TS Võ Mai: Sớm xây dựng chuỗi cung ứng nông sản GAP

    16/02/2012 - 09:45:00

    PV: Thưa bà, đây là lần đầu tiên HLV tổ chức chương trình Ngày hội Sản phẩm VAC với quy mô như một Lễ hội. Xin bà cho biết ý nghĩa của việc tổ chức chương trình này cũng như thông điệp, mục tiêu mà chương trình muốn hướng tới?

    TS. Võ Mai: Mục tiêu chính của việc tổ chức Chương trình “Ngày hội Sản phẩm VAC an toàn là nhằm khuyến khích nông dân sản xuất nông sản an toàn theo qui trình GAP (Good Agricultural Practices). Chúng tôi sẽ lồng ghép vào các hội thảo chuyên đề và các nội dung của Chương trình nhằm phổ biến rộng rãi quy trình sản xuất nông nghiệp theo hướng GAP (VietGAP và GlopalGAP) đến các chi hội cơ sở, các hội viên HLV và bà con nông dân để mọi người đều nắm rõ vì sao phải làm GAP, sản phẩm làm từ GAP an toàn đến đâu và hiệu quả kinh tế như thế nào?.

    TS. Võ Mai, Phó Chủ tịch HLV Việt Nam

    PV. Bà có vẻ nhấn mạnh đến yếu tố an toàn của quy trình sản xuất nông nghiệp theo hướng GAP, xin bà nói rõ thêm?

    TS. Võ Mai: Thì mục tiêu của Chương trình này là tôn vinh các sản phẩm VAC an toàn mà. Bây giờ mọi thứ muốn phát triển bền vững thì đều phải an toàn hết chứ không riêng gì nông sản. An toàn ở đây phải hiểu ở nghĩa rộng, tức là vừa an toàn cho người tiêu dùng vừa an toàn cho người sản xuất mà lại phải an toàn cho cả môi trường nữa. Khi thực hiện sản xuất nông sản theo quy trình GAP người sản xuất sẽ không phải tiếp xúc thường xuyên với các vật tư nông nghiệp độc hại, từ đó tự bảo vệ mình. Sản phẩm làm ra từ quy trình GAP luôn đảm bảo không vượt quá dư lượng cho phép đối với các hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón… nên rất an toàn cho người tiêu dùng. Hơn thế thực hiện đúng qui trình GAP ngăn chặn được các thuốc bảo vệ thực vật cũng như các vật tư nông nghiệp khác xâm nhập vào nước và đất gây ô nhiễm và độc hại cho nước sử dụng ở nông thôn, cây trồng và thủy sinh.

    PV: Với tư cách là người trực tiếp tham gia chỉ đạo công tác phát triển mô hình kinh tế VAC an toàn theo hướng GAP ở nhiều tỉnh, thành phía Nam, xin bà cho biết một số những mặt chính đã đạt được cũng như những hạn chế cần phải khắc phục trong việc xây dựng mô hình kinh tế VAC an toàn ở nông hộ và trang trại, DN vừa và nhỏ trong thời gian qua?

    TS. Võ Mai, Phó Chủ tịch HLV Việt Nam giới thiệu về ngày Hội VAC an toàn. 

    TS. Võ Mai: Trong vòng vài năm trở lại đây, điều đáng mừng là hầu hết nông dân đã hiểu tầm quan trọng của sản xuất an toàn và VietGAP không còn xa lạ với người sản xuất. Các cơ quan nhà nước cũng như các tổ chức phi chính phủ (NGO) dưới sự chỉ đạo của Bộ NN&PTNT trong mấy năm qua đã huấn luyện và chỉ đạo thức hiện nhiểu mô hình VietGAP trên nhiều loại cây trồng cũng như vật nuôi và thủy sản. Một số ít mô hình đã được chứng nhận GlopalGAP và một số cơ sở và nông dân đã dược chứng nhận VietGAP. Đăc biệt phong trào huấn luyện thực hiện VietGAP đang phát triển ngày càng rộng khắp nước. Tuy nhiên theo tôi sau gần 3 năm thực hiện VietGAP cần phải xem xét và khắc phục một số vấn đề sau:

    Thứ nhất, đến nay vẫn chưa có nhãn dán trên sản phẩm đã được chứng nhận VietGAP để người tiêu dùng nhận biết khi mua sắm. Bộ NN&PTNT cần ban hành nhãn này kèm quy định sử dụng.

