Phải mở rộng hạn điền để thu hút FDI vào nông nghiệp

Thứ năm, ngày 15 tháng 6 năm 2017 | 11:21

KTNT - Sáng nay (14/6), Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng tiếp tục trả lời chất vấn về những lĩnh vực Bộ phụ trách.

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, mặc dù Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có nhiều cố gắng và đạt được một số kết quả tích cực trong thời gian vừa qua, tuy nhiên, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, còn tồn tại nhiều vấn đề mà đại biểu và cử tri cả nước quan tâm, đòi hỏi tăng cường trách nhiệm hơn nữa trong việc giải quyết những khó khăn vướng mắc, tham mưu những giải pháp vừa căn cơ dài hạn, vừa cấp bách trong ngắn hạn.

Nguồn lực của dân cư, doanh nghiệp, khu vực đầu tư nước ngoài trong xã hội còn nhiều dư địa để huy động, tuy đã có giải pháp nhưng hiệu quả chưa cao. Do vậy cần tiếp cận theo hướng kiến tạo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi và tạo niềm tin để người dân và doanh nghiệp sẵn sàng bỏ vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh, tham gia phát triển hạ tầng... Nguồn lực nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, lan tỏa, thu hút, huy động; nguồn lực của dân cư, doanh nghiệp là nguồn lực chủ yếu; nguồn lực ngoài nước là sự bổ sung quan trọng đối với đầu tư phát triển.

Đầu tư công đã có nhiều cải thiện, nhất là công tác xây dựng thể chế, pháp luật. Chỉ thị 1792/CT-TTg năm 2011 và Luật Đầu tư công năm 2015 đã giúp tăng cường quản lý chặt chẽ hơn, khắc phục cơ bản được những tồn tại hàng chục năm như đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản, ứng trước vốn kế hoạch những chưa có nguồn hoàn trả... Tuy nhiên, việc chuyển hướng sang quản lý chặt chẽ hơn cũng không tránh khỏi nảy sinh nhiều vấn đề khó khăn về quy trình, thủ tục; về nhu cầu không được đáp ứng đủ vốn; về sự co kéo trong bố trí vốn; phân bổ vốn không tập trung; giao vốn chậm, nhiều lần... đòi hỏi ngành phải tập trung tháo gỡ, giải quyết trong thời gian tới.

Thu hút FDI nông nghiệp: Phải mở rộng hạn điền

Trả lời đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP. HCM), Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thừa nhận thực tế thu hút vốn ngoại vào nông nghiệp đang khá thấp, chỉ khoảng 0,9%. Nguyên nhân là do đặc thù đất đai nhỏ lẻ, manh mún, không có khả năng tích tụ diện tích lớn, không thể áp dụng ngay cơ giới hóa; hạ tầng nông thôn còn hạn chế, kết nối doanh nghiệp và người dân, nhà đầu tư thủ tục còn phức tạp. 

Về trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan đến các dự án trọng điểm quốc gia, Bộ trưởng cho biết, theo quy định của Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư hiện nay chỉ có dự án quan trọng quốc gia.

Đối với những dự án này, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, “trách nhiệm của Bộ KH-ĐT gồm 3 điểm, thứ nhất là chức năng Chủ tịch Hội đồng thẩm định nhà nước, thứ hai là thực hiện công tác giám sát, thứ ba là huy động và phân bổ các nguồn vốn đầu tư, tham mưu phân bổ các nguồn vốn đầu tư và thực hiện các dự án nếu sử dụng NSNN”.

Và trong giai đoạn 2010 - 2015, Bộ KHĐT có thẩm định một dự án có ý nghĩa quan trọng quốc gia là dự án sân bay Long Thành, mới đây thẩm định thêm dự án đường cao tốc Bắc - Nam để trình Quốc hội tại Kỳ họp này.

Liên quan đến việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực nông nghiệp, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, do đặc thù đất đai nhỏ lẻ và manh mún, không thể áp dụng ngay khoa học kỹ thuật vào các mô hình. Cùng với đó là bản thân nguồn lực hạn chế. Sự kết nối giữa doanh nghiệp, người dân và các nhà đầu tư chưa bền vững.

“Thực chất, lợi thế so sánh trong lĩnh vực nông nghiệp giữa các địa bàn đối với các nhà đầu tư nước ngoài chưa hấp dẫn để tham gia đầu tư”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói. 

