Đọc sách báo tại điểm BĐVHX ở huyện Ba Bể (Bắc Kạn).

Bài 3: Giấc mơ của nhân viên BĐVHX

Cung cấp cái người dân cần

Tại hội nghị tổng kết 10 năm hoạt động của BĐVHX tổ chức mới đây, nhiều ý kiến cho rằng, mặc dù thua lỗ và gặp nhiều khó khăn nhưng BĐVHX vẫn là mô hình cần tiếp tục duy trì bởi những tiện ích mà nó mang lại rất lớn. Ông Tá khẳng định: “Cách đây 10 năm, chiếc điện thoại đặt tại điểm BĐVHX đã khiến người dân xúc động nhưng nay phải là máy tính. Trong giai đoạn mới, BĐVHX phải thực sự trở thành trung tâm thông tin, truyền thông cộng đồng với hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ, bên cạnh hệ thống hạ tầng khác ở nông thôn như điện, đường, trường, trạm, nhà văn hoá...; hợp thành một quần thể phục vụ đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trong xã, cụm xã; là nơi bà con giao lưu, học hỏi kinh nghiệm sản xuất, hoạt động thể thao, giải trí; mua bán hàng hoá, sinh hoạt đoàn thể...”.

Ông Võ Tòng Xuân, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học An Giang: Cần xây dựng những trang web có chất lượng Hiện nay, thông tin trên internet mới chỉ dừng ở mức số hóa thông tin khuyến nông mà chưa tận dụng hết ưu thế của internet. Các nhà khoa học không biết bà con vướng ở đâu, còn nông dân vướng mắc lại chẳng biết hỏi ai. Nông dân không có thời gian học, chỉ có thể dạy họ kiến thức, kỹ năng thiết thực nhất gắn với điều kiện sinh sống của họ. Muốn vậy, nhà khoa học và đội ngũ người thực hiện - gồm những quản trị trang web và cán bộ điểm BĐVHX cần “bắt tay” chặt chẽ trong việc hướng dẫn nông dân, xây dựng những trang web có chất lượng.   Ông Bùi Quốc Việt, người phát ngôn của VNPT: BĐVHX cần hướng tới các dịch vụ giá trị gia tăng Để BĐVHX tiếp tục hoạt động hiệu quả, thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung củng cố hạ tầng, tăng cường trang thiết bị và đào tạo đội ngũ nhân lực, nâng cao chất lượng phục vụ. Trên nền tảng này, nghiên cứu xây dựng BĐVHX trở thành kênh phân phối bán lẻ các dịch vụ không chỉ của VNPT mà còn của các doanh nghiệp khác. Với sự hợp tác của nhiều đối tác chiến lược, ngoài việc cung cấp dịch vụ bưu chính viễn thông cơ bản, có thể nhìn thấy cơ hội cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng của điểm BĐVHX để đáp ứng nhu cầu của người dân. Những dịch vụ đó bao gồm: phổ cập (công ích) bưu chính, viễn thông với giá rẻ, internet, thu cước phí, bán thẻ dịch vụ viễn thông, phát triển thuê bao, kênh bán lẻ các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, ngân hàng, quảng cáo...

Chúng ta đã từng có chính sách về việc ứng dụng internet và công nghệ thông tin ở nông thôn như: Dự án xây dựng và phát triển hệ thống thông tin nông thôn của Bộ Nông nghiệp và PTNT; Quyết định 246/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển công nghệ thông tin và truyền thông Việt Nam đến năm 2020. Quyết định này chỉ rõ: Phải xây dựng và phát triển công dân điện tử, đảm bảo trên 80% thanh niên ở thành phố, thị xã, thị trấn có thể sử dụng và khai thác internet, từng bước đưa công nghệ thông tin và truyền thông vào đời sống nông dân, thu hẹp khoảng cách số giữa nông thôn và thành thị... Rõ ràng, đây là tiền đề thuận lợi để BĐVHX trở thành kênh thông tin hữu hiệu đối với người dân. Vấn đề là cách triển khai thế nào cho hiệu quả, nên bắt đầu từ đâu trong khi nhận thức về internet của nhiều nông dân chỉ là... con số không.

