf đang trở thành vấn đề bức xúc, gây ô nhiễm môi trường.

Từ một sân golf 9 lỗ được xây dựng từ đầu những năm 1920, đến nay nước ta đã có 18 sân golf đang hoạt động và có trên 140 dự án sân golf đang được triển khai xây dựng. Vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau, tuy nhiên, nhiều người vẫn mong rằng, phát triển sân golf phải đi đôi với bảo vệ quỹ đất nông nghiệp, bảo vệ môi trường và bảo vệ những người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Kỳ 2: Golf, dưới góc nhìn kinh tế - xã hội

Duy Phong

Trại tinh bò giống đạt chuẩn quốc tế duy nhất ở Việt Nam: Kêu cứu vì... sân golf Hàng chục dự án sân golf lấy đất nông nghiệp đang vấp phải sự phản ứng của dư luận nhưng mới đây, UBND TP. Hà Nội lại giao cho Trung tâm Giao dịch đất đai và Phát triển quỹ đất (Sở Tài nguyên-Môi trường) đền bù giải phóng 1.583.431m2 đất khu du lịch hồ Suối Hai (Ba Vì) để thực hiện giai đoạn 1 của dự án gồm: sân golf, biệt thự, khách sạn... Việc thực hiện dự án này ảnh hưởng tới hàng loạt trung tâm đóng tại đây. Dự án Khu du lịch quốc tế cao cấp Tản Viên do Công ty cổ phần Dịch vụ cao cấp dầu khí Việt Nam làm chủ đầu tư nếu được triển khai sẽ thu hồi hơn 100ha đất của Trạm Nghiên cứu và sản xuất tinh bò đông lạnh Môn-ca-đa. Theo tính toán của Bộ Nông nghiệp và PTNT, mỗi năm, Trạm Môn-ca-đa sản xuất khoảng 1 triệu liều tinh bò cao sản, trị giá khoảng 20 tỷ đồng nhưng nếu phải nhập lượng tinh đó thì phải tốn hơn 200 tỷ đồng. Ngoài ra, với số lượng tinh bò sản xuất được, Trạm đã tạo ra 600.000 con bê lai/năm, trị giá khoảng 780 tỷ đồng. Trong phiên trả lời chất vấn tại Quốc hội ngày 11/6, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Cao Đức Phát khẳng định, không để sân golf xóa sổ trại bò giống duy nhất tại Việt Nam. “Về việc lấy đất sân golf có nguy cơ xóa sổ trại bò giống Môn-ca-đa thì Chính phủ đã chỉ đạo Bộ xây dựng quy hoạch đất lúa đến năm 2020. Đây là trung tâm duy nhất sản xuất tinh đông viên cho đàn bò và được Chính phủ Cuba giúp xây dựng từ hơn 30 năm nay. Bộ đã kiến nghị với Hà Nội duy trì trại giống này” - ông nói. Trạm Môn-ca-đa được thành lập từ năm 1970, trên cơ sở hợp tác giữa Chính phủ hai nước Việt Nam - Cuba. Vì thế, Trạm đã được đầu tư rất lớn về tài sản, máy móc và dây chuyền công nghệ sản xuất tinh bò từ vốn ngân sách và các dự án quốc tế. Địa điểm này được chọn vì đáp ứng các yêu cầu sản xuất tinh bò giống như thổ nhưỡng, vệ sinh thú y, đồng cỏ. Trạm Môn-ca-đa cũng là đơn vị duy nhất của Việt Nam được Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và PTNT giao tuyển chọn, nuôi dưỡng bò đực giống ngoại thuần chủng cao sản để sản xuất tinh bò đông lạnh chất lượng cao, cung cấp cho cả nước. Với diện tích được giao 221ha, theo đánh giá hiện trạng sử dụng đất, hiện Trạm Môn-ca-đa đã và đang sử dụng hiệu quả diện tích trên, thậm chí, Trạm còn thiếu tới 44ha đất để trồng cỏ nuôi bò. Ngay sau khi có thông tin trên, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ, khẳng định tỉnh Hà Tây (cũ) buộc Trạm Nghiên cứu và sản xuất tinh bò đông lạnh Môn - ca - đa di dời để “nhường chỗ” cho dự án khu du lịch quốc tế cao cấp Tản Viên là chưa phù hợp với quy hoạch chung, ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp mà cụ thể ở đây là giống chăn nuôi. Và kiến nghị giữ lại Trạm Môn-ca-đa, nơi duy nhất trong nước sản xuất tinh bò đông lạnh đạt tiêu chuẩn quốc tế. Ngay tại Ba Vì, cách khu Suối Hai không xa là sân golf Đồng Mô. Đó là chưa kể tại địa phận Hòa Bình, giáp ranh với Hà Nội, đã có sân golf Phượng Hoàng rộng 300ha. Dư luận đặt câu hỏi, có cần thiết phải phát triển thêm sân golf ở đây, khi có hàng loạt trung tâm có vai trò quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp của nước ta? Vũ Duy