Để giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng kiến nghị phải mở rộng được hạn điền và có xu thế tích tụ ruộng đất lớn hơn. Phải có quy hoạch nguồn nguyên liệu ổn định và rõ ràng. Hỗ trợ kết nối giữa các doanh nghiệp lớn, có thế mạnh từ khâu giống đến nuôi trồng để xây dựng…

Hiện nay, “chúng ta đang sửa Nghị định 210 về hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó có các ưu đãi, cơ chế, chính sách áp dụng cho cả doanh nghiệp nước ngoài với lĩnh vực nông nghiệp trong khuôn khổ pháp luật cho phép”.

Lãng phí trong đầu tư công đã được khắc phục một phần

Về đầu tư công, Bộ trưởng cho biết Bộ có phần trách nhiệm khi việc quản lý còn hạn chế và gây ra sự lãng phí trong thời gian qua.

Ông nói, chúng tôi có hai trách nhiệm đối với vấn đề này. Đó là việc tham mưu cơ chế chính sách chưa đưa ra đầy đủ và thực hiện công tác kiểm tra, giám sát phát hiện các trường hợp thất thoát chưa tốt.

Vấn đề thất thoát, lãng phí trong đầu tư công đã được khắc phục một phần nhờ các luật và nghị định hướng dẫn mới, nhưng chưa triệt để và vẫn còn nhiều bất cập.

Với vấn đề phát triển đầu tư cho ngành du lịch, người đứng đầu Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho rằng, lĩnh vực này đã được xác định là một trong những mũi nhọn, có dư địa phát triển tốt để tạo ra tăng trưởng. Không chỉ vậy, đây còn là lĩnh vực có khả năng thu hút vốn đầu tư từ xã hội hóa hơn các lĩnh vực khác.

Quan điểm chung của Chính phủ là cần tạo lập ra cơ chế chính sách, môi trường thuận lợi để các nhà đầu tư trong nước, nước ngoài tham gia đầu tư vào hạ tầng cho lĩnh vực này. Trong thời gian gần đây, hệ thống hạ tầng cho du lịch được các doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư rất tốt.

Về vấn đề phân cấp, phân quyền đầu tư, theo Bộ trưởng, các dự án đầu tư công từ nguồn vốn ngân sách cần được thẩm định và xác định nguồn một cách kỹ lưỡng để tránh tình trạng lãng phí, thất thoát như trước đây. Đây là trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Còn những dự án sử dụng nguồn vốn của các địa phương vẫn hoàn toàn do các địa phương tự quyết định.

Quản lý chặt chẽ vốn đầu tư công

Về tăng cường quản lý, kiểm soát, tránh lãnh phí trong đầu tư công, báo cáo của Bộ KHĐT trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV cho biết, Luật Đầu tư công và các văn bản hướng dẫn kèm theo đã tạo khung pháp lý ổn định để triển khai việc lập, phân bổ (hoặc bố trí), tổng hợp, giao, thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm.

Theo đó, luật đã xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của các cơ quan gắn với thẩm quyền cụ thể đối với việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án cụ thể cũng như quá trình lập, phân bổ (hoặc bố trí), tổng hợp, giao, thực hiện kế hoạch đầu tư công.

Việc sử dụng vốn đầu tư công được quản lý chặt chẽ từ khâu thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, phê duyệt quyết định đầu tư, lựa chọn chương trình đưa vào kế hoạch, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản.

Việc phân bổ vốn đầu tư đảm bảo tính công khai, minh bạch. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.

Đổi mới được công tác lập kế hoạch đầu tư công, tạo sự chủ động cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trong quá trình xây dựng kế hoạch để đề xuất chủ trương đầu tư đúng đắn, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, việc triển khai Luật Đầu tư công và các văn bản hướng dẫn kèm theo còn lúng túng, do Luật Đầu tư công lần đầu tiên được ban hành và áp dụng, vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế cần được hoàn thiện; các văn bản hướng dẫn kèm theo còn chưa được thống nhất và đồng bộ, dẫn tới cách hiểu và cách tiếp cận thực hiện của các bộ, cơ quan, địa phương còn khác nhau dẫn tới nhiều tình huống chưa thống nhất giữa các bộ, cơ quan, địa phương với Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tư cách là cơ quan chịu trách nhiệm rà soát và tổng hợp;

