Nhờ sự hỗ trợ của TT KHN-KN Quốc gia, nông dân Hà Nội đã triển khai gieo sạ trên hàng ngàn hecta lúa.

Bài 1: Khuyến nông tốt, nông dân giàu

Xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế, đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, khuyến nông đã góp phần rất lớn trong việc thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp. Sức sống của những mô hình, hiệu quả mang lại cho cuộc sống người nông dân đã chứng minh điều đó.

Những điểm nhấn đáng nhớ

Mỗi lần nhìn 2ha đất bằng phẳng, phì nhiêu, mùa nào thức ấy và đàn lợn béo núc trong chuồng, ông Nguyễn Văn Xuân ở xã Trí Phải (Thới Bình - Cà Mau) lại mỉm cười, thầm cảm ơn cán bộ khuyến nông. Không những giúp ông mua được cây - con giống tốt, họ còn thường xuyên đến tận nhà hướng dẫn kỹ thuật, nhờ đó thu nhập của gia đình được cải thiện đáng kể. ông cho biết, vừa rồi, gia đình xuất chuồng lứa heo thứ ba, được 10 triệu đồng, cộng với tiền bán củ cải được gần 20 triệu đồng. Số tiền tuy chưa lớn nhưng cũng là niềm mơ ước của ông.

Anh Nguyễn Văn Chòi, cán bộ khuyến nông xã Tân Lộc (Thới Bình - Cà Mau) cho biết: “Sự kết hợp giữa thực tế và lý thuyết của bà con chưa nhuần nhuyễn. Do vậy, ngoài việc đến tận nơi hướng dẫn, chúng tôi còn xây dựng các mô hình trình diễn, sau đó mời nông dân đến tham quan. Phương pháp này vừa trực quan, sinh động, vừa gần gũi với nhà nông, như vậy, hiệu quả của việc tuyên truyền mới được nâng lên”.

Có thể khẳng định, thời gian qua, đội ngũ khuyến nông viên đã thể hiện được vai trò của mình trong việc góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp bằng những chương trình trọng điểm như: khuyến nông trồng trọt, chăn nuôi. Đáng chú ý là các chương trình khuyến nông gắn liền với mục tiêu an ninh lương thực ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chương trình khuyến nông phát triển ngô lai được triển khai ở hầu hết các tỉnh là một ví dụ điển hình. Với trên 12.000ha, năng suất ngô tăng từ 21 tạ/ha lên 32 tạ/ha, từ việc nhập khẩu hoàn toàn các giống ngô lai, đến nay, chương trình đã đáp ứng được phần lớn nhu cầu giống với giá chỉ bằng một nửa so với giá nhập khẩu, tiết kiệm cho Nhà nước 20 triệu USD/năm...

Từ những buổi tập huấn kỹ thuật, nhiều gia đình ở nhiều địa phương đã từ bỏ tập quán chăn nuôi lạc hậu chuyển sang chăn nuôi quy mô hộ gia đình theo hướng công nghiệp. Đặc biệt, nuôi lợn hướng nạc, nuôi gà an toàn sinh học đã trở thành những mô hình xoá đói giảm nghèo của nhiều hộ dân, hình thành những trang trại quy mô lớn.

Sẽ là thiếu sót nếu không nhắc tới chương trình cải tạo đàn bò, bởi chương trình này đã thu hút gần 500.000 hộ nông dân tham gia với sự giúp đỡ của 6.000 khuyến nông viên, góp phần nâng cao tầm vóc đàn bò Việt Nam, làm cơ sở cho việc lai tạo theo hướng chuyên thịt hoặc sữa, giúp gần nửa triệu hộ chăn nuôi bò có thu nhập trên 1.000 tỷ đồng. Chương trình này đang được triển khai mạnh mẽ ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Hà Giang, Yên Bái...

Gieo sạ... nông dân đỡ cảnh lưng còng

Trong các tiến bộ kỹ thuật được ngành khuyến nông triển khai, việc áp dụng phương pháp gieo lúa bằng giàn sạ kéo tay là một thành công lớn. Năm 2005, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và PTNT) đã thử nghiệm phương pháp này tại Phú Thọ, sau đó tiếp tục triển khai tại các địa bàn khác. Từ 5ha ở vụ xuân 2005, đến vụ xuân 2009, diện tích lúa được gieo bằng phương pháp này ở Phú Thọ đã lên đến 1.500ha.