Ông Lâm Phùng, Chủ tịch UBND xã Hoà Phong (Hoà Vang - TP. Đà Nẵng) cho biết, từ năm 2001 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Đà Nẵng đã tổ chức nhiều lớp đào tạo công nghệ thông tin cho cán bộ địa phương nhưng chưa có một khoá đào tạo nào dành cho bà con nông dân, chủ trang trại. Ông Vũ Văn Luân, xã Minh Lãng (Vũ Thư - Thái Bình) phản ánh: “Nông dân biết rất ít về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Tài liệu, sách báo có hướng dẫn nhưng trình độ nhận thức của bà con  hạn chế, kiến thức không đồng đều nên tiếp thu chậm. Mỗi năm lại xuất hiện nhiều loại sâu, bệnh khác nhau nên chúng tôi chẳng biết hỏi ai”. Qua tiếp xúc, nhiều nông dân cho biết, họ sẵn sàng bỏ tiền tìm kiếm thông tin khuyến nông, nhưng thông tin phải thiết thực, cập nhật, hướng dẫn chi tiết; có thể ứng dụng ngay và nếu vướng mắc phải có nơi giải đáp. Trong khi đó, cách tổ chức các trang web hiện nay lại mang nặng tính chủ quan, chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của nông dân.

Chia sẻ vấn đề này, TS. Nguyễn Bỉnh Thìn, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học - Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và PTNT) cho biết: “Hiện nay, nông dân rất thiếu thông tin phục vụ phát triển sản xuất và xúc tiến thương mại. Tuy vậy, cung cấp thông tin gì để bà con “tiêu hoá” được và bằng cách nào là vấn đề cần phải bàn”. Theo khảo sát của các cơ quan chức năng, rất ít khi các doanh nghiệp chế biến trực tiếp thu mua sản phẩm từ nông dân. Đầu ra cho sản phẩm vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào khâu trung gian. “Chúng ta thiếu những trang web hoặc các cổng thông tin về đối tác cho nông dân và hướng dẫn họ sử dụng các nguồn thông tin đó vào sản xuất, kinh doanh. Điều này khiến nông dân vẫn quẩn quanh với việc ăn đong, dài cổ chờ thu mua”, ông Thìn nói.

Về hoạt động đọc sách báo, chị Nguyễn Thị Thanh Phương, chuyên viên Vụ Bưu chính (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho rằng, trước hết, phải nắm bắt nhu cầu của nhân dân, nhất là đối tượng nông dân, thanh niên nông thôn để cung cấp đúng sách báo, nội dung thông tin mà họ cần chứ không phải cung cấp thứ mình đang có. Nội dung sách báo phải luôn mới, phù hợp với người dân từng vùng, miền. “Tốt nhất, cần có sự phối hợp, tập trung nguồn lực giữa các ngành thông tin và truyền thông, văn hoá, tư pháp, nông nghiệp trong việc xây dựng tủ sách báo ở xã. Đồng thời, tuyên truyền cho người dân về các dịch vụ đang được cung cấp tại điểm BĐVHX”, chị Phương nói.

Cần sự "bắt tay" của nhiều ngành

Để làm được những điều trên, việc đầu tiên là cần sự “bắt tay” của nhiều ngành. Theo ông Tá, bên cạnh việc phổ cập tin học cho nông dân, xây dựng các trang web thiết thực với bà con, cần tiếp tục củng cố và làm mới lại hạ tầng điểm BĐVHX hiện có, nhằm nâng cao khả năng phục vụ cho khu vực nông thôn; đồng thời phải nghiên cứu xây dựng điểm BĐVHX trở thành kênh phân phối bán lẻ không những các dịch vụ của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) mà của cả các tổ chức, doanh nghiệp phù hợp với điều kiện hoạt động của điểm BĐVHX.

Ông Đỗ Ngọc Bình, Tổng giám đốc Tổng công ty Bưu chính Việt Nam (VNPost) cho biết, VNPost sẽ định hướng lại mô hình điểm BĐVHX trở thành kênh bán hàng cho nhiều loại dịch vụ khác như bảo hiểm ô tô, xe máy, kết hợp với các doanh nghiệp mở kênh phân phối hàng hóa thiết yếu với nhu cầu người dân. Bên cạnh đó, VNPost sẽ phân loại các điểm BĐVHX, những nơi vùng sâu, vùng xa là điểm công ích; vùng đồng bằng và thị trấn sẽ chuyển đổi hình thức, có thể sử dụng hạ tầng của điểm BĐVHX làm trạm phát sóng, lập đại lý cung cấp đa dịch vụ.

Thiết nghĩ, với 76% dân số sống ở nông thôn, đây là thị trường đầy tiềm năng để VNPT phát triển BĐVHX. Song cần phải đổi mới cách thức tổ chức quản lý, khai thác hệ thống này một cách tích cực, phù hợp với xu thế phát triển và đặc điểm vùng, miền mới có thể đẩy mạnh hiệu quả hoạt động của BĐVHX. 

Bài cuối: Kinh nghiệm quốc tế

Nguyễn Thuỷ