Với mục tiêu kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng vốn đầu tư công, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tránh dàn trải, lãng phí, Luật Đầu tư công đã quy định nhiều quy trình, thủ tục chặt chẽ, với sự liên quan của nhiều cơ quan, tổ chức. Điều này đã gây ra sự bất cập về đáp ứng thời gian hoàn thiện các thủ tục theo quy định cũng như hoàn thiện phương án phân bổ, bố trí vốn cho từng dự án ở các bộ, cơ quan, địa phương; dẫn tới hệ quả là thời gian hoàn thiện kéo dài, quá trình tổng hợp và giao kế hoạch không đáp ứng thời hạn theo quy định, giao vốn làm nhiều lần...

Việc mất cân đối giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng nguồn vốn dẫn tới tình trạng co kéo trong bố trí vốn đầu tư tại các bộ, cơ quan, địa phương, bố trí không đủ tỷ lệ, không đáp ứng tiến độ thực hiện dự án, không rõ ràng về sắp xếp thứ tự ưu tiên, kéo dài thời gian thực hiện dự án, bố trí vốn dài trải..., trong một số trường hợp, bộ, cơ quan, địa phương cho rằng đây là trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư bố trí vốn thiếu, nhưng theo quy định, việc lựa chọn danh mục dự án và bố trí cụ thể cho từng dự án thuộc thẩm quyền của bộ, cơ quan, địa phương.

Công tác phối hợp giữa các bộ, cơ quan, địa phương với Bộ Kế hoạch và Đầu tư còn nhiều bất cập, nhất là trong khâu rà soát và hoàn chỉnh phương án phân bổ vốn, bố trí vốn cho từng dự án cụ thể, không đáp ứng được yêu cầu về thời gian và tính chính xác của số liệu, thông tin của từng dự án, dần tới kéo dài thời gian hoàn chỉnh phương án, tổng hợp phương án và giao vốn.

Trên cơ sở tổng hợp những tình huống khó khăn, bất cập và những kiến nghị của bộ, cơ quan, địa phương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những giải pháp tháo gỡ khó khăn, cụ thể cho Kế hoạch năm 2017, Kế hoạch trung hạn và sắp tới là kế hoạch năm 2018, trong đó có giải pháp rà soát lại các quy định pháp luật về đầu tư công, sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn (nghị định 15/2015/NĐ-CP, 136/2015/NĐ-CP, 77/2015/NĐ-CP...); đối với một số vướng mắc không thể giải quyết bằng Nghị định, Bộ sẽ báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội xem xét, sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư công.

Thực hiện nghiêm kỷ cương, kỷ luật trong đầu tư công khi Luật Đầu tư công và các văn bản hướng dẫn hiện hành vẫn còn hiệu lực; chủ động khắc phục những khó khăn, bất cập về quy định pháp lý đem lại để đáp ứng các điều kiện và thủ tục theo quy định, rút ngắn thời gian hoàn thiện thủ tục, phương án phân bổ...

Đổi mới phương pháp quản lý đầu tư công, trong đó triển khai áp dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống quản lý đầu tư công trực tuyến nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan cũng như khắc phục được những sai sót không đáng có do yếu tố con người, đáp ứng được yêu cầu thống nhất về cách hiểu đối với những nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, bố trí vốn, thông tin, số liệu theo dõi dự án được ổn định... Việc triển khai sử dụng hệ thống quản lý đầu tư công trực tuyến cần được thực hiện ngay trong năm 2017 để phục vụ cho Kế hoạch đầu tư công năm 2018.

DT.

 

 

  

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Tiêu điểm

Chất lượng tăng nhưng cần nâng tầm hậu chất vấn

KTNT - Vậy là, sau 30 ngày làm việc khẩn trương, tích cực, dân chủ và trách nhiệm cao trước cử tri, nhân dân, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV đã khép lại. Tại kỳ họp này, tiếp tục thể chế hóa Hiến pháp 2013, hoàn thiện hệ thống pháp luật, Quốc hội đã xem xét, thông qua 12 luật, 12 nghị quyết và cho ý kiến 6 dự án luật khác.