Thành phố Hồ Chí Minh với mục tiêu xoá đói, giảm nghèo

    01/05/2007 - 10:58:00

    Số hộ nghèo của thành phố vào năm 2007 còn 45.335 hộ, chiếm 3,67% tổng số hộ dân thành phố. Có 18 phường thuộc 9 quận nội thành không còn hộ nghèo (dưới 6 triệu đồng/người/năm) trước thời hạn bốn năm so với mục tiêu mà Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ thành phố đề ra.

    Phong trào quần chúng rộng rãi

    Với chiến thắng vĩ đại mùa xuân 1975, thành phố Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới. Nhưng ngay từ những ngày "hừng đông của chế độ mới", thành phố đã phải đối phó với vô số vấn đề phức tạp và bộn bề từ các di chứng nặng nề của chế độ cũ và chiến tranh để lại. Theo số liệu chế độ cũ chắc chắn là chưa đầy đủ thì vào đầu năm 1975 ở Sài Gòn có 500.000 người thất nghiệp, 170.000 thương binh, 700.000 người phải lìa bỏ vùng nông thôn vào sống chen chúc bên kênh rạch thành phố, hơn 100.000 gái mại dâm, 150.000 người nghiện ma túy, 250.000 người ăn xin, cờ bạc, du đãng, lưu manh... Ðó là chưa kể nửa triệu lính chế độ cũ tan rã rơi vào cảnh thất nghiệp khi thành phố được giải phóng. Hậu quả chiến tranh kéo dài cũng đã khiến vùng nông thôn ngoại thành trở nên vành đai trắng, hủy diệt hầu như toàn bộ hệ sinh thái, làm cho 100.000 ha đất nông nghiệp từ Củ Chi, Hóc Môn đến Cần Giờ bị hoang hóa. Ở Củ Chi, mỗi héc-ta đất có hơn 1.000 hố bom. Huyện Cần Giờ phải hứng chịu bốn triệu ga-lông chất độc hóa học, trong đó có hai triệu ga-lông chất độc da cam. Hầu hết nông dân mất ruộng vườn, bị lùa vào các "ấp chiến lược" hoặc chạy tản vào những hẻm hóc, kênh rạch ở các quận nội thành.

    Ðói nghèo là vấn đề xã hội lớn nhất sau ngày thành phố được giải phóng. Số hộ dân đói nghèo chiếm hơn 20% số hộ dân thành phố, trong đó phân nửa là gia đình chính sách vùng kháng chiến. Chính vì vậy, mười năm đầu giải phóng (1975-1985), Ðảng bộ và chính quyền thành phố Hồ Chí Minh tập trung ưu tiên hàng đầu là khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân, trong đó đặc biệt chăm lo những gia đình neo đơn, nghèo đói, gia đình chính sách, gia đình liệt sĩ, thương binh. Thành tựu chăm lo đời sống nhân dân trong mười năm đầu thành phố giải phóng là rất lớn.

    Khi thành phố bước vào thời kỳ đổi mới, bước đầu thực hiện cơ chế thị trường thì phân hóa giàu nghèo tăng lên, tình trạng đói nghèo của thành phố lại diễn ra gay gắt. Trước thực trạng đó, Ðảng bộ và chính quyền thành phố đã mở cuộc vận động xoá đói, giảm nghèo (XÐGN), huy động sức mạnh toàn xã hội, chăm lo giúp đỡ các hộ nghèo. Chủ trương XÐGN được chính thức xác định tại Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ thành phố lần thứ 5 (tháng 10/1991) coi đây là mục tiêu quan trọng, vừa cấp bách vừa lâu dài, quyện chặt trong từng bước phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Thực hiện chủ trương này đến năm 1995, nhân kỷ niệm 20 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước, thành phố đã long trọng công bố hoàn thành mục tiêu xóa hộ đói. Ðến năm 2003, thành phố đã trợ vốn cho 115.000 hộ nghèo thoát khỏi mức chuẩn nghèo theo tiêu chí thành phố (thường bằng 1,5 lần chuẩn nghèo chung của cả nước), hạ tỷ lệ hộ nghèo từ 25% năm 1990 xuống còn dưới 1%, đạt mục tiêu giảm hộ nghèo trước hai năm so với Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ thành phố đề ra (năm 2005). Bình quân mỗi năm, thành phố giảm được mười nghìn hộ nghèo, mở ra khả năng tiếp cận và thực hiện chuẩn nghèo của các nước trong khu vực vào những năm tiếp theo.

