Trao đổi thông tin qua điện thoại tại điểm BĐVH xã Hố Mít (Than Uyên-Lai Châu).

Bài 2: Còn đó những bất cập

Nỗi niềm biết tỏ cùng ai!

Hiện mỗi năm Nhà nước phải bù cả trăm tỷ đồng để duy trì hoạt động của hệ thống BĐVHX do các điểm này hoạt động kém hiệu quả. Điều này dẫn đến hệ lụy thù lao, chế độ đãi ngộ cho nhân viên BĐVHX nhiều năm qua vẫn thấp đến mức khó tin, đặc biệt là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Theo quy định của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), nhân viên điểm BĐVHX làm việc theo chế độ hợp đồng đại lý. Họ được hưởng 10% doanh thu các dịch vụ bưu chính, viễn thông và 150.000 đồng /tháng tiền thuê trực bảo vệ. Chị Trần Thị Như Trang, người đã làm việc 3 năm tại BĐVHX Đắk Rtik (Đắk Rlấp - Đắk Nông) than thở: “Mức thù lao hiện nay không thể đủ sống. Mỗi ngày chúng tôi trực 12 giờ đồng hồ nhưng không được đóng bảo hiểm, chưa kể nếu bị mất sách, báo thì bị phạt rất nặng”. Chị Nguyễn Thị Tươi, nhân viên điểm BĐVHX Đại Mỗ (Từ Liêm - Hà Nội) cho hay, thù lao đã thấp, còn không trả đúng ngày, thậm chí chậm tới vài tháng. Giữa tháng 7, chị mới nhận được tiền công của tháng 4. Nhưng đồng lương ít ỏi của chị cũng không phải “tiền tươi thóc thật” mà được quy đổi thành 4 thẻ cào điện thoại mệnh giá 100.000 đồng.

Ông Bùi Quốc Việt, người phát ngôn của VNPT Đúng là hiện tại, thù lao cho nhân viên BĐVHX còn thấp, đặc biệt, trước tình hình biến động giá cả và sức ép thị trường lao động hiện nay, người lao động tại điểm BĐVHX nghỉ việc nhiều. Các chế độ bồi dưỡng, làm thêm giờ, trang phục làm việc, bảo hộ lao động, thi đua khen thưởng, chăm sóc sức khoẻ, các chế độ khuyến khích khác đối với địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn chưa có điều kiện triển khai áp dụng. Hiện, VNPT đang nghiên cứu quy định về thù lao, từng bước giải quyết chế độ, các hình thức khen thưởng, động viên,... cho nhân viên BĐVHX. Chị Nguyễn Thị Thanh Phương, chuyên viên Vụ Bưu chính (Bộ Thông tin và Truyền thông) Nhân viên ở vùng xa, vùng sâu có thể tạm bằng lòng với mức lương 400.000 đồng/tháng nhưng với các điểm ở đồng bằng thì không chấp nhận được. Điều dễ nhận thấy là, vì thu nhập thấp đã khiến tinh thần làm việc của nhân viên điểm BĐVHX không ổn định. Nhiều người chưa tích cực phục vụ, thiếu nhiệt tình, chất lượng phục vụ suy giảm dẫn đến doanh thu ngày càng “tuột dốc”. Chị Nguyễn Thị Hà Thu, nhân viên BĐVHX Thái Học (Chí Linh – Hải Dương) Tôi làm việc 8 giờ/ngày, tối phải trực để bảo quản cơ sở vật chất. Hiện tôi chỉ nhận được phụ cấp 400.000 đồng/tháng. Nếu doanh thu của điểm cao hơn 2 triệu đồng/tháng, tôi thêm được 50.000 đồng. Tôi được biết, do thù lao quá thấp nên nhiều nhân viên BĐVHX đã bỏ sang làm việc khác. Là người gắn bó với nghề đã lâu, tôi mong ngành bưu điện quan tâm hơn để chúng tôi yên tâm làm việc.

Cũng không nằm ngoài tình cảnh đó, chị Nguyễn Thị Bích Phương, phụ trách BĐVHX Quảng Lạc, TP. Lạng Sơn (Lạng Sơn) không giấu nổi ánh mắt buồn rầu khi tâm sự về công việc của mình. Tiếng là BĐVHX nhưng có khi cả tuần chẳng ai đến đọc sách, báo hoặc gọi điện, gửi thư, doanh thu dịch vụ có tháng chỉ 20.000-30.000 đồng, chưa bằng mức thuê bao một máy điện thoại cố định! Chính vì vậy, thù lao của chị chưa tháng nào vượt quá 400.000 đồng. Vừa trò chuyện, chị Phương vừa cho tôi xem bản tổng hợp hoạt động của các điểm BĐVHX trong tỉnh. Theo đó, năm 2007, trong 137 điểm BĐVHX thì 126 điểm có thù lao nhân viên 400.000 đồng/người/tháng, chỉ 11 điểm có thù lao trên 400.000 đồng và không điểm nào đạt 1 triệu đồng/người/tháng.