Ưu điểm rõ ràng nhất của biện pháp gieo sạ theo hàng là rút ngắn thời gian sinh trưởng so với lúa cấy 7 - 10 ngày; với 1 giàn sạ, 2 lao động có thể gieo được 2ha/ngày, bằng 40 công cấy và nhổ mạ. Khi lúa phát triển, việc chăm sóc cũng dễ dàng hơn bởi ruộng thông thoáng, ít sâu bệnh, năng suất tăng cao hơn so với phương pháp truyền thống 15 - 20%; tiết kiệm 30% lượng lúa giống.

Không riêng gì Phú Thọ, nhiều địa phương ở Đồng bằng sông Hồng như Hà Nội, Hà Nam, Hải Dương, Thái Bình... cũng áp dụng rộng rãi phương pháp này vào sản xuất. Anh Nguyễn Văn Nam ở thôn Kiên Thành, xã Trâu Quỳ (Gia Lâm - Hà Nội) tâm đắc: “Kỹ thuật gieo sạ lúa thực sự là cuộc cách mạng lớn, từ nay chúng tôi không phải còng lưng cấy từng khóm lúa nữa. Vì đã giảm hẳn khâu gieo mạ nên chúng tôi có thể chủ động được lịch thời vụ”.

Ông Đỗ Hồng Quân, Trưởng phòng Khuyến công (Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia) cho biết, việc áp dụng kỹ thuật sạ lúa theo hàng tiến tới thu hoạch lúa liên hoàn ở các tỉnh Đồng bằng sông Hồng là một thành công của khuyến nông. Điều này đang mở ra bước tiến mới trong sản xuất nông nghiệp, từ đó từng bước khắc phục tình trạng manh mún trong canh tác lúa ở các tỉnh phía Bắc.

Khuyến nông VAC, kênh chuyển giao kỹ thuật hiệu quả

Thời gian qua, Trung ương Hội Làm vườn (HLV) Việt Nam đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia triển khai Chương trình khuyến nông VAC ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Nội dung của khuyến nông VAC tập trung vào việc xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học và mô hình thâm canh, cải tạo vườn cây ăn quả. Căn cứ vào điều kiện tự nhiên, đặc điểm từng vùng, HLV Việt Nam đã chỉ đạo từng địa phương xây dựng các mô hình thích hợp.

Tại Hà Giang, Hội đã hỗ trợ kinh phí, kỹ thuật để gìn giữ, phát triển giống cam sành, đồng thời còn xây dựng thành công thương hiệu cho đặc sản này. Kể từ khi có giấy chứng nhận, cam sành Hà Giang được tiêu thụ dễ dàng hơn tại thị trường nội địa và có cơ hội xuất khẩu.

Ông Nguyễn Văn Tự, Chủ tịch HLV tỉnh Hà Giang cho biết: “Sau khi tham khảo các mẫu nhãn hiệu hàng hóa nông sản đã được bảo hộ trong nước, căn cứ vào đặc điểm hình dáng, mẫu mã và chất lượng sản phẩm cam sành Hà Giang, HLV đã đặt nội dung vẽ mẫu nhãn hiệu hàng hóa sản phẩm cam sành Hà Giang. Theo đó, mẫu nhãn hiệu gồm: logo cam sành Hà Giang, tem cam sành Hà Giang, nhãn hiệu tổng thể cam sành Hà Giang”.

Thông qua sự hỗ trợ từ dự án, cây cam sành đặc sản của Hà Giang đã thực sự hồi sinh và từng bước chiếm lĩnh thị trường. Để có được thương hiệu cam sành Hà Giang, HLV tỉnh đã phối hợp với HLV Việt Nam xây dựng quy trình kỹ thuật, cách chăm sóc, chuyển giao công nghệ bảo quản bằng màng bán thấm, nhằm kéo dài thời gian bảo quản nhưng vẫn bảo đảm chất lượng cam. Hội cũng chủ động tìm kiếm và mở rộng thị trường nhằm giới thiệu và quảng bá sản phẩm. Ngoài cam sành, HLV cũng đã xây dựng thương hiệu thành công cho vải thiều Lục Ngạn (Bắc Giang), nho xanh Ninh Thuận, xoài cát (Hòa Lộc)...

Ông Hà Minh Trung, Trưởng ban Phát triển dự án VAC cho biết: “Chương trình Khuyến nông VAC sẽ tiếp tục được triển khai tại nhiều địa phương trong thời gian tới theo hướng xây dựng những mô hình thâm canh cây ăn quả theo hướng GAP, giúp nông sản Việt đủ sức cạnh tranh trên thị trường”.

Nguyễn Lê

Bài II: Vẫn còn một số bất cập