    Từ năm 2004, thành phố thực hiện giai đoạn 2 (2004 - 2010) của chương trình XÐGN theo tiêu chí mới (thu nhập bình quân đầu người dưới sáu triệu đồng/năm). Soi vào tiêu chí mới này, cả thành phố hiện còn 150.000 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 13% trong tổng số hộ dân thành phố. XÐGN ở thành phố đã trở thành phong trào quần chúng huy động được sức mạnh của cộng đồng, đa dạng hóa nguồn lực Nhà nước, nhân dân, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội trong và ngoài nước. Năm 2006, nguồn vốn cho mục tiêu giảm nghèo đạt 980 tỷ đồng. Quỹ XÐGN, nguồn tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ quốc gia về việc làm, Quỹ tín dụng của các đoàn thể đều được tập trung cho vay đối với 48.682 hộ nghèo và cận nghèo, 338 tổ vượt nghèo, 308 cơ sở sản xuất và vay tạo việc làm 14.885 lao động nghèo. Ngoài việc giúp các hộ và các tổ vượt nghèo vay vốn để sản xuất, thành phố còn đầu tư 100 tỷ đồng cho các dự án cải thiện môi trường nông thôn, làm thay đổi cơ bản bộ mặt của vùng nghèo ở ngoại thành, những xã Anh hùng trong kháng chiến, có nhiều gia đình chính sách, có công với cách mạng.

    Chính sách ưu đãi xã hội đối với người nghèo

    Thành phố còn thực hiện một loạt chính sách ưu đãi xã hội. Ðã mua và cấp 239.434 thẻ bảo hiểm y tế đến các hộ nghèo và gia đình diện chính sách. Miễn giảm học phí cho 18.267 học sinh nghèo các cấp. Từ năm 2007, thành phố cho phép miễn 100% học phí và các khoản đóng góp xây dựng nhà trường cho học sinh hộ nghèo. Thực hiện chương trình vệ sinh môi trường nông thôn, 16.273 hộ dân nghèo được hỗ trợ kinh phí làm nhà vệ sinh tự hoại, di dời 1.280 hộ dân nghèo sống trên kênh rạch, ven biển về khu dân cư mới; lắp đặt đồng hồ nước miễn phí cho 9.730 hộ nghèo. UBND thành phố vừa quyết định cho lập Quỹ hỗ trợ đào tạo và giải quyết việc làm cho người có đất bị thu hồi để thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn thành phố.

    Ðói nghèo là vấn đề xã hội nhưng phần lớn đều bắt nguồn từ nguyên nhân kinh tế. Vì vậy, XÐGN được kết hợp với các chương trình kinh tế - xã hội ưu tiên đầu tư làm chuyển biến bộ mặt của các xã, phường nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống của các vùng nghèo, giảm dần khoảng cách giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị. Ở ngoại thành, các ngành của thành phố triển khai quy hoạch di dời dân sống ven sông, ven biển, nơi thường xuyên bị xói lở, sụt lún; thực hiện chương trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân nhất là các hộ nghèo, các tổ vượt nghèo. Thành phố còn đầu tư gần 300 tỷ đồng cho 324 công trình cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm ở 20 xã, phường nghèo, nhất là vùng kháng chiến tập trung nhiều gia đình chính sách, có công với nước. Ðến nay, sau năm năm thực hiện các công trình cơ bản đã hoàn thành đưa vào sử dụng, góp phần xây dựng nông thôn mới, tích cực XÐGN và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần ở các xã ngoại thành vốn xưa nay gặp khó khăn. Bằng các giải pháp đồng bộ, chương trình XÐGN của TP Hồ Chí Minh trong năm qua đã đạt được những kết quả khả quan. Có 26.620 hộ nghèo vượt chuẩn nghèo của thành phố (có thu nhập bình quân đầu người hơn sáu triệu đồng/năm, đạt 177,5% kế hoạch của thành phố) và 4.820 hộ nghèo nâng thu nhập hơn bốn triệu đồng người/năm. Như vậy số hộ nghèo của thành phố vào năm 2007 còn 45.335 hộ, chiếm 3,67% tổng số hộ dân thành phố. Có 18 phường thuộc 9 quận nội thành không còn hộ nghèo (dưới 6 triệu đồng/người/năm) trước thời hạn bốn năm so với mục tiêu mà Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ thành phố đề ra.

