Giải pháp đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Quản lý chặt, giám sát thường xuyên (Bài cuối): Cần cộng đồng trách nhiệm

    9/17/2007 1:42:00 PM

    >> Bài 2: Không thể quản lý hay... buông lỏng?

    Ông Đỗ Gia Phan, Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam:
    Người tiêu dùng đang bị đầu độc

    Người tiêu dùng hiện nay chưa được bảo đảm VSATTP. Hầu hết những vật dụng cho con người đều được cảnh báo không an toàn. ở các nước phát triển, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gây hại phải bồi thường cho người tiêu dùng, có thể bằng tiền. Nhưng ở nước ta, chưa có cơ chế xác định số lượng người tiêu dùng đã bị xâm phạm quyền lợi, cũng như khó xác định được mức độ thiệt hại đến đâu. Biện pháp mà nhiều nước cũng đã áp dụng là doanh nghiệp vi phạm phải đóng góp định kỳ hàng năm cho một quỹ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Số tiền này sẽ được dùng để xây dựng phòng thí nghiệm, làm công tác từ thiện. Vì suy cho cùng, nhà sản xuất không thể bồi thường cho cả xã hội. Vì vậy, chúng ta khuyến nghị cần có một quỹ như vậy để các doanh nghiệp vi phạm phải có đóng góp cho những thiệt hại mà họ gây ra.

    Hiện tại, Hội đã dự thảo công văn gửi Chính phủ kiến nghị các cơ quan nhà nước phải chịu trách nhiệm trước dân về việc mất an toàn chứ không thể đổ lỗi cho nhau. Vấn đề ATTP luôn nhạy cảm đối với người tiêu dùng, do vậy phải công bố thông tin trực tiếp, kịp thời, chính xác. Với hàng vạn mặt hàng tiêu dùng như hiện nay, nếu không làm hết thì phải quản lý được những mặt hàng thiết yếu nhất. Khi phát hiện vi phạm phải xử phạt nghiêm hoặc có biện pháp cưỡng chế...

    GS. Phạm Mạnh Hùng, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương:
    Cần có chính sách tổng thể về ATTP

    Các sản phẩm có xuất xứ từ Trung Quốc không được kiểm soát chất lượng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng không thể chỉ là trách nhiệm của ngành y tế. Hàng rào thuế quan, hải quan phải có trách nhiệm ngăn chặn...

    Về vấn đề này cần có chính sách tổng thể với sự tham gia của nhiều bộ ngành. Cũng cần đề ra một chiến lược về VSATTP để nâng cao vai trò quản lý, quyền hạn của cả hệ thống. Cơ chế thị trường với sự tăng trưởng kinh tế quá “nóng” trong khi năng lực quản lý của ngành chức năng chưa theo kịp đã dẫn đến tình trạng bất cập trên.

    Theo thống kê chưa đầy đủ của Cục VSATTP, 6 tháng đầu năm, cả nước xảy ra gần 120 vụ ngộ độc thực phẩm (tăng 30 vụ so với cùng kỳ năm 2006), hơn 3.000 người mắc, gần 30 trường hợp tử vong. Riêng trong Tháng Hành động vì chất lượng VSATTP với chủ đề Đảm bảo đủ điều kiện vệ sinh, an toàn trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm (15/4-15/5/2007) đã xảy ra 24 vụ ngộ độc thực phẩm, với 42 người mắc, trong đó có 2 trường hợp tử vong. Có 29% số vụ do thực phẩm ô nhiễm vi sinh vật; 8,3% do hoá chất; 29% do thực phẩm chứa chất độc tự nhiên và trên 33% số vụ còn lại không xác định được nguyên nhân.


    TS. Trần Đáng, Cục trưởng Cục VSATTP:
    Cơ quan quản lý lại không được ban hành tiêu chuẩn

    Mặc dù Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về VSATTP nhưng ngành quản lý về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật lại là Bộ Công Thương. Chính sự “tréo ngoe” này đã dẫn tới việc ban hành tiêu chuẩn về thực phẩm lại không phải do bộ chuyên ngành ban hành, Bộ Y tế muốn ban hành quy chuẩn kỹ thuật phải trình Bộ Công Thương thẩm định, thời gian chờ đợi lên tới 60 ngày.

    Thực tế đòi hỏi có tới vài nghìn tiêu chuẩn về thực phẩm, song đến nay mới ban hành được 717 tiêu chuẩn Việt Nam. Do đó, Bộ Y tế kiến nghị cần nhanh chóng ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn về thực phẩm để phục vụ cho công tác quản lý VSATTP. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến những bất cập trong việc thanh tra, kiểm soát thực phẩm trên thị trường.