    Thứ 2, cần phải tổ chức chợ hay khu vực bán nông sản đã được công nhận VietGAP ở từng địa phương để người sản xuất thực hiện VietGAP có chỗ bán sản phẩm của mình và người tiêu dùng biết chỗ để mua nông sản an toàn. Muốn vậy, khi chỉ đạo thực hiện VietGAP phải tổ chức làm ăn tập thể dưới hình thức Tổ hợp tác, HTX, công ty cổ phần…). Hiện nay hầu hết nông sản đều qua tay thương lái, người thu gom. Vậy người sản xuất phải liên kết tự làm, tự đóng gói số lượng lớn và trực tiếp tiếp thị và bàn sản phẩm của mình thì mới đảm bảo đưa sản phẩm sạch đến tay người tiêu dung và thu được lợi nhuận xứng đáng.

    Thứ 3, phải có chủ trương coi việc thực hiện và công nhận VietGAP là thay đổi tập quán sản xuất lạc hậu của nông dân, nên cần có chính sách, kinh phi hỗ trợ và giao trách nhiệm cho Sở NN&PTNT địa phương chỉ đạo các đơn vị trực thuộc như Chi cục Bảo vệ thực vật, Trung tâm khuyến nông chỉ đạo nông dân thực hiện và chứng nhận bằng ngân sách Nhà nước. Hiện nay có 1 số tổ chức phi chính phủ và cơ quan Nhà nước được phép thanh tra và chứng nhận GAP và tiền như 1 dịch vụ. Các tổ chức này tự đặt chi phí dịch và rất cao. Ví dụ chứng nhận VietGAP cho gần 5ha bưởi cơ quan chứng nhận đã thu trên 70 triệu đồngvới chỉ 1-2 lần thanh tra, còn việc thực hiện GAP đơn vị khác chỉ đạo. Và theo qui định phải đăng ký chứng nhận lại hàng năm. Cho đến nay các cơ sở đã dược chứng nhận GAP chưa có nơi nào đang ký chứng nhận lại vì chi phí quá mắc. Như vậy đến bao giờ VietGAP mới được thực hiện cơ bản, rộng rải ở nước ta như huấn luyện và chỉ đạo thực hiện IPM (Quản lý dịch hại tổng hợp) trước đây. Ngoài ra cần sớm nghiên cứu không thu phí thanh tra, cấp chứng nhận VietGAP cho các tổ chứng sản xuất tập thểnhằm khuyến khích phát triển kinh tế tập thể mới thực hiện được sản xuất an toàn theo VietGAP trên diện tích lớn vì hiện tại sở hữu đất đai của ta quá manh mún, nhất là ở phía Bắc và ĐBSCL.

    PV: Có ý kiến cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay của các HTX, các nông hộ khi tiến hành sản xuất nông nghiệp theo hướng VietGAP hoặc GlopalGAP là thiếu vốn và chưa có đầu ra ổn định. Điều này khiến một số HTX sau khi đạt được chứng chỉ GAP lại không giữ được xã viên ở lại mà họ tự bỏ ra ngoài làm ăn riêng lẻ? Xin bà chia sẻ quan điểm về vấn đề này? Theo bà thì cần phải có những biện pháp gì để khắc phục tình trạng trên?

    TS. Võ Mai: Nhận định này chỉ đúng 1 phần. Thực hiện sản xuất theo qui trình GAP là thay đổi tập quán canh tác, ứng dụng tiến bộ KT chớ không phải đầu tư gì cả. Mặt khác sản xuất theo GAP là giảm chi phí, nhất là chi phí cho thuốc BVTV. Ví du, trồng nho ở Ninh Thuận phải phun thuốc 20 lần /vụ. Nay thực hiện VietGAP chỉ còn phun 7-10 lần và nếu sử dụng bao trái còn giảm phun thuốc nhiều hơn. Hay trồng xoài ở Cao Lãnh bình thường phải phun 27 lần thuốc /vụ. Nay thực hiện VietGAP giảm phun thuốc 12 lần. Người thực hiện VietGAP chỉ phải đầu tư để xây dựng nhà vệ sinh tự hoại ngoài vườn nếu vườn rộng và mua 1 tủ hay 1 túi thuốc y tế cấp cứu cho gia đình. Nhưng 2 chi phí này đều có chương trình hỗ trợ của Hội Phụ nữ và các tổ chức khác ở địa phương. Nhận đinh về đầu ra chưa ổn định là đúng. Như tôi đã nói ở trên việc chưa có nhãn dán cho sản phẩm GAP và chưa có chỗ để bán sản phẩm GAP nên đầu ra tắc và nông dân chưa thích sản xuất an toàn theo GAP. Do vậy, nếu muốn phát triển mạnh các mô hình nông nghiệp GAP và phổ biến đại trà ra nhiều địa phương thì chúng ta cần phải xây dựng cho được “Chuỗi cung ứng nông sản GAP” như những gì tôi vừa mới nói.

    Xin cảm ơn bà!
    ĐÌNH TÚ (thực hiện)

Ý kiến bạn đọc