Đa số nhân viên BĐVHX đều mong được “là người của ngành bưu điện”, tức là được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), cũng như những phụ cấp khác. Vì vậy, không ít nhân viên tìm cách nâng doanh thu để sớm thực hiện được ước mơ. Là người có 10 năm gắn bó với điểm BĐVHX Thượng Thanh (Gia Lâm – Hà Nội), chị Nguyễn Thanh Thuỷ coi đây như nhà của mình. Không bằng lòng với thu nhập vài trăm nghìn đồng, Thuỷ mua thêm máy photocopy, văn phòng phẩm để kinh doanh. “Bình thường, tại các điểm khác, cứ 16 giờ 30 phút là nhân viên đóng cửa, thậm chí sớm hơn, nhưng tôi thì kiêm luôn cả công việc của bảo vệ. Tôi mở cửa đến 22 giờ, khách ra vào chủ yếu để phô tô, in ấn. Nhờ thế, doanh thu của điểm khá hơn so với điểm bạn. ước mong duy nhất của tôi là được trở thành nhân viên của ngành”. Tuy nhiên, chị Thủy cũng than: “Thời gian đầu, chúng tôi mừng lắm vì dịp lễ, Tết, Công ty đều có quà, thưởng dù là ít ỏi. Bản thân tôi cũng nhiều lần tham gia các cuộc thi dành cho nhân viên BĐVHX duyên dáng và đoạt nhiều giải thưởng. Thế nhưng mấy năm gần đây, nghe nói vì phải bù lỗ cho các điểm khác, nên các cuộc thi ấy cũng không còn được tổ chức định kỳ nữa. Các chế độ thưởng, quà dịp lễ, Tết bị cắt dần. Chúng tôi làm việc cả ngày thứ 7 – Chủ nhật, đôi lúc có việc bận cũng không thể sắp xếp được, bởi nếu không mở cửa, đúng lúc cấp trên đi kiểm tra thì bị phạt rất nặng”.

Đại diện ngành bưu chính nói gì?

Theo số liệu của Tổng công ty Bưu chính Việt Nam (VNPost), hiện chỉ có 882 nhân viên điểm BĐVHX đạt thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng (chiếm 11%), số có thu nhập từ trên 400.000 đồng đến dưới 1 triệu đồng là 2.579 nhân viên (32,1%), còn lại có tới 4.562 người (56,9%) nhận mức thù lao 400.000 đồng/tháng. Nguyên Bộ trưởng Bộ Bưu chính – Viễn thông (cũ) Đỗ Trung Tá thừa nhận: “Hạn chế lớn nhất của điểm BĐVHX là chưa có chế độ cho nhân viên giống như người lao động chính thức của ngành”.

Đồng bào Vân Kiều đến sinh hoạt tại điểm BĐVHX Sông Côn (huyện Hiên-Quảng Nam).

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 65/2008/QĐ-TTg về cung ứng dịch vụ bưu chính công ích, theo đó, tiền công của nhân viên điểm BĐVHX bằng lương tối thiểu do Nhà nước quy định. Như vậy, sắp tới tiền công lao động của hơn 4.000 nhân viên đang hưởng mức 400.000 đồng/tháng sẽ được tăng lên 540.000 đồng/tháng.

Một lãnh đạo của VNPost nhận định, Công ty có muốn cũng không thể ký hợp đồng lao động dài hạn với nhân viên điểm BĐVHX, vì đội ngũ này quá đông trong khi kinh doanh đang thua lỗ, nếu chi trả đầy đủ chính sách cho họ theo đúng Luật Lao động thì chi phí đội lên lớn. Thứ trưởng Bộ thông tin và Truyền thông Nguyễn Thành Hưng cho rằng: “Chính sách cho đội ngũ nhân viên điểm BĐVHX còn nhiều bất cập. Nhưng nếu để ngành bưu chính gánh trọn trách nhiệm đóng BHXH và BHYT cho hơn 8.000 nhân viên BĐVHX sẽ là gánh nặng quá lớn. Với thực lực hiện có, VNPost không đảm đương được...”.

Với những khó khăn theo lý giải của ngành bưu chính, không biết đến bao giờ giấc mơ nghe có vẻ giản dị của nhân viên BĐVHX mới thành hiện thực.

Nguyễn Thuỷ