    XÐGN là động lực phát triển kinh tế nhưng chính kinh tế thành phố tăng trưởng nhanh cùng với triển khai nhiều dự án lớn về kinh tế-xã hội đã tác động đến đời sống nhân dân. Ðó là thuận lợi lớn để huy động Quỹ vật chất cho chương trình XÐGN. Hơn nữa, các dự án nâng cấp hạ tầng cả nội thành lẫn ngoại thành trong quá trình đô thị hóa cũng như các chính sách về đất đai chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hoạt động tín dụng cho người nghèo... cũng tạo nhiều cơ hội làm ăn cho người dân, từ đó đời sống của người dân nói chung và đời sống của các hộ nghèo nói riêng cũng được nâng lên. Ðó là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến kết quả của chương trình XÐGN ở thành phố Hồ Chí Minh những năm vừa qua.

    Từ thực tiễn ấy, thành phố đang rút kinh nghiệm để chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giảm hộ nghèo nhằm hoàn thành mục tiêu giảm nghèo vào năm 2008, tức là trước thời hạn hai năm theo Nghị quyết của Ðại hội Ðảng bộ thành phố.

    Giảm nghèo đi liền với nâng cao chất lượng cuộc sống

    Tuy nhiên chương trình XÐGN của thành phố vẫn còn nhiều khó khăn thách thức. Mặt trái của cơ chế thị trường đang tiếp tục bộc lộ và tác động làm cho khoảng cách giàu nghèo có xu hướng gia tăng. Dù chuẩn nghèo có được nâng lên (500.000 đồng/người/tháng) nhưng vẫn còn thấp, nguy cơ tái nghèo vẫn còn cao. Mặt khác một bộ phận dân nghèo nhập cư ở thành phố Hồ Chí Minh lâu nay chưa được quan tâm đúng mức. Người nghèo vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận và hưởng thụ các dịch vụ xã hội cơ bản.

    Năm 2007, thành phố phấn đấu giảm 20.000 - 22.000 hộ nghèo (đạt hơn sáu triệu đồng/người/năm), hạ tỷ lệ hộ nghèo còn 2% tổng số hộ dân thành phố. Trợ vốn trực tiếp cho 50.000 hộ nghèo và cận nghèo bình quân năm triệu đồng/hộ. Cho 500 tổ vượt nghèo với 5.000 hộ tham gia vay vốn, bình quân vay 8 - 10 triệu đồng/hộ. Cho vay 400 dự án để thu hút 3.000 lao động nghèo và cho vay 12.000 hộ nghèo có nhu cầu tạo việc làm. Ngoài việc hỗ trợ hộ nghèo thì thành phố tiếp tục giúp đỡ các hộ đã vượt nghèo có điều kiện nâng cao thu nhập không để tái nghèo, bảo đảm giảm nghèo toàn diện và bền vững.

    Ðể thực hiện mục tiêu nêu trên, chương trình XÐGN phải là một cuộc vận động rộng lớn của toàn xã hội lồng ghép với các chương trình như: đào tạo nguồn nhân lực; cải thiện môi trường sống ở đô thị; chăm sóc sức khỏe; xây dựng đời sống văn hóa. Cùng với việc cho vay vốn thì người nghèo và vùng nghèo cần được tư vấn về kỹ thuật sản xuất và chuyển đổi ngành nghề. Do đó, đòi hỏi cần có sự phối hợp của các ngành trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa. Gắn chương trình XÐGN với việc nâng cao chất lượng cuộc sống nói chung của người dân thành phố, có như vậy chương trình XÐGN mới thật sự bền vững.

    Thành tựu XÐGN ở thành phố Hồ Chí Minh mấy chục năm qua không chỉ đơn thuần mang tính an sinh xã hội mà nó thể hiện và minh chứng mục tiêu nhất quán của Ðảng bộ và chính quyền thành phố là chăm lo nâng cao đời sống nhân dân, vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần ổn định chính trị, trật tự trị an xã hội, để phát triển thành phố, xứng đáng là thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu.

    Nhân dân

Ý kiến bạn đọc