    TS. Nguyễn Công Khẩn, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng:
    Hệ thống kiểm soát phải đi trước

    Theo các quy định của ngành y tế, trong bảo quản thực phẩm, các cơ sở sản xuất - kinh doanh được phép sử dụng một số loại hóa chất bảo quản nhưng phải trong giới hạn cho phép. Việc sử dụng không đúng quy trình, quá liều lượng cho phép... phải được giám sát. Hệ thống kiểm soát luôn phải đi trước việc bảo quản, sử dụng.

    Việc người tiêu dùng có thói quen thích hàng giá rẻ, thích mua hàng tươi sống hàng ngày... cũng là một nguyên nhân gia tăng việc sử dụng các hóa chất bảo quản. Hệ thống labo kiểm nghiệm so với yêu cầu quá ít. Hiện mới có 16 labo trong tổng số 64 tỉnh - thành có máy sắc ký lỏng. Năng lực xét nghiệm các chỉ tiêu về hóa chất, kháng sinh, hóc-môn, độc tố... còn rất hạn chế.

    Ông Trần Đức Lâm, khu đô thị Trung Hoà - Nhân Chính (Hà Nội):
    Sao không huy động sự liên kết “4 nhà”?

    Chúng ta có đội ngũ nhà khoa học đông đảo, tại sao không để họ vào cuộc trong vấn đề này. Cần tập trung kinh phí cho các đề tài khoa học về VSATTP; đối với các đề tài khuyến nông, yêu cầu đầu tiên là phải bảo đảm chất lượng nông sản. Làm như vậy, vấn đề VSATTP sẽ được xử lý ngay từ gốc, từ khâu sản xuất, chế biến và bảo quản. Nếu làm tốt mối liên kết này, không những nâng cao được giá trị hàng hoá mà còn bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, trực tiếp nâng cao chất lượng bữa ăn, gìn giữ sức khoẻ.

    Bên cạnh đó, một trong những biện pháp để "thực phẩm bẩn" không tràn lan ngoài thị trường là các cơ quan chức năng cần có chế tài xử phạt thật nặng những doanh nghiệp vi phạm. Mức xử phạt tăng theo số lần vi phạm, nếu đến lần thứ 3, có thể buộc đóng cửa, ngừng sản xuất... Việc cấp giấy chứng nhận tiêu chuẩn VSATTP cũng cần được thực hiện nghiêm túc, tránh để những hạn chế, tiêu cực khiến tấm giấy chứng nhận là lá bùa để các đơn vị sản xuất kinh doanh thiếu lương tâm lợi dụng.

    Bà Trần Thanh Hiền (cán bộ hưu trí - 580 Triệu Quang Phục, phường 11, quận 5, TP.Hồ Chí Minh):
    Mong cơ quan chức năng vào cuộc trước khi quá muộn

    Thực tế là người tiêu dùng rất khó lựa chọn trước rất nhiều mặt hàng đa dạng, phong phú cả mẫu mã và chất lượng. Đó là chưa nói đến thành phần cụ thể của từng loại thực phẩm. Trước những báo động về an toàn vệ sinh thực phẩm, tôi đang có khuynh hướng chuyển sang dùng sản phẩm chay, kể cả nước mắm chay...Tôi thường mua những thức ăn này trong siêu thị. Khi chọn lựa, tôi luôn để ý đến thương hiệu và thời hạn sử dụng cũng như các chỉ tiêu dinh dưỡng liên quan đến thành phần sản phẩm. Tuy nhiên, tôi cũng không thể biết hết những hoá chất nào không được phép có mặt trong thực phẩm. Chính vì vậy, tôi mong cơ quan chức năng phải kiểm tra, kiểm nghiệm những thực phẩm chay và sớm công bố rộng rãi cho người tiêu dùng biết để tránh, trước khi quá muộn.

    Chị Nguyễn Thị Hảo, cán bộ Trung tâm Y tế thành phố Ninh Bình (Ninh Bình):
    Mỗi người tiêu dùng là một thanh tra viên

    Đúng là VSATTP đòi hỏi sự tham gia của cả cộng đồng, việc phân bổ trách nhiệm đối với nhiều cơ quan chức năng là điều hợp lý. Nhưng phải có một cơ quan chịu trách nhiệm chính. Cơ quan này là tiếng nói chính thống, đưa ra những thông tin đáng tin cậy để người tiêu dùng lấy đó làm cơ sở giám sát. Không thể để thực trạng nay nói có, mai bảo không như vụ xét nghiệm nước mắm vừa qua.

    Để người tiêu dùng thực sự là những “nhà thông thái” cũng cần nâng cao quyền lợi của họ, tăng cường chức năng giám sát để mỗi người tiêu dùng là một thanh tra viên. Ví như có chính sách thưởng cho người nào phát hiện những cơ sở vi phạm chất lượng VSATTP.

    Nguyễn Tố Loan

Ý kiến